پشتپرده موضعگیریهای انگلیس؛ همدستی در تجاوز و فرار از مسئولیت حقوقی
نحوه مواجهه و مشارکت کشورهای غربی بهویژه انگلیس در تنشها و تجاوزهای نظامی علیه ایران، همواره موجی از انتقادهای حقوقی و بینالمللی را بههمراه داشته است.
در حالی که افکار عمومی و نهادهای حقوق بشری نیز نسبت به تبانی لندن در تسهیل حملههای نظامی به خاک ایران هشدار دادهاند، مقامهای انگلیسی با اتخاذ رویکردی متناقض و به بهکارگیری ادبیات سیاسی یکطرفه، سعی در سفیدشویی نقش خود و تغییر جایگاه متجاوز و قربانی دارند. این در حالی است که تحلیلگران و پژوهشگاههای بینالمللی، سیاستهای عملی لندن را نمونهای روشن از نقض قوانین بینالمللی و مشارکت در رفتارهای پرخطر نظامی میدانند.
کارشناسان میگویند که انگلیس با اعطای مجوز استفاده از پایگاههای نظامی خود به نیروهای آمریکایی برای دستزدن به عملیاتهای تهاجمی، بهطور رسمی به یکی از طرفهای تسهیلکننده تهاجم علیه ایران تبدیل شده است. پایگاههای نظامی کلیدی مانند پایگاه هوایی رف لارکنهیث و رف فیرفورد در خاک انگلیس و همچنین پایگاه استراتژیک دیگو گارسیا در اقیانوس هند، از نقاط اصلی پشتیبانی و پرواز هواپیماهای نظامی و بمبافکنهای آمریکایی در تجاوز نظامی علیه ایران بودهاند.
پایگاه اِجیلتاک در تحلیلی حقوقی درباره مشروعیت اقدامهای انگلیس تاکید کرد که ارائه پایگاه نظامی به یک کشور ثالث برای انجام تهاجم علیه کشور دیگر، براساس منشور ملل متحد و قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل درباره تعریف تجاوز، مصداق بارز مشارکت و همدستی در اقدام تجاوزکارانه محسوب میشود.
حقوقدانان در این تصریح کردهاند که ادعای لندن مبنی بر استفاده از پایگاهها برای دفاع جمعی یا اقدامهای تدافعی، از نظر حقوقی با واقعیت حملههای تهاجمی صورتگرفته مطابقت ندارد و لندن را مسئول حقوقی آثاری میسازد که این تهاجمات بر جای گذاشتهاند.
علاوه بر این، رسانههای دیگری نیز در گزارشهای خود اشاره کردهاند که اعطای دسترسی به آمریکا برای استفاده از زیرساختهای نظامی انگلیس، تعهدهای بینالمللی لندن را در چارچوب حقوق بشردوستانه (IHL) زیر سوال برده است.
کارشناسان میگویند که دولت انگلیس با وجود آگاهی از خطرهای بالای تلفات غیرنظامی و تخریب زیرساختهای غیرنظامی طی تجاوزهای هوایی، مانعی بر سر راه این عملیاتها ایجاد نکرده و بدین ترتیب اصل پیشگیری از نقض حقوق بشر را نادیده گرفته است.
سکوت و حمایت همهجانبه انگلیس از اقدامهای نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، واکنش شدید سازمانهای ناظر و حقوق بشری بینالمللی را در پی داشته است.
دیدهبان حقوق بشر در نامهای رسمی به دادستان کل انگلیس، ابهامهای عمیق حقوقی و اخلاقی درباره این مشارکت را مطرح کرد. این سازمان تصریح کرد که دولت انگلیس بدون ارائه ارزیابیهای شفاف درباره جلوگیری از آسیب به غیرنظامیان، اجازه استفاده از پایگاههای نظامی خود را برای حملات تهاجمی صادر کرد.
دیدهبان حقوق بشر در این اسناد هشدار داده است که تسهیل عملیاتهای نظامی بدون نظارت دقیق بر اهداف و آسیبهای جانبی، انگلیس را در مخاطره مسئولیت کیفری و حقوقی ناشی از نقض حقوق بشردوستانه قرار میدهد.
کارشناسان همچنین تاکید کردهاند که بیتوجهی به آسیبهای انسانی حاصل از حملههای نظامی و توجیه آن تحت ادعای امنیت منطقهای، نقض آشکار اصول اشاهرشده در کنوانسیونهای ژنو و میثاقهای بینالمللی حقوق بشر است.
یکی از برجستهترین ابعاد رفتاری سیاست خارجی انگلیس، دستزدن به آرایههای زبانی و وارونهسازی جایگاه متجاوز و قربانی است.
اندیشکدهها و پایگاههای تحلیلی، ازجمله موسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک در تحلیلهای خود به این نکته پرداختهاند که چگونه انگلیس سعی میکند با تمرکز بر مفاهیمی مانند دفاع جمعی از متحدان، ابعاد تهاجمی و غیرقانونی اقدامهای نظامی علیه ایران را کتمان کند.
براساس بررسیهای حقوقی انجامشده در رسانههای بینالمللی، انگلیس در شرایطی طرفهای متجاوز را بهعنوان اقدامکنندگان در چارچوب دفاع معرفی میکند که ایران بارها و در طول فرآیندهای دیپلماتیک هدف تجاوز مستقیم قرار گرفته است. کارشناسان میگویند که مفهوم دفاع مشروع در ماده ۵۱ منشور ملل متحد دارای تعاریف و محدودیتهای کاملا مشخصی است و نمیتوان از آن بهعنوان یک چک سفید امضا برای توجیه تجاوزات نظامی، حملهها به زیرساختها و نقض حاکمیت ملی یک کشور مستقل استفاده کرد.
این رویکرد انگلیس که در قالب بیانیههای رسمی دولت و مواضع دیپلماتیک بازتاب مییابد، به تعبیر تحلیلگران نوعی ابزارسازی سیاسی از حقوق بینالملل برای توجیه اقدامهای یکجانبه به شمار میرود.
انگلیس با متهم کردن ایران به ایجاد بیاستقراری و در عین حال اعطای پوشش تسلیحاتی، لجستیکی و پایگاهی به متجاوزان، رویکردی کاملا دوگانه را به نمایش گذاشته است؛ رویکردی که در آن واقعیتهای موجود نادیده گرفته شده و نقش کلیدی لندن در تشدید بحران و صدمه به ثبات منطقهای زیر پوشش شعارهای حمایتی پنهان میشود.