بحران سئوتا؛ پیامد قابل پیش‌بینی سیاست‌های ضد مهاجرتی اروپا
بحران مهاجرتی سئوتا در اواخر جولای ۲۰۲۶ که درپی یکی از بزرگ‌ترین و سریع‌ترین موج‌های ورود مهاجران به خاک اتحادیه اروپا در سال‌های اخیر رقم خورد، صحنه‌ای مرگ‌بار از پیامد سیاست‌های ضد مهاجرتی اروپا را رقم زد.
براساس گزارش‌های رسمی اسپانیا و نهاد‌های اروپایی، بین ۵۰ تا ۸۰ هزار نفر در فاصله ۳۰ و ۳۱ جولای ۲۰۲۶ (۸ و ۹ مرداد ۱۴۰۵) از مرز مراکش وارد شهر خودمختار اسپانیایی سئوتا در شمال آفریقا شدند؛ دست‌کم ۸۰ تا ۱۴۱ نفر در این مسیر جان باختند؛ ظرف ۴۸ ، حدود ۴۸ تا ۷۰ هزار نفر از این افراد به مراکش بازگردانده شدند.
با وجود این، سئوتا با جمعیت حدود ۸۴ هزار نفر، به‌سرعت زیر فشار جمعیت مضاعف قرار گرفت و بحرانی انسانی رقم خورد.
سئوتا و ملیلیه به‌عنوان تنها مرز‌های زمینی اتحادیه اروپا با آفریقا هستند، همواره نقاط حساس مهاجرتی بوده‌اند؛ با وجود این، بحران ۲۰۲۶ نه‌تنها یک چالش عملیاتی برای اسپانیا، بلکه آزمونی جدی برای ادعا‌های اروپا درباره کارآمدی سیاست‌های ضد مهاجرتی آن و توان آن‌ها در مدیریت بحران‌های مهاجرتی بود.
شواهد نشان‌دهنده نقش انتشار اطلاعات نادرست و سوءاستفاده شبکه‌های قاچاق انسان از فرصت ایجادشده در فضای مجازی بودند.
این رویداد یادآور بحران مشابه در سال ۲۰۲۱ بود که حدود ۸ تا ۱۲ هزار نفر وارد سئوتا شدند و با تنش دیپلماتیک میان اسپانیا و مراکش همزمان بود؛ در هر ۲ مورد، مرز‌های خارجی اتحادیه اروپا به صحنه فشار سیاسی تبدیل شد؛ در سال ۲۰۲۲ نیز بحران مرگ‌بار مهاجرتی ملیلیه رخ داد.
نقش کشورهای اروپایی در این بحران چندلایه و شامل انتقاد، اقدام‌های یک‌جانبه و فشار سیاسی بود؛ پس از روی دادن بحران سئوتا، جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، شدیدترین واکنش را نشان داد؛ رُم بلافاصله کنترل‌های مرزی هوایی و دریایی با اسپانیا را به‌طور موقت اعمال کرد و عضویت اسپانیا در منطقه شنگن را به چالش کشید.
دانمارک نیز در کنار ایتالیا قرار گرفت؛ در مجموع، ۲۲ مقام ارشد کشورهای عضو اتحادیه اروپا نامه‌ای مشترک به نهاد‌های اروپایی ارسال کردند و خواستار پاسخ هماهنگ فوری شدند.
در این نامه، سیاست‌های مهاجرتی اسپانیا به‌عنوان یکی از عوامل ایجادکننده بحران مورد انتقاد قرار گرفت و بر لزوم تقویت مرز‌های خارجی تاکید شد.
فرانسه نیز حضور پلیس در مرز با اسپانیا را افزایش داد؛ برخی کشورهای اروپای مرکزی و شرقی هم خواستار بررسی تعلیق موقت اسپانیا از شنگن شدند.
در حالی که کشورهای اروپایی تلاش داشتند تا با اقدام‌های خود نگرانی ادعاییشان از حرکت‌های ثانویه مهاجران به داخل منطقه شنگن بود، نشان دهند، واقعیت نشان‌دهنده نقش آن‌ها در رقم خوردن این بحران بوده است.
کشورهای اروپایی از طریق سیاست‌های بلندمدت مهاجرتی خود در شکل‌گیری بستر این بحران نقش داشته‌اند؛ سیاست‌های ضد مهاجرتی آن‌ها مهاجران را به سمت مسیرهای پرمخاطره و مرگ‌بار سوق داده است.
اتحادیه اروپا سال‌هاست که مدیریت مهاجرت را تا حد زیادی به کشورهای ثالث برون‌سپاری کرده و در ازای همکاری این کشورها برای به عقب راندن غیرقانونی مهاجران به آن‌ها پول پرداخت می‌کند؛ نتیجه چنین وابستگی، آسیب پذیری بیش از پیش مرز‌های جنوبی اروپا بوده است.
فلیپ ششم، پادشاه اسپانیا در سخنانی که به شکلی کم‌سابقه صریح و بی‌پرده در دیدار با امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه بیان شد، تاکید کرد که مسئله عبور مهاجران در سئوتا مسئولیت تمام اتحادیه اروپا است.
وی با بیان اینکه کشورهای اروپایی باید پس از ورود انبوه ده‌ها هزار مهاجر به منطقه سئوتا، همبستگی و حمایت بیشتری از اسپانیا نشان می‌دادند، تاکید کرد: کشورهای اروپایی که به دلیل قرار گرفتن در مرز‌های خارجی اتحادیه اروپا بیشترین فشار را متحمل می‌شوند، نمی‌توانند به‌تنهایی بار مسئولیتی را به دوش بکشند که در واقع متوجه همه اعضا است.
در عین حال، اختلاف‌های داخلی اتحادیه اروپا در موضوع سیاست مهاجرتی، سبب شده است تا بحران‌های مرزی به‌سرعت به منازعه‌های سیاسی داخلی اتحادیه تبدیل شوند.
نامه ۲۲ کشور و اقدام‌های یک‌جانبه ایتالیا نه‌تنها نشان داد که همبستگی اروپایی در حوزه مهاجرت به‌شدت شکننده است و منافع ملی اغلب بر رویکرد مشترک غلبه می‌کند، بلکه از اصرار کشورهای اروپایی بر سیاست‌های مرگ‌بار مهاجرتی خبر داد.
بحران مهاجرتی سئوتا ۲۰۲۶ بار دیگر ثابت کرد وابستگی به همکاری با کشورهای ثالث، اختلاف‌های داخلی در موضوع سیاست مهاجرتی و استفاده ابزاری از موضوع مهاجرت در سیاست داخلی کشورها، همگی در رقم خوردن و تشدید چنین بحران‌هایی نقش داشته‌اند.