غزه؛ بزرگ‌ترین مخروبه محصور در تاریخ معاصر
رژیم صهیونیستی نوار غزه را از بزرگ‌ترین زندان روباز جهان به بزرگ‌ترین گِتو (مخروبه محصور) تاریخ تبدیل کرده است؛ جایی که بیش از ۲ میلیون فلسطینی تحت فشار یک محاصره مضاعف و بی‌سابقه، در انزوا گرفتار شده‌اند.
این وضعیت ترکیبی است از اشغال نظامی بر حدود ۷۰ درصد از مساحت این منطقه، که ساکنان را به تراکم جمعیتی خفقان‌آور واداشته و از حق مسکن محروم کرده است، و بستن گذرگاه‌ها برای کنترل نظام‌مند ورود اقلام و نیاز‌های اساسی. در نتیجه، ساکنان در منطقه‌ای ویران و تهی از امکانات، و در میانه نسل‌کشی جاری، بدون برخورداری از حداقل‌های لازم برای بقا، گرفتار مانده‌اند.
ناظر حقوق بشر اروپا-مدیترانه (یورو-مد مانیتور) در گزارشی نشوت: محاصره فراگیر و غیرقانونی بیرونی که با مسدود کردن گذرگاه‌ها اعمال می‌شود، حلقه محاصره را بر میلیون‌ها آواره اجباری در نوار غزه تنگ‌تر می‌کند. این اقدام با جلوگیری از ورود تدارکات حیاتی و نجات‌بخش (ازجمله غذا، دارو، سوخت و مصالح ساختمانی برای سرپناه) محرومیت نظام‌مند را تشدید می‌سازد. این بخشی از محدودیت‌های ضدانسانی است که هم‌زمان با تخریب گسترده خانه‌ها و مراکز درمانی اعمال می‌شود و ساکنان را از ابتدایی‌ترین حقوق خود و همچنین توانایی تاب‌آوری یا دسترسی به مراقبت‌های پزشکی محروم می‌سازد.
در موضوع محاصره داخلی نیز، منطقه‌ای که تحت اشغال نظامی رژیم صهیونیستی و محدودیت‌های دسترسی قرار دارد، به حدود ۷۰ درصد از نوار غزه گسترش یافته و فراتر از مواضع نظامیِ پشت «خط زرد»، تا عمق مناطق مسکونی پیش رفته است.
این وضعیت، سیاست کوچ اجباری را تثبیت می‌کند؛ چرا که ساکنان را از دسترسی به زمین‌ها، خانه‌ها و تاسیسات حیاتی خود محروم می‌سازد و آنها را به تراکم جمعیتی خفقان‌آور در منطقه‌ای که مدام کوچک‌تر می‌شود (آن هم بدون سرپناه امن یا هرگونه تضمینی برای حق بازگشت) وادار می‌کند.
توصیف غزه به عنوان بزرگ‌ترین مخروبه محصور تاریخ، بازتاب‌دهنده واقعیتی بی‌سابقه از نظر جمعیتی و مکانی است. رژیم صهیونیستی به‌طور عمدی بیش از ۲ میلیون نفر را در منطقه‌ای فرسوده که کمتر از ۳۰ درصد مساحت نوار غزه را تشکیل می‌دهد، متمرکز کرده و تراکم جمعیتی خفقان‌آوری ایجاد کرده است که بالاترین میزان در جهان محسوب می‌شود. جمعیت عظیم و محصور غزه، همراه با کنترل نظامی بر گذرگاه‌ها و محرومیت نظام‌مند از نیاز‌های اولیه برای بقا، وضعیتی از انزوا و ویرانی گسترده پدید آورده که آن را به بزرگ‌ترین و خشن‌ترین مخروبه محصور دوران مدرن بدل کرده است.
رژیم صهیونیستی از گرسنگی به‌عنوان سلاحی مرگبار برای نابودی جمعیت استفاده می‌کند؛ اقدامی که مصداق بارز نقض مداوم قوانین و ارتکاب جنایت جنگی تمام‌عیار است. این رژیم با ممانعت عمدی از ورود مواد غذایی و سوخت، باعث توقف فعالیت تاسیسات آب‌شیرین‌کن و پمپ‌های آب شده و صد‌ها هزار نفر را ناچار به نوشیدن آب آلوده کرده است.
یورو-مد مانیتور نوشت که این وضعیت به شیوع بیماری‌های عفونی و پوستی و همچنین سوءتغذیه حاد در میان آوارگانی منجر شده است که حتی از ابتدایی‌ترین امکانات بهداشتی و سرپناه محروم هستند. براساس آمار‌های رسمی، ۴۶۰ فلسطینی، از جمله ۱۶۴ کودک، بر اثر گرسنگی جان باخته‌اند. ده‌ها نفر دیگر نیز در شرایطی مشابه جان خود را از دست داده‌اند، اما به دلیل فروپاشی کامل نظام‌های بهداشتی و نهادی در نوار غزه، نامشان در آمار‌ها ثبت نشده است.
محدودیت‌های اعمال‌شده بر روند انتقال بیماران و مجروحان برای درمان، ده‌ها هزار نفر از آنها را در نوار غزه از دریافت مراقبت‌های تخصصی مورد نیاز محروم کرده است. از مجموع ۳۶ بیمارستان غزه، تنها ۱۹ مرکز فعال باقی مانده‌اند که آن هم به دلیل کمبود شدید دارو، تجهیزات و سوخت، با ظرفیتی محدود کار می‌کنند. تعلل در خروج بیمارانی که نیازمند درمان فوری در خارج از غزه هستند (آن هم در شرایطی که وضعیت جسمانی‌شان در سایه فروپاشی نظام سلامت رو به وخامت می‌گذارد) آنها را در معرض خطر مرگ‌های قابل‌پیشگیری قرار می‌دهد.
نسل‌کشی جاری، ساختار خانواده‌های فلسطینی را ویران کرده است. حدود ۶۰ هزار کودک یکی از والدین یا هر دوی آنها را از دست داده‌اند و بیش از ۲۶ هزار زن نیز همسران خود را از دست داده‌اند. بسیاری از افراد همچنین با آوارگی مکرر، از دست دادن منبع درآمد و هراس از بمباران (حتی در داخل پناهگاه‌ها) دست به گریبان هستند. نبود اعضای خانواده، همراه با فروپاشی خدمات بهداشتی، آموزشی و حفاظتی، باری سنگین بر دوش زنان و کودکان می‌گذارد و شبکه‌های مراقبت و همبستگی را که جامعه برای بقا به آنها متکی است، تضعیف می‌کند.
پیامد‌های تبدیل غزه به یک منطقه محصور، مخروبه و منزوی‌شده، فراتر از تهدید دائمی مرگ است؛ این وضعیت، ساختار اقتصادی و اجتماعی آن را هدف قرار داده و بنیان‌های ثبات انسانی را متزلزل می‌کند. حدود ۱.۷ میلیون نفر همچنان آواره و از زمین و منابع معیشتی خود جدا مانده‌اند. نرخ بیکاری در سال ۲۰۲۵ به ۷۸ درصد رسید و فقر دامنگیر بیشتر جمعیت شد. خانواده‌های بسیاری پس از از دست دادن خانه و درآمد خود، برای بقا کاملا به کمک‌ها وابسته شده‌اند و هیچ چشم‌اندازی برای بازگشت به زندگی عادی ندارند.
آوارگی مکرر به‌ویژه بر کودکان و زنان سنگینی می‌کند. حدود ۷۰۰ هزار کودک حدود ۳ سال از تحصیل حضوری و منظم محروم بوده‌اند و ۹۱.۸ درصد از کودکانی که در نظرسنجی‌های یونیسف شرکت کردند، اظهار داشتند که از بمباران هراس دارند.
ناظر حقوق بشر اروپا-مدیترانه (یورو-مد مانیتور) همچنین در گزارش خود نوشت: اسرائیل همچنان به نقض تدابیر موقت و الزام‌آورِ دیوان بین‌المللی دادگستری (ICJ) ادامه می‌دهد؛ تدابیری که این رژیم را ملزم می‌سازد تا تمام اقدام‌های در حیطه اختیارات خود را برای جلوگیری از اعمال ممنوع‌شده در کنوانسیون نسل‌کشی به کار گیرد و اطمینان حاصل کند که خدمات ضروری و کمک‌های بشردوستانه بدون مانع به جمعیت غزه می‌رسد.
هدف قرار دادن امدادگران و کمیته‌های محلی توزیع کمک‌ها، با محدودیت‌هایی همراه است که مانع از تعمیر شبکه‌های آب و فاضلاب می‌شود. در همین حال، فاضلاب تصفیه‌نشده محیط زیست را فرا گرفته و بیماری‌ها در میان آوارگان در حال گسترش است.
کارشناسان می‌گویند که تداوم این اقدام‌ها، با وجود آگاهی از پیامد‌های آنها و احکام صادره از سوی دادگاه، شواهد مبنی بر اینکه جمعیت یادشده به‌طور عمدی در معرض شرایطی قرار گرفته‌اند که بقایشان را تهدید می‌کند، تقویت می‌کند.