ملک فاقد سابقه ثبتی چگونه سنددار می‌شود؟/ از نقشه UTM تا سند حدنگار
اعظم قویدل، سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در گفت‌وگو با میزان، با تشریح انواع ملک از نظر وضعیت ثبتی گفت: املاک از این حیث به سه دسته «ملک مجهول‌المالک ثبتی»، «ملک در جریان ثبت» و «ملک ثبت‌شده» تقسیم می‌شوند.
وی توضیح داد: ملک مجهول‌المالک ثبتی ملکی است که اظهارنامه ثبتی آن تاکنون به اداره ثبت عودت نشده یا درخواست ثبت آن به اداره ثبت واصل نشده است و این مفهوم با مجهول‌المالک مدنی تفاوت دارد.
قویدل افزود: ملک در جریان ثبت ملکی است که اظهارنامه ثبتی آن به اداره ثبت واصل شده و در جریان عملیات مقدماتی ثبت قرار دارد اما تاکنون در دفتر املاک سازمان ثبت ثبت نشده و فاقد سند مالکیت است. ملک ثبت‌شده نیز ملکی است که در دفتر املاک سازمان ثبت شده و مشمول مقررات ماده ۲۲ قانون ثبت است.
سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تصریح کرد: اعمال حقوقی نسبت به املاک در جریان ثبت و املاک ثبت‌شده قابل ثبت و تنظیم سند در دفاتر اسناد رسمی است لیکن املاک در جریان ثبت مشمول امتیازات ماده ۲۲ قانون ثبت نیستند.
قویدل در ادامه با اشاره به تفاوت ملک مجهول‌المالک ثبتی با مجهول‌المالک مدنی اظهار کرد: ملکی که تاکنون اظهارنامه ثبتی آن به اداره ثبت داده نشده است مجهول‌المالک ثبتی نامیده می‌شود و این موضوع با ملک مجهول‌المالک مدنی موضوع ماده ۲۸ قانون مدنی تفاوت دارد.
وی ادامه داد: ملک مجهول‌المالک ثبتی می‌تواند مالک و متصرف داشته باشد با وجود اینکه اظهارنامه ثبتی آن به اداره ثبت داده نشده است. به طور کلی املاکی که اظهارنامه ثبتی آنها تاکنون به اداره ثبت داده نشده است املاک مجهول‌المالک نامیده می‌شوند.
سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور درباره مراحل ثبت ملک فاقد سابقه ثبتی گفت: برای ثبت چنین ملکی ابتدا باید درخواست ثبت ملک به همراه نقشه رقومی دارای مختصات جغرافیایی UTM ملک و مدارک و مستندات مثبت مالکیت از جمله مبایعه‌نامه عادی، گواهی حصر وراثت، تقسیم‌نامه عادی، هبه‌نامه و سایر مدارک مربوط ارائه شود.
قویدل افزود: پس از آن فرم استشهادیه مبنی بر گواهی تصرفات مالکانه متقاضی در ملک مورد تقاضا ارائه می‌شود و پلاک ثبتی ملک نیز تشخیص و تطبیق داده شده و سوابق ثبتی آن از حیث نبود تعارض در پذیرش ثبت بررسی خواهد شد.
وی ادامه داد: در مرحله بعد نماینده و نقشه‌بردار اداره ثبت محل ملک مورد تقاضا را معاینه می‌کنند و پس از تطبیق نقشه با محل و انجام تحقیقات لازم صورت‌جلسه احراز تصرف تنظیم می‌شود.
قویدل اظهار کرد: صورت‌جلسه احراز تصرف و سوابق ثبتی توسط رئیس ثبت محل بررسی و پس از انجام استعلامات قانونی لازم دستور پذیرش ثبت صادر می‌شود. پس از آن نیز اظهارنامه ثبتی توسط نماینده ثبت تنظیم و به امضای نماینده ثبت و متقاضی می‌رسد.
وی افزود: در ادامه متقاضی ثبت حق‌الثبت را پرداخت می‌کند و اظهارنامه ثبتی به امضای رئیس ثبت می‌رسد. سپس دستور ثبت در دبیرخانه صادر و های نوبتی در نوبت و مواعد قانونی منتشر می‌شود.
سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور با اشاره به ماده ۵۹ آیین‌نامه قانون ثبت گفت: های نوبتی در دو نوبت و به فاصله ۳۰ روز، در مواعد مقرر و با توجه به زمان پذیرش ثبت منتشر می‌شوند.
قویدل ادامه داد: پس از انتشار حداقل نوبت اول های نوبتی تحدید حدود ملک منتشر و روز تحدید حدود در مزبور تعیین می‌شود.
وی گفت: مطابق مواد ۶۶ و ۶۷ آیین‌نامه قانون ثبت در روز مقرر نماینده و نقشه‌بردار در محل حاضر شده و صورت‌جلسه تحدید حدود ملک را تنظیم می‌کنند که این صورت‌جلسه حاوی طول حدود اربعه، حدود فاصل ملک، مساحت و حقوق ارتفاقی له و علیه است.
قویدل افزود: در صورت عدم وصول اعتراض به تحدید حدود ملک ظرف یک ماه از تاریخ تنظیم صورت‌جلسه تحدید حدود پس از تسویه حساب قانونی و بررسی صحت عملیات ثبتی توسط رئیس ثبت دستور ثبت ملک در دفتر املاک الکترونیک و صدور سند مالکیت صادر می‌شود.
سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در پایان گفت: پس از ثبت ملک در دفتر املاک الکترونیک سازمان ثبت سند مالکیت حدنگار ملک مورد تقاضا صادر خواهد شد.