آزادی ۱۷ محکوم به قصاص با اجرای پویش بخشش به یاد شهدای جنگ رمضان
ناصر عتباتی، رئیس کل دادگستری استان تهران، با حضور در دادسرای ناحیه ۲۷ امور جنایی تهران، در مراسم آزادسازی محکومان به قصاص شرکت کرد.
وی در این مراسم بر اهمیت جایگاه دادسراهای جنایی و نقش بازپرسان در کشف حقیقت و رسیدگی دقیق به پروندههای کیفری تأکید کرد.
در این مراسم، اهمیت فعالیت بازپرسان در پروندههای جنایی و نقش آنها در کشف حقیقت و احراز واقع مورد تأکید قرار گرفت.
عتباتی با اشاره به سابقه فعالیت خود در حوزه بازپرسی، این بخش از فرآیند رسیدگی قضایی را از کارهای مهم و اثرگذار دستگاه قضایی دانست و تأکید کرد که تحقیقات دقیق در پروندههای جنایی میتواند مانع از تضییع حقوق افراد و باقی ماندن خونهای به ناحق ریخته شده شود.
رئیس کل دادگستری استان تهران در عین حال، موضوع صلح و سازش را یکی دیگر از مأموریتهای مهم مجموعههای قضایی عنوان کرد و بر این نکته تأکید داشت که سازش و گذشت میتواند در بسیاری از پروندهها، بهویژه پروندههای قصاص، مانع از تداوم چرخه خشونت، تلافی و انتقامجویی شود.
یکی از محورهای اصلی مورد تأکید عتباتی، استفاده بیشتر از ظرفیت صلح و سازش در پروندههایی است که قتل در آنها در نتیجه یک تصمیم قبلی و مجرمانه رخ نداده، بلکه در شرایطی آنی، اتفاقی، هیجانی یا در پی ناتوانی فرد در کنترل خشم و رفتار اتفاق افتاده است.
بر اساس این رویکرد، پروندههای مربوط به قتلهای هیجانی، بهویژه مواردی که در میان جوانان و نوجوانان و در نتیجه ضعف مهارتهای رفتاری و ناتوانی در کنترل خشم شکل گرفته است، از جمله پروندههایی هستند که باید ظرفیتهای صلح و سازش در آنها بیش از پیش فعال شود.
عتباتی با اشاره به تجربه پروندههای مختلف، بر این موضوع تأکید کرده است که بخش قابل توجهی از قتلهایی که در نهایت با گذشت اولیای دم و مصالحه به پایان میرسند، ناشی از یک تصمیم مجرمانه از پیش طراحیشده نبودهاند، بلکه در شرایط برانگیختگی روانی و نبود کنترل رفتاری اتفاق افتادهاند.
از همین رو، استفاده از ظرفیتهای مردمی برای جلب رضایت اولیای دم و فراهم کردن زمینه بازگشت این افراد به جامعه، بهویژه پس از تحمل سالهای طولانی حبس، مورد توجه دستگاه قضایی قرار گرفته است.
در میان زندانیانی که زمینه آزادی آنها در این پویش فراهم شده است، دو نفر هر کدام ۲۴ سال و یک نفر نیز ۲۰ سال از دوران محکومیت خود را سپری کردهاند و اکنون با فراهم شدن شرایط قانونی، در مسیر آزادی قرار گرفتهاند.
توجه به این موضوع در چارچوب رویکرد مورد تأکید عتباتی، نشاندهنده اهمیت فراهم کردن فرصت اصلاح و بازگشت به جامعه برای افرادی است که پرونده آنها با جلب رضایت اولیای دم تعیین تکلیف شده و سالهای طولانی از زندگی خود را در زندان سپری کردهاند.
در این نگاه، گذشت اولیای دم تنها به پایان یک پرونده قضایی منجر نمیشود، بلکه فرصتی دوباره برای زندگی، اصلاح رفتار و جبران خطا در اختیار فرد محکوم قرار میدهد؛ فرصتی که حفظ آن نیازمند پایبندی فرد آزادشده به قانون و پرهیز از تکرار جرم است.
یکی دیگر از محورهای مورد تأکید رئیس کل دادگستری استان تهران، توسعه فعالیت صلحیاران و استفاده سازمانیافته از ظرفیتهای مردمی برای حلوفصل پروندههای قصاص است.
بر این اساس، قرار است از ظرفیت فعالان اجتماعی، چهرههای فرهنگی، ورزشی، هنری و ادبی، خانوادههای شهدا، بهویژه پدران شهدا، روحانیون و ائمه جمعه و جماعات در قالب «هستههای جهادی بخشایش» استفاده شود تا با ورود به پروندههای واجد شرایط، زمینه گفتوگو با خانوادههای اولیای دم و جلب رضایت آنان فراهم شود.
عتباتی بر این موضوع تأکید کرده است که صلح و سازش نباید به یک اقدام مقطعی محدود شود و لازم است ظرفیتهای موجود در جامعه برای اجرای طرحهای بخشایش و کاهش اختلافات و پروندههای قضایی به شکل مستمر مورد استفاده قرار گیرد.
در کنار تأکید بر بخشایش و صلح و سازش، عتباتی بر ضرورت تفکیک میان پروندههای قابل سازش و جرایم خشن و مخل امنیت نیز تأکید کرده است.
بر این اساس، در پروندههایی که شرایط وقوع جرم، آثار آن بر جامعه و میزان آسیب واردشده به عواطف عمومی متفاوت است، رویکرد قضایی نیز باید متناسب با شرایط پرونده باشد. در پروندههایی که ظرفیت گذشت و سازش وجود دارد، باید از ظرفیت بخشایش استفاده شود، اما در جرایمی که موجب جریحهدار شدن احساسات عمومی یا ایجاد احساس ناامنی در جامعه میشوند، برخورد قضایی با جدیت، قدرت و قاطعیت دنبال خواهد شد.
این رویکرد بر ضرورت ایجاد توازن میان صلح و سازش در پروندههای واجد شرایط و برخورد قاطع با جرایم خشن و ناامنکننده جامعه تأکید دارد.
رئیس کل دادگستری استان تهران همچنین با اشاره به حجم بالای ورود پروندهها به دستگاه قضایی، بر ضرورت پیشگیری از تبدیل شدن هر اختلاف و مسئله اجتماعی به پرونده قضایی تأکید کرد.
در این زمینه، نقش رسانهها در ارتقای آگاهیهای حقوقی مردم، آموزش مهارتهای رفتاری، تقویت مهارت ارتباطی و کنترل خشم مورد توجه قرار گرفته است تا بخشی از اختلافات پیش از رسیدن به مرحله قضایی از طریق گفتوگو، سازش و میانجیگری حلوفصل شود.
همچنین شوراهای حل اختلاف، صلحیاران و هستههای جهادی بخشایش از جمله ظرفیتهایی عنوان شدهاند که میتوانند در کاهش ورودی پروندهها و فراهم کردن زمینه حل اختلافات پیش از ورود به فرآیند قضایی نقش مؤثری داشته باشند.
بخش دیگری از سخنان عتباتی در این مراسم به افرادی اختصاص داشت که پس از تعیین تکلیف پرونده قصاص خود در آستانه آزادی قرار گرفتهاند.
وی با اشاره به همزمانی آزادی این افراد با هفته دفاع مقدس و سالروز ولادت امام حسن عسکری (ع)، بر اهمیت این مناسبتها برای آزادشدگان تأکید کرد و از آنان خواست این فرصت را صرفاً پایان دوران حبس ندانند، بلکه آن را آغاز مرحلهای تازه در زندگی خود قرار دهند.
در همین چارچوب، بر لزوم بستن پیمان با اهلبیت (ع) و شهدا و تعهد به زندگی قانونمند، سالم و بهنجار تأکید شد تا فرصت دوبارهای که با گذشت اولیای دم و تلاش خیرین، صلحیاران و مجموعه قضایی برای آنان فراهم شده است، به تکرار جرم منجر نشود.
عتباتی همچنین به آزادشدگان توصیه کرد این فرصت جدید را برای اصلاح، جبران خطا و آغاز زندگی متفاوت مورد توجه قرار دهند و با یک شهید بزرگوار در دل خود پیمان ببندند که از خطا، خلاف، عصبانیت و خشم فاصله بگیرند.
در این مراسم، زمینه آزادی ۱۷ نفر از زندانیان محکوم به قصاص فراهم شد.
این اقدام با تلاش مجموعه قضایی، صلحیاران، خیرین و جلب رضایت اولیای دم انجام شده است؛ اقدامی که بر اساس رویکرد مورد تأکید رئیس کل دادگستری استان تهران، در کنار اجرای قانون، بر ظرفیت گذشت، بخشایش و فراهم کردن زمینه بازگشت افراد واجد شرایط به جامعه تمرکز دارد.