کاهش ۲۴ درصدی پرونده‌های زمین در همدان؛ اتصال ۱۰۰ درصدی مشاوران املاک به «کاتب»
پیشگیری از وقوع جرم و کاهش آسیب‌های اجتماعی، یکی از محور‌های مهم فعالیت دستگاه قضایی است؛ رویکردی که در سال‌های اخیر از برخورد پس از وقوع جرم به سمت شناسایی زمینه‌ها و عوامل شکل‌گیری آن حرکت کرده است. در همین راستا، معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان همدان مجموعه‌ای از برنامه‌ها را در حوزه‌های مختلف، از ساماندهی معاملات اموال غیرمنقول و مدیریت زمین تا حمایت از کودکان، آموزش‌های حقوقی و مشارکت مردمی، در دستور کار قرار داده است.
محمد معینی، معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان همدان، در گفت‌و‌گو با میزان با تشریح مهم‌ترین اقدامات این معاونت در سال جاری، از کاهش ۲۴ درصدی پرونده‌های مرتبط با زمین، ارتقای جایگاه همدان به رتبه ششم کشور در پنجره واحد مدیریت زمین، خبر داد و بر ضرورت تقویت آموزش، آگاهی عمومی و همکاری دستگاه‌های مختلف برای پیشگیری از وقوع جرم تأکید کرد.
میزان: یکی از موضوعات مهم در حوزه پیشگیری، کاهش پرونده‌های مرتبط با اموال غیرمنقول و زمین است. در این زمینه چه اقداماتی در استان همدان انجام شده است؟
معینی: با توجه به سهم قابل‌توجه پرونده‌های قضایی ناشی از معاملات اموال غیرمنقول، اجرای قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول از برنامه‌های مهم و اثرگذار در حوزه پیشگیری از تشکیل پرونده‌های قضایی در استان است. همدان در اجرای ماده ۱۴ این قانون، چهارمین شهر کشور بوده و در ماه جاری نیز شناسه یکتا در شهر همدان صادر شده است.
تلاش می‌شود طی دو ماه آینده تمامی شهرستان‌های استان نیز به این سامانه متصل شوند. همچنین در راستای ساماندهی فعالیت مشاوران املاک، تمامی مشاوران املاک استان همدان به سامانه کاتب متصل شده‌اند و نظارت و بازرسی بر ثبت قرارداد‌ها در سامانه الکترونیکی سازمان ثبت اسناد نیز از طریق گشت‌های بازرسی انجام می‌شود.
در کنار این اقدامات، برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای مشاوران املاک با هدف آشنایی آنان با الزامات قانونی و نحوه ثبت رسمی معاملات و همچنین اطلاع‌رسانی به شهروندان درباره سامانه ساماندهی اموال غیرمنقول (ثبت ادعا) و فرآیند‌های مرتبط با ثبت رسمی معاملات نیز در دستور کار قرار دارد.
میزان: وضعیت استان در اجرای طرح پنجره واحد مدیریت زمین چگونه است و این سامانه چه تأثیری در کاهش پرونده‌ها داشته است؟
معینی: همدان در ارزیابی سال ۱۴۰۴ به رتبه ششم کشور در پنجره واحد مدیریت زمین ارتقا یافته است. در سال جاری نیز بیش از ۹۵ درصد استعلامات درخواست‌شده پاسخ داده شده و میزان پاسخگویی دستگاه‌ها به ۹۷ درصد رسیده است.
از مهم‌ترین نتایج اجرای این سامانه، کاهش ۲۴ درصدی پرونده‌های مرتبط با زمین و کاهش میانگین زمان پاسخگویی دستگاه‌های اجرایی به ۱۹ روز بوده است. همچنین بیش از ۹۰ درصد تخلفات ارجاعی نیز توسط یگان‌های حفاظت مورد بررسی قرار گرفته است.
میزان: در حوزه حمایت از اطفال و نوجوانان و خانواده چه اقداماتی انجام شده است؟
معینی: دفاتر حمایت از حقوق اطفال و نوجوانان در ۲۰ شهرستان و بخش‌های تابعه استان فعال و تجهیز شده‌اند. تاکنون ۷۰ مورد در حوزه کودکان و نوجوانان به این دفاتر ارجاع شده که از این تعداد، ۵۰ مورد به مراکز حمایتی و ۲۰ مورد مرتبط با بازماندگی از تحصیل به آموزش و پرورش ارجاع شده است.
همچنین ۲۷۵ مورد در دفاتر حمایت از خانواده و اطفال و نوجوانان مورد رسیدگی قرار گرفته که بخشی از این موارد مربوط به زنان بدسرپرست و بی‌سرپرست بوده است. هدف اصلی از این اقدامات، شناسایی به‌موقع آسیب‌ها و فراهم کردن زمینه مداخله و حمایت پیش از تشدید مشکلات و ورود آنها به مراحل پیچیده‌تر قضایی است.
میزان: مشارکت مردم چه جایگاهی در برنامه‌های پیشگیری از وقوع جرم دارد؟
معینی: مشارکت عمومی یکی از مؤلفه‌های مهم در پیشگیری از وقوع جرم است و سامانه سجام نیز یکی از بستر‌های دریافت گزارش‌های مردمی در حوزه تخلفات و آسیب‌های اجتماعی محسوب می‌شود. از ابتدای سال جاری تاکنون یک هزار و ۵۲۷ گزارش مردمی در این سامانه ثبت شده که نشان‌دهنده ظرفیت قابل توجه مشارکت مردم در شناسایی آسیب‌ها و تخلفات است.
افزایش آگاهی عمومی و تقویت ارتباط میان مردم و دستگاه قضایی می‌تواند در شناسایی به‌موقع مسائل و جلوگیری از تبدیل آسیب‌ها به جرم نقش مؤثری داشته باشد.
میزان: با توجه به تغییر مداوم شگرد‌های کلاهبرداری در فضای مجازی، چه اقداماتی برای آگاهی‌بخشی به شهروندان انجام می‌شود؟
معینی: یکی از برنامه‌های پیشگیرانه معاونت، اطلاع‌رسانی و هشدار به مردم نسبت به شیوه‌های جدید کلاهبرداری سایبری است. با توجه به تغییر مستمر روش‌های مجرمان، شهروندان باید نسبت به پیام‌ها، لینک‌ها و درخواست‌های مشکوک حساس باشند و از ورود به لینک‌های ناشناس یا ارائه اطلاعات شخصی و بانکی در پاسخ به درخواست‌های غیرمعتبر خودداری کنند.
در این زمینه، آموزش و اطلاع‌رسانی پیشگیرانه می‌تواند پیش از وقوع خسارت، نقش مهمی در کاهش جرایم سایبری داشته باشد.
میزان: برنامه‌های آموزشی و ارتقای دانش حقوقی مردم در استان چگونه دنبال می‌شود؟
معینی: طرح هر مسجد، یک حقوق‌دان با هدف افزایش دسترسی مردم به آموزش‌ها و مشاوره‌های حقوقی و ارتقای دانش حقوقی جامعه در ۲۰ مسجد استان اجرا شده است. تاکنون در قالب این طرح ۵۰ مورد مشاوره حقوقی و ۵۰ جلسه آموزش حقوقی برگزار شده است.
توسعه چنین برنامه‌هایی به افزایش آگاهی مردم نسبت به حقوق و تکالیف قانونی و در نتیجه کاهش برخی اختلافات و دعاوی کمک می‌کند.
میزان: آموزش‌های پیشگیرانه برای نسل نوجوان چه جایگاهی در برنامه‌های معاونت دارد؟
معینی: سرمایه‌گذاری در آموزش حقوقی و پیشگیرانه دانش‌آموزان، یکی از اقدامات مؤثر برای کاهش آسیب‌های اجتماعی در آینده است. در سال گذشته ۱۶۰ کارگاه آموزشی در ۱۰۰ مدرسه برگزار شد و ۸ هزار و ۷۵۶ دانش‌آموز دوره اول و دوم متوسطه از آموزش‌های حقوقی و پیشگیرانه قضات بهره‌مند شدند.
این آموزش‌ها با هدف افزایش آگاهی دانش‌آموزان نسبت به حقوق، مسئولیت‌ها و پیامد‌های رفتار‌های پرخطر انجام می‌شود و می‌تواند در شکل‌گیری رفتار‌های صحیح اجتماعی و کاهش آسیب‌ها در سال‌های آینده مؤثر باشد.
میزان: در مجموع، برای تحقق اهداف پیشگیرانه در استان چه رویکردی را دنبال می‌کنید؟
معینی: پیشگیری از وقوع جرم صرفاً با اقدامات قضایی محقق نمی‌شود و نیازمند همکاری و مشارکت همه دستگاه‌ها، خانواده‌ها، مردم و رسانه‌هاست. بر همین اساس، توسعه آموزش‌های حقوقی، افزایش آگاهی عمومی و شناسایی و رفع زمینه‌های شکل‌گیری جرم از محور‌های اصلی برنامه‌های پیشگیرانه در استان همدان است.
رویکرد ما این است که به جای مواجهه صرف با جرم پس از وقوع، زمینه‌های شکل‌گیری آن را پیش از تبدیل شدن به پرونده قضایی شناسایی و برای رفع آنها اقدام کنیم. هر اندازه دستگاه‌ها و جامعه در این مسیر هماهنگ‌تر عمل کنند، امکان کاهش آسیب‌های اجتماعی و پیشگیری از تشکیل پرونده‌های جدید نیز افزایش خواهد یافت.