چه کسانی و چگونه باید ادعای خود را در سامانه ثبت ادعا درج کنند؟/مهلت قانونی و مدارک موردنیاز
اعظم قویدل سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در گفت‌وگو با میزان، با تشریح مراحل ثبت ادعای مالکیت در سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی، نحوه تهیه نقشه ملک، بارگذاری مدارک مالکیت و دریافت گواهی ثبت ادعا را توضیح داد.
قویدل با اشاره به مهلت قانونی ثبت ادعا اظهار کرد: اگر نسبت به عین یک ملک، حق انتفاع بیش از دو سال، مالکیت منافع بیش از دو سال یا حقوق ارتفاقی در ملک دیگری ادعا دارید، باید ادعای خود را ظرف دو سال از تاریخ راه‌اندازی سامانه ثبت ادعا، موسوم به سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی، ثبت کنید.
وی افزود: برای ثبت ادعای مالکیت ابتدا باید نقشه UTM تحت سامانه شمیم تهیه شود زیرا سامانه ثبت ادعا سامانه‌ای مکان‌محور است. نقشه UTM نقشه‌ای دارای مختصات جغرافیایی است که موقعیت ملک را مشخص می‌کند.مطابق آیین‌نامه‌های موضوع ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، گروه‌های مشخصی از متخصصان و اشخاص واجد صلاحیت می‌توانند این نقشه را تهیه کنند از جمله نقشه‌برداران سازمان نظام مهندسی، کارشناسان رسمی دادگستری در رشته نقشه‌برداری، کارشناسان رسمی کانون کارشناسان رسمی دادگستری و مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه همچنین کارگزاران فنی، مهندسی و حقوقی و نقشه‌برداران دارای کد SSBR از سازمان ثبت.
سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ادامه داد: اگر قبلاً برای ملک خود نقشه دارای مختصات UTM تحت سامانه شمیم تهیه کرده‌اید نیازی به تهیه مجدد نقشه نیست و می‌توانید به نقشه‌بردار مربوط مراجعه و کد رهگیری نقشه را از او دریافت کنید.
قویدل درباره نحوه ورود به سامانه ثبت ادعا گفت: در ابتدای ورود به سکوی کاتب به نشانی از قسمت «ثبت ادعا» وارد سامانه شوید و ادعای خود را ثبت کنید.
وی افزود: اگر پیش‌تر نقشه ملک را تهیه نکرده‌اید باید به قسمت انتخاب نقشه‌بردار مراجعه کنید تا سامانه برای شما نقشه‌بردار انتخاب کند. پس از تهیه نقشه ملک، کد رهگیری نقشه را در سامانه وارد کرده و سپس مدارک مثبت مالکیت خود یعنی مدارکی را که ادعای مالکیت شما را اثبات می‌کنند به‌ترتیب بارگذاری کنید.
وی با تأکید بر ضرورت صحت اطلاعات و مدارک ارائه‌شده اظهار کرد: اگر شخصی با علم به اینکه استحقاق ندارد مدارک عادی را در سامانه بارگذاری کند به پرداخت ۲۰ درصد قیمت روز ملک محکوم می‌شود بنابراین لازم است مدعیان مالکیت ادعای خود را با رعایت ضوابط قانونی در سامانه ثبت کنند.
سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور خاطرنشان کرد: در نهایت سامانه برای متقاضی گواهی ثبت ادعا صادر می‌کند. با این حال ثبت ادعا پایان فرایند نیست و شخص باید از تاریخ درج ادعا در سامانه دو سال دیگر نیز برای انجام اقدام قانونی لازم فرصت در نظر بگیرد.
این اقدام حسب مورد می‌تواند شامل طرح دعوا در مراجع قضایی درخواست تنظیم سند رسمی یا اخذ سند مالکیت در چارچوب قوانین خاص از جمله قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی یا قانون الحاق موادی به قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن باشد.