بحران آموزش در فلسطین؛ آغاز سال تحصیلی جدید در ویرانی و ناامنی
با آغاز رسمی سال تحصیلی جدید در غزه از ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۸ شهریور)، صدها هزار کودک فلسطینی بار دیگر از حق اولیه خود برای تحصیل در یک محیط امن و استاندارد محروم ماندهاند.
براساس تازهترین گزارش وضعیت و دادخواهی «خوشه آموزش» در سرزمینهای اشغالی فلسطین، کودکان در غزه برای سومین سال متوالی، سال تحصیلی جدید را بدون وجود یک سیستم آموزشی رسمی و فعال آغاز میکنند. این بحران عمیق آموزشی که با خطرهای جدی همراه شده، در کرانه باختری و قدس شرقی اشغالی نیز با محدودیتهای شدیدی مانند خشونت شهرکنشینان، عملیات نظامی، انسداد مسیرها و بحرانهای مالی روبهرو است.
در نوار غزه، بیش از ۷۷۱ هزار کودک نیازمند حمایتهای فوری آموزشی هستند. ارزیابیهای ماهوارهای و میدانی نشان میدهد حدود ۹۸ درصد از ساختمانهای مدارس در غزه آسیب دیدهاند و بیش از ۹۳ درصد آنها به بازسازی اساسی یا بازسازی کامل نیاز دارند.
ارزیابیها نشان میدهد که ۱۳۳ مدرسه بهطور کامل و ۵۱ مدرسه به صورت جزئی تخریب شدهاند و کلیه ۱۸۴ مدرسه تحت مدیریت آنروا (UNRWA) نیز متحمل خسارت شدهاند.
در حال حاضر، حدود ۴۹۵ هزار فراگیر در ۶۸۷ فضای یادگیری موقت مشغول به فعالیت هستند که این مراکز به دلیل تراکم بیش از حد، کمبود امکانات بهداشتی، خطر مواد منفجره و شیفتهای متعدد، تنها قادر به ارائه حدود ۹ آموزش حضوری در هفته هستند.
علاوه بر این، کمبود شدید بودجه باعث تعطیلی ۲۲۵ فضای یادگیری موقت در سال ۲۰۲۶ و قطع ناگهانی آموزش برای بیش از ۴۶ هزار کودک شده است.
تشدید موانع آموزشی، ناامنی و ناآرامی در کرانه باختری
در کرانه باختری و قدس شرقی نیز حدود ۸۴۶ هزار دانشآموز در ۲ هزار و ۵۳۷ مدرسه با اختلالهای مداوم در روند تحصیل مواجه هستند.
تنها در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، تعداد ۲۲۴ حادثه مرتبط با آموزش ثبت شده که بیش از ۲۰ هزار دانشآموز را تحت تاثیر قرار داده است؛ در این میان، حوادث مربوط به خشونت شهرکنشینان ۲۱ درصد از کل موارد را تشکیل میدهد که رشد چشمگیری در مقایسه با سالهای گذشته دارد.
همچنین ۸۴ مدرسه در کرانه باختری با دستور تخریب یا توقف عملیات ساختوساز از سوی رژیم صهیونیستی مواجه هستند که زندگی تحصیلی حدود ۱۳ هزار دانشآموز را تهدید میکند. بحران مالی و کاهش حقوق معلمان باعث شده تا مدارس دولتی تنها ۳ روز در هفته به صورت حضوری فعال باشند.
محرومیت از آموزش در سراسر سرزمینهای اشغالی علاوه بر افت تحصیلی، خطرهای حمایتی و روانی سنگینی را بههمراه داشته است.
گزارشها نشان میدهد که ۵۰ درصد از والدین در کرانه باختری از ترس و گوشهگیری کودکان خود خبر دادهاند. همچنین ترک تحصیل بهشدت افزایش یافته است. در این میان، گروههای آسیبپذیرتر از جمله کودکان دارای معلولیت، مجروحان جنگی، کودکان بیسرپرست و آوارگان با بیشترین موانع برای بازگشت به آموزش مواجه هستند.
بخش آموزش بشردوستانه برای سال ۲۰۲۶ به ۱۹۷.۷ میلیون دلار بودجه نیاز دارد، اما تا پایان ماه آگوست (مرداد/شهریور) تنها ۱۳ درصد از این مبلغ (۲۶ میلیون دلار) تامین شده و با ۱۷۱.۷ میلیون دلار کسری بودجه مواجه است.
نهادهای بینالمللی تاکید میکنند که تاخیر بیشتر نه تنها بازسازی زیرساختها را بسیار پرهزینهتر خواهد کرد (که تنها برای مدارس دولتی غزه بیش از ۱۷۶ میلیون دلار برآورد شده)، بلکه نسل جوانی را از بنیادیترین حق خود محروم میسازد.