سالگرد آغاز تجاوز نظامی علیه افغانستان؛ واکاوی جنایت‌های نیرو‌های آمریکایی علیه غیرنظامیان
آمریکا در ۷ اکتبر ۲۰۰۱ (۱۸ دی ۱۳۷۹) در واکنش به حوادث ۱۱ سپتامبر عملیات موسوم به «آزادی پایدار» را آغاز کرد؛ عملیاتی که شامل کارزاری هوایی و زمینی در افغانستان بود.
درگیری‌ها تا زمان خروج نیرو‌های آمریکایی و سایر نیرو‌های بین‌المللی در آگوست ۲۰۲۱ (تیر/مرداد ۱۴۰۰) ادامه یافت.
این جنگ پیامد‌های انسانی و حقوق بشری گسترده‌ای داشت و گزارش‌های متعددی در این زمینه منتشر شده است.
پس از حمله به سرکردگی آمریکا، مقام‌های آمریکایی استفاده از روش‌هایی را که به شکنجه و ناپدیدسازی منجر می‌شد، مجاز دانستند؛ ازجمله آدم‌ربایی، انتقال و بازداشت غیرقانونی و توهین‌آمیز افراد از یک کشور به کشور دیگر.
براساس گزارش‌ها، نظامیان آمریکایی در افغانستان خودسرانه غیرنظامیان را بازداشت کردند، در حین بازداشت از زور بیش از حد استفاده کردند و بازداشت‌شدگان را بدون دسترسی به وکیل یا خانواده محبوس کردند.
ده‌ها هزار نفر بازداشت شدند که بسیاری از آنها مورد آزار و اذیت‌هایی از جمله غرق مصنوعی، ضرب‌وشتم، محرومیت از خواب و انواع دیگر شکنجه قرار گرفتند. بسیاری از آنها پس از ماه‌ها یا سال‌ها بدون اینکه هرگز به هیچ جرمی متهم شوند، آزاد شدند.
با ورود جنگ به پنجمین سال خود، گزارش‌های شکنجه ادامه یافت، از جمله استفاده سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) از مراکز سیاه؛ بازداشتگاه‌های مخفی که در آنها بازداشت‌شدگان بدون ارتباط با دنیای خارج نگهداری می‌شدند.
دست‌کم ۶ بازداشتی بین سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۵ در بازداشتگاه‌های آمریکا در افغانستان جان باختند که ۵ مورد از آنها قتل اعلام شد.
با این حال، هیچ یک از نیرو‌های آمریکایی هرگز به جرم قتل در هیچ یک از این مرگ‌ها تحت پیگرد قانونی قرار نگرفتند. مقام‌های آمریکایی همواره در بررسی کافی موارد گزارش‌شده شکنجه کوتاهی کردند و تحقیقات به‌طور معمول پیش از موعد بسته شد یا بدون نتیجه متوقف شد.
حمله‌های هوایی آمریکا باعث مرگ و مجروح‌شدن صد‌ها غیرنظامی در طول درگیری شد، که به‌طور معمول به حمله‌هایی منجر شد که خانه‌ها و خودرو‌های غیرنظامیان و همچنین مراسم عروسی و تشییع جنازه را هدف قرار می‌داد.
از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۷، مرگ غیرنظامیان حدود ۳ برابر شد. بیشتر مرگ‌ها در حمله‌های هوایی برنامه‌ریزی نشده‌ای رخ داد که در حمایت از نیرو‌های زمینی که مورد حمله قرار گرفته یا در تعقیب نیرو‌های طرف مقابل بودند، انجام شد.
در یکی از این موارد در ماه می ۲۰۰۹ (اردیبهشت/خرداد ۱۳۸۸)، هواپیما‌های آمریکایی به روستایی در استان فراه حمله کردند که درپی این حمله بیش از ۱۰۰ غیرنظامی، از جمله بیش از ۶۰ کودک جان خود را از دست دادند.
در ۳ اکتبر ۲۰۱۵ (۱۱ مهر ۱۳۹۴)، یک بالگرد جنگی آمریکا به بیمارستان پزشکان بدون مرز (MSF) در قندوز حمله کرد که به جان باختن ۴۲ بیمار، مراقب و کارکنان بخش پزشکی و مجروح شدن ده‌ها نفر دیگر منجر شد.
ارتش آمریکا به‌طور نمایشی اذعان کرد که نیرو‌های درگیر در این حادثه از قوانین جنگ پیروی نکرده‌اند، اما به دلیل آنچه عدم وجود قصد مجرمانه خواند، پیگرد قانونی جنایت‌های جنگی را دنبال نکرد.
تحقیقات آمریکا در مورد این حوادث به‌طور معمول فاقد شفافیت بود و سیستم پرداخت غرامت معیوب به این معنی بود که بازماندگان غرامت به موقع یا کافی دریافت نمی‌کردند.
پس از اعمال محدودیت‌های جدید توسط پنتاگون در مورد هدف قرار دادن افراد، تلفات غیرنظامیان کاهش یافت، اما پس از کاهش این محدودیت‌ها در سال ۲۰۱۷، دوباره افزایش یافت.