انتخاب غیرممکن برای ساکنان غزه در آستانه فصل سرما
فرو ریختن برج السعاده در شهر غزه در ۱۶ سپتامبر (۲۵ شهریور) به مدفون شدن دست‌کم ۲۱ فلسطینی زیر آوار منجر شد؛ این فاجعه، وضعیت اضطراری دیگری را در سراسر غزه آشکار کرد.
به گزارش +۹۷۲، ایاد عزام ۳۵ ساله درپی روی دادن این فاجعه برای یافتن واژه‌ها تلاش می‌کرد، زیرا همسر ۳۳ ساله‌اش که ۴ ماهه باردار بود و پسر ۳ ساله‌اش زیر آوار برج مدفون شدند و پسران ۶ و ۹ ساله‌اش با جراحت به بیمارستان انتقال یافتند.
وی گفت: ما در چادری در مرکز غزه زندگی می‌کردیم؛ چادر کهنه شده بود و آب به داخل آن نفوذ می‌کرد؛ همسرم نگران بود که مبادا باران شدید شود و بچه‌ها بیمار شوند؛ من برای مراقبت از وسایل خانواده در چادر مانده بودم که خانواده‌ام به نزدم آمدند و خواستند که به سمت برج برویم؛ من نمی‌دانستم چه اتفاقی اقتاده است.
این فلسطینی گفت: وقتی خودرو مقابل برج السعاده ایستاد، مثل دیوانه‌ها از ماشین پیاده شدم؛ دور برج السعاده می‌دویدم و با تمام توان خانواده‌ام را صدا می‌زدم.
همان‌جا بود که عزام فهمید همسرش، فرزند متولدنشده‌شان و پسر کوچکشان، به همراه چند تن از اعضای خانواده همسرش، جان باخته‌اند؛ فریال و عبدالرحمن زنده مانده و به بیمارستان الشفاء منتقل شده بودند؛ عزام با عجله به بیمارستان الشفاء رفت و پس از ها جست‌و‌جو، ۲ فرزند بازمانده‌اش را پیدا کرد.
شناسایی پیکر همسر و پسرش رزق، مصیبت دیگری بود: هنگام فروریختن ساختمان، ستونی بتنی روی آن‌ها افتاده و چهره‌هایشان را به‌شدت تغییر داده بود.
عزام می‌دانست که برج السعاده دیگر جای مناسبی برای سکونت نیست، زیرا در جریان جنگ، حمله رژیم صهیونیستی به طبقه همکف، ثبات سازه را از بین برده، باعث ایجاد ترک در دیوار‌ها و آسیب به پیِ ساختمان شده بود، اما توضیح داد که خانواده همسرش جای دیگری برای رفتن نداشتند.
۲ روز پس از این فاجعه، فرزند ارشد عزام همچنان در صحبت کردن مشکل داشت؛ وی گفت: با صدای ترک‌خوردن بیدار شدم؛ مادرم را صدا زدم، اما پدربزرگم جوابم را داد؛ وی همان نزدیکی ایستاده بود؛ به من گفت دوباره بخوابم و گفت که همه‌چیز مرتب است؛ صدای ترک‌خوردن بلندتر شد و سپس صدای فروریختن ساختمان به گوش رسید.
وی احساس کرد چیزی روی سینه‌اش سنگینی می‌کند و گمان کرد که مرده است؛ مادرش و سپس پدربزرگش را صدا زد، اما کسی پاسخ نداد؛ در تاریکی دستش را دراز کرد و پیکر پدربزرگش را لمس کرد؛ او همان‌جا ماند تا اینکه نیرو‌های دفاع مدنی سر رسیدند و او را از زیر آوار بیرون کشیدند.
دیگر فرزند عزام از لحظه فروریختن ساختمان تنها یک چیز را به خاطر می‌آورد: افتادن چیزی روی مادرش؛ این کودک سعی کرد از مادرش محافظت کند و مانع از افتادن ستون روی او شود؛ دستش روی بدن مادرش گیر افتاده بود.
امدادگران برای چندین قادر به آزادسازی وی نبودند؛ این کودک همان‌جا، در حالی که دستش روی بدن مادرش قرار داشت، مانده بود تا اینکه سرانجام نیرو‌های دفاع مدنی موفق شدند ستون را برش داده و وی را بیرون بیاورند.
به گفته مدیر امور رسانه‌ای سازمان دفاع مدنی غزه، نیرو‌های دفاع مدنی بیش از ۱۵ پیاپی در محل برج السعاده مشغول کار بودند؛ آن‌ها ۴۵ نفر را نجات دادند که ۱۴ نفرشان به بیمارستان منتقل شدند و هم‌زمان پیکر ۲۱ فلسطینی، ازجمله ۱۲ کودک و ۵ زن را که زیر آوار جان باخته بودند، از زیر خاک بیرون کشیدند.
وی تصریح کرد که دسترسی به تجهیزات سنگین امداد و نجات می‌توانست به تیم‌ها امکان دهد تا سریع‌تر به افراد گرفتار دسترسی پیدا کنند و احتمالا جان افراد بیشتری را نجات دهند، اما رژیم صهیونیستی همچنان مانع ورود چنین ماشین‌آلاتی و همچنین مصالح مقاوم‌سازی و بودجه مورد نیاز برای تعمیر هزاران سازه آسیب‌دیده می‌شود.
رژیم صهیونیستی ۹۲ درصد از واحد‌های مسکونی این منطقه محاصره‌شده را تخریب یا دچار آسیب کرده است، اما هزاران فلسطینی همچنان در ساختمان‌هایی زندگی می‌کنند که حتی به‌صورت جزئی سرپا مانده‌اند، چرا که جای دیگری برای رفتن ندارند؛ دیوار‌ها ترک خورده، ستون‌های حمال ویران و پی ساختمان‌ها سست شده است؛ با نزدیک شدن به فصل سرما، باران، باد و حمله‌های مداوم رژیم صهیونیستی فشار بیشتری بر این سازه‌های از پیش آسیب‌دیده وارد می‌کنند.
براساس آمار وزارت بهداشت غزه، فاجعه برج السعاده شمار کل جان‌باختگان ناشی از فروریختن ساختمان‌های آسیب‌دیده از جنگ را به ۶۱ نفر رسانده است؛ همچنین حدود ۲۷۰ نفر مجروح شده و نزدیک به ۵ هزار خانواده مجبور به ترک خانه‌هایی شده‌اند که دیگر ایمن نبودند.
وزارت امور عمومی و مسکن غزه تخمین می‌زند که حدود ۳ هزار ساختمان خطرناک بوده یا در معرض خطر فروریختن قرار دارند؛ با وجود این، رژیم صهیونیستی مانع ورود ماشین‌آلات سنگین به این منطقه ساحلی تحت محاصره می‌شود و مقام‌های محلی نیز فاقد مصالح و بودجه لازم برای تامین مسکن ایمن برای خانواده‌هایی هستند که باید هنگام بازسازی خانه‌هایشان، آنجا را ترک کنند.
فاجعه برج السعاده پیامد‌های یک انتخاب غیرممکن را آشکار کرد: بین زندگی زیر سقفی که ممکن است فرو بریزد و در چادری که محافظت کمی در برابر عناصر طبیعی ارائه می‌دهد؛ خانواده‌ها در غزه پس از فرو ریختن ساختمان‌ها به درخواست‌های بیشتر نیاز ندارند؛ آن‌ها قبل از وقوع فاجعه بعدی به مداخله نیاز دارند.
یکی از مسئولان رسانه‌ای وزارت امور عمومی و مسکن غزه، گفت که ابعاد این بحران از توان پاسخگویی نهاد‌های ذی‌ربط فراتر رفته است؛ تا تاریخ ۲۱ سپتامبر (۳۰ شهریور)، در حالی که بیش از ۲ هزار ساختمان مورد ارزیابی قرار گرفته بودند، برآورد‌های اولیه نشان می‌داد که حدود ۳ هزار ساختمان در سراسر غزه در معرض خطر ریزش هستند؛ از میان ساختمان‌های ارزیابی‌شده، بیش از ۲۵۰ مورد نیازمند تخریب کامل و فوری، حدود ۸۷۰ مورد نیازمند تخریب جزئی و تقریبا ۸۸۰ مورد همچنان در مرحله ارزیابی سازه‌ای هستند.
وی توضیح داد: بازرسی‌های میدانی در غزه نشان‌دهنده وجود ترک‌هایی در پی‌ها و دیوار‌های باربر، بخش‌های فروریخته سقف، قطعات بتنی معلق و آسیب به تکیه‌گاه‌های اصلی سازه بوده است؛ برخی از ساختمان‌ها را می‌توان به‌سرعت ایمن‌سازی و اجزای باربر آن‌ها را تعمیر کرد، اما برخی دیگر چنان آسیب دیده‌اند که قابل نجات نیستند؛ ۶۰ تا ۷۰ درصد از ساختمان‌هایی که در رده خطرناک طبقه‌بندی شده‌اند، نیازمند تخریب هستند.
این مقام غزه‌ای اظهار کرد: کارایی عملیاتی تجهیزات موجود ما به دلیل فرسودگی و کمبود خدمات نگهداری، روغن و قطعات یدکی، بیش از ۵۵ درصد کاهش یافته است؛ ما همچنین به تجهیزات تخریب دقیق برای ساختمان‌های بلندمرتبه و نیز چکش‌ها و برش‌دهنده‌های هیدرولیک نیاز داریم.
پس از فاجعه برج السعاده و با نزدیک شدن به فصل بارندگی در غزه، دفتر رسانه‌ای دولت در غزه طرحی اضطراری را برای تخلیه و تخریب ۲۵۵ ساختمان که خطر ریزش آن‌ها وجود دارد، آغاز کرد؛ انتظار می‌رود وزارت امور عمومی و مسکن، با همکاری سازمان‌های بین‌المللی و نهاد‌های سازمان ملل که در غزه فعالیت می‌کنند، هدایت این عملیات را بر عهده بگیرد.
اما تخریب یا تخلیه یک ساختمان خطرناک، مشکل دیگری ایجاد می‌کند: ساکنان آن کجا باید اسکان داده شوند؟ این طرح شامل اطلاع‌رسانی به ساکنان برای تخلیه ساختمان، نصب علائم هشداردهنده در اطراف سازه‌های ناپایدار و فراهم کردن سرپناه موقت در صورت امکان است.
مقام‌های غزه در تلاش‌اند تا ساکنان را متقاعد کنند که ساختمان‌های خطرناک را ترک کنند و هم‌زمان از طریق سازمان‌های همکار به دنبال گزینه‌هایی برای اسکان ازجمله گزینه‌های در دست بررسی می‌توان به انتقال برخی خانواده‌ها به اردوگاه نصیرات پس از بهبود شرایط آنجا، یا تامین چادر و اقلام ضروری برای خانواده‌هایی که مجبور به تخلیه می‌شوند، هستند؛ اقدامی که در نهایت برای بازماندگان برج السعاده پس از آواربرداری انجام شد.
در عین حال، با توجه به وسعت مشکل، بعید است که زمین و مصالح کافی برای اسکان مجدد تمام خانواده‌های ساکن در ساختمان‌های آسیب‌دیده در سراسر نوار غزه وجود داشته باشد؛ همچنین برخی خانواده‌ها از ترک ساختمان‌هایی که می‌دانند ممکن است فرو بریزند، خودداری می‌کنند، زیرا هیچ‌کس نمی‌تواند به آن‌ها بگوید که قرار است کجا بروند.
از میان ساختمان‌هایی که وزارت امور عمومی و مسکن بررسی و خطر ریزش آن‌ها را تایید کرده است، بیش از ۷۰۰ مورد در شهر غزه قرار دارند که بالاترین تعداد در میان مناطق شهری سراسر نوار غزه محسوب می‌شود؛ یکی از این ساختمان‌ها، برجی در نزدیکی میدان ۱۷ در غرب شهر غزه است که در حال حاضر محل سکونت بیش از ۶۰ خانواده است؛ خانواده‌هایی که به خوبی از خطرات موجود آگاه هستند.
در جریان جنگ، رژیم صهیونیستی بار‌ها این برج ۱۴ طبقه را که در هر طبقه آن ۶ واحد مسکونی قرار دارد، هدف قرار داد؛ آخرین مورد آن در اکتبر گذشته بود؛ به گفته عضو ۴۵ ساله کمیته مدیریت برج، آن حمله ۱۱ ستون سازه‌ای را در ضلع شمال غربی ساختمان تخریب کرد و ساکنان می‌گویند وضعیت سازه‌ای آن همچنان رو به وخامت است.
وی گفت: هر زمان که عملیات تخریبی در شرق غزه یا حمله‌ای در نزدیکی ما رخ می‌دهد، متوجه ترک‌های جدیدی در دیوار‌های خانه‌هایمان می‌شویم؛ سنگ و شن فرو می‌ریزد و لرزش سقف آپارتمان‌ها را احساس می‌کنیم.
پس از برقراری آتش‌بس، نیرو‌های دفاع مدنی به آن‌ها دستور تخلیه و هشدار دادند که بخش آسیب‌دیده ممکن است فرو بریزد و باعث سقوط بقیه برج شود، اما برای ده‌ها خانواده، ترک محل سکونت صرفا مسئله‌ای مربوط به توجه به هشدار تخلیه نیست.
یکی از ساکنان برج یادشده که پدر هشت فرزند است، میان ۲ ترس گرفتار شده است: ماندن زیر سقفی که ممکن است تاب نیاورد و نداشتن هیچ جای دیگری برای رفتن.
وی گفت: وقتی ساختمانی فرو می‌ریزد، سازمان‌های بین‌المللی و عربی برای نجات مردم بسیج می‌شوند، اما چرا اکنون که باید پیش از وقوع فاجعه، برای تقویت ساختمان و محافظت از ساکنان اقدام کرد، چنین حمایتی صورت نمی‌گیرد؟