تأکید بر تقویت سازوکارهای بین‌المللی برای صیانت از حقوق کودکان – مرکز وکلا٬ کارشناسان رسمی٬ مشاوران خانواده قوه قضائیه
سخنگوی قوه قضاییه و رئیس پژوهشگاه قوه قضاییه با تأکید بر اینکه کودکان «مرزهای قرمز انسانیت» هستند، از تدوین پیش‌نویس سندی برای حمایت حقوقی از کودکان در جنگ خبر داد و گفت: تجربه‌های ایران و سایر کشورها باید به سازوکارهای بازدارنده در برابر ناقضان حقوق کودکان تبدیل شود. دکتر علی کاظمی در نشستی با موضوع حقوق کودکان و حمایت از آنان در شرایط جنگی، با اشاره به سیر تاریخی شکل‌گیری اسناد بین‌المللی حمایت از کودکان اظهار کرد: جامعه بزرگسالان هم وظیفه حمایت و هم وظیفه تربیت کودکان را بر عهده دارد و این مسئولیت، تعهدی جمعی و بین‌المللی است و نمی‌توان آن را صرفاً مسئولیتی فردی یا داخلی دانست.
وی با اشاره به شکل‌گیری نخستین اسناد بین‌المللی حقوق کودک پس از جنگ جهانی اول افزود: از اعلامیه‌های اولیه حمایت از کودکان در سال‌های ۱۹۲۴ و ۱۹۵۹ تا تصویب کنوانسیون حقوق کودک در سال ۱۹۸۹، تلاش شده است مجموعه جامع‌تری از حقوق کودکان در سطح جهانی مورد شناسایی و حمایت قرار گیرد. کاظمی با بیان اینکه کنوانسیون حقوق کودک موضوعاتی همچون حمایت از کودکان در برابر خشونت، همکاری‌های بین‌المللی و سازوکار نظارت بر اجرای حقوق کودک را مورد توجه قرار داده است، گفت: کمیته حقوق کودک نیز به‌عنوان مرجعی متشکل از متخصصان، وظایفی همچون نظارت، تفسیر و بازخوانی این کنوانسیون را بر عهده دارد.
رئیس پژوهشگاه قوه قضاییه با اشاره به شرایط کودکان در جنگ‌های اخیر اظهار کرد: در دو سال اخیر، یکی از مقامات ارشد یونیسف از وضعیت موجود به‌عنوان یکی از بدترین دوره‌های جنگی تاریخ برای کودکان جهان یاد کرده است و جامعه بین‌المللی نتوانسته حمایت لازم را از کودکان به عمل آورد. وی ادامه داد: با وجود شکل‌گیری هنجارها و اسناد متعدد بین‌المللی، هنوز پوشش مناسب و مؤثری برای حمایت از انسان‌ها، به‌ویژه کودکان، در شرایط جنگی ایجاد نشده و برخی سازمان‌های بین‌المللی از قدرت لازم برای اجرای مؤثر این هنجارها برخوردار نیستند. کاظمی با اشاره به تجربه‌های حقوقی و بین‌المللی ایران افزود: کنوانسیون حقوق کودک به سطحی از پذیرش جهانی رسیده که می‌توان بسیاری از اصول آن را در زمره هنجارهای بین‌المللی دانست و لازم است این ظرفیت برای حمایت واقعی از کودکان در شرایط مخاصمات مسلحانه به کار گرفته شود. وی با اشاره به کودکان قربانی جنگ اخیر در ایران گفت: وقتی جنگی علیه یک کشور آغاز می‌شود و کودکان در همان روزهای نخست هدف حملات قرار می‌گیرند، نمی‌توان این مسئله را صرفاً بخشی از خسارات جنگ دانست؛ باید درباره ابعاد حقوقی و انسانی این اقدامات و مسئولیت عاملان آن بررسی جدی صورت گیرد. رئیس پژوهشگاه قوه قضاییه با اشاره به وضعیت کودکان میناب خاطرنشان کرد: کودکان میناب به نمادی از درد کودکان آسیب‌دیده از جنگ تبدیل شده‌اند؛ کودکانی که خانواده‌هایشان با فقدان عزیزان خود و آسیب‌های عمیق روحی مواجه شده‌اند و آثار این آسیب‌ها ممکن است سال‌ها ادامه داشته باشد.
وی تأکید کرد: کودکان خط قرمز انسانیت هستند و باید در همه جهان مورد توجه و احترام قرار گیرند. حمایت از آنان باید پیش از جنگ، در زمان جنگ و پس از جنگ مورد توجه قرار گیرد؛ از پیشگیری از آسیب گرفته تا مدیریت وضعیت حقوقی کودکان در جنگ و حمایت از قربانیان پس از پایان درگیری. کاظمی با اشاره به وضعیت کودکان مجروح جنگی و از جمله محمد شریفی گفت: باید وضعیت حقوقی، انسانی و حمایتی این کودکان به‌صورت جدی بررسی شود؛ کودکانی که در جریان حملات آسیب دیده‌اند، پس از جنگ نیز با آثار جسمی و روانی مواجه هستند و این مسئولیت نباید با پایان درگیری‌ها خاتمه پیدا کند. وی همچنین با انتقاد از ضعف حمایت‌های موجود در قبال کودکان در مخاصمات مسلحانه اظهار کرد: لازم است خلأهای موجود در اجرای ماده ۳۸ کنوانسیون حقوق کودک بررسی شود و سازوکارهای حقوقی مشخص‌تری برای حمایت از کودکان در جنگ تدوین شود. رئیس پژوهشگاه قوه قضاییه از تدوین پیش‌نویس سند حمایت از کودکان در جنگ خبر داد و گفت: جمهوری اسلامی ایران در حال آماده‌سازی سندی به یاد کودکان میناب و همه کودکان شهید و قربانی جنگ‌ها در سراسر جهان است و امیدواریم این سند بتواند به الگویی برای حمایت از کودکان در شرایط جنگی تبدیل شود. کاظمی تصریح کرد: این سند باید با استفاده از تجربه‌های ایران و سایر کشورها و با مشارکت جامعه علمی داخل و خارج از کشور تکمیل شود تا تجربه‌های موجود به سازوکارهای بازدارنده برای متخلفان تبدیل شود.
در ادامه این نشست، دکتر سارا شیرازی، معاون امور بانوان و سفیر مسئولیت های اجتماعی مرکزوکلای قوه قضاییه، با اشاره به تجربه حضور میدانی مرکز در کنار خانواده شهدا، جانبازان وخانواده‌های آسیب‌دیده از جنگ گفت: در جریان این حضورها، ازنزدیک با دردها، مصیبت‌ها و مشکلات خانواده‌هایی مواجه شده‌ایم که عزیزان خود را از دست داده یا با آسیب‌های جسمی و روحی ناشی از جنگ زندگی می‌کنند. شیرازی با تأکید بر ضرورت فراتر رفتن از چارچوب صرفاً حقوقی در حمایت از کودکان آسیب‌دیده اظهار کرد: در کنار بررسی‌های علمی و حقوقی باید ابعاد روحی و روانی آسیب‌های واردشده به کودکان و خانواده‌ها نیز جدی گرفته شود؛ مادرانی که باقی مانده‌اند و کودکانی که با هر صدای ناگهانی یا حتی زنگ در منزل، دوباره با خاطرات تلخ جنگ مواجه می‌شوند، نیازمند حمایت‌های گسترده‌تری هستند. وی افزود: این کودکان باید مورد حمایت قرار گیرند و روایت‌های آنان شنیده و ثبت شود؛ چرا که آنان روایتگران و یادگارهای تاریخی ایران هستند و تجربه‌هایشان می‌تواند بخشی از حافظه تاریخی کشور و جامعه جهانی باشد. معاون اموربانوان مرکز با تأکید بر ضرورت توجه به ابعاد انسانی جنگ گفت: جامعه امروز نیازمند «نگاه مادرانه» در مبانی و سیاست‌گذاری‌ها و همچنین در کنش‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی است؛ چرا که آسیب دیدن یک کودک، خانواده و به‌ویژه مادر او را با رنجی عمیق و ماندگار مواجه می‌کند. شیرازی در پایان با اعلام آمادگی برای تداوم این نشست‌ها و همکاری در مسیر تدوین اسناد حمایتی تأکید کرد: استمرار گفت‌وگوهای علمی، حقوقی و اجتماعی می‌تواند به برداشتن گام‌هایی ماندگار برای حمایت از کودکان آسیب‌دیده از جنگ و خانواده‌های آنان منجر شود.