۴.۵ میلیون قربانی؛ بهای انسانی ۲۵ سال جنگهای آمریکا
۲۵ سال از زمانی که ۱۹ هواپیماربا، ۴ هواپیمای مسافربری را ربودند و آنها را به برجهای دوقلوی مرکز تجارت جهانی و ساختمان پنتاگون در آمریکا کوبیدند، میگذرد.
آنچه در پی آن آمد، زنجیرهای از جنگها به هدایت آمریکا بود که سیاست خارجی واشنگتن را برای یک نسل دگرگون کرد؛ جنگهایی که در آن، نظامیان آمریکایی از سال ۲۰۰۱ تاکنون هر ساله کشوری را در نقطهای از جهان بمباران کرده و زندگی میلیونها نفر را ویران ساختهاند.
به گزارش الجزیره، کمتر از یک ماه پس از حادثه ۱۱ سپتامبر، آمریکا به افغانستان حمله کرد و آنچه را جورج دبلیو بوش، رئیسجمهور وقت این کشور، جنگ علیه تروریسم نامید، آغاز کرد؛ مجموعهای از جنگها و عملیاتهای نظامی که پایانی نداشتند و دامنه آنها افغانستان، عراق و کشورهایی در غرب آسیا، جنوب آسیا و آفریقا را در بر میگرفت.
براساس برآوردهای پروژه هزینههای جنگ Costs of War در موسسه واتسون برای امور بینالملل و عمومی دانشگاه براون، جنگهای تحت هدایت آمریکا از سال ۲۰۰۱ تاکنون، بهطور مستقیم یا غیرمستقیم جان حدود ۴.۵ تا ۴.۷ میلیون نفر را گرفته است؛ این رقم شامل تقریبا ۹۴۰ هزار مورد مرگ مستقیم و ۳.۶ تا ۳.۸ میلیون مورد مرگ غیرمستقیم ناشی از بیماری، سوءتغذیه و عوارض بهداشتی است.
در ۷ اکتبر ۲۰۰۱ (۱۵ مهر ۱۳۸۰)، آمریکا بهاصطلاح عملیات آزادی پایدار را آغاز کرد؛ این جنگ نزدیک به ۲۰ سال و در دوران ریاستجمهوری چهار رئیسجمهور آمریکا ادامه یافت و به طولانیترین درگیری در تاریخ این کشور تبدیل شد.
طبق تحلیل پروژه هزینههای جنگ، حدود ۱۷۶ هزار نفر در نتیجه مستقیم این جنگ جان باختند، در حالی که گرسنگی، بیماری و جراحتهای درماننشده نیز جان صدها هزار نفر دیگر را گرفت.
میزان ناامنی غذایی در میان افغانستانیها از ۶۲ درصد پیش از جنگ به ۹۲ درصد پس از آن افزایش یافت و مهمات منفجرنشده و مینهای زمینی همچنان باعث مرگ و نقص عضو غیرنظامیان میشوند.
کمتر از ۲ سال بعد، در ۱۹ مارس ۲۰۰۳ (۲۸ اسفند ۱۳۸۱)، آمریکا خود به عراق را آغاز کرد.
آمریکا همگام با جنگهای زمینی، عملیاتهای هوایی و پهپادی عمدتا اعلامنشدهای را در پاکستان، یمن، سومالی و افغانستان و همچنین علیه در عراق و سوریه با ادعای مبارزه با گروه تروریستی داعش انجام داد؛ از سال ۲۰۰۴، دفتر روزنامهنگاری تحقیقی موارد زیر را ثبت کرده است:
۴۲۳ حمله آمریکا در پاکستان که منجر به کشته شدن حدود ۲ هزار و ۴۹۹ تا ۴ هزار و یک نفر، ازجمله ۴۲۴ تا ۹۶۶ غیرنظامی شده است؛
در یمن، دستکم ۱۸۶ حمله و یورش ثبت شد که منجر به کشته شدن دستکم ۸۵۳ نفر، ازجمله ۱۵۸ غیرنظامی، شد؛
در سومالی، بین سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۶ رقم ۱۹ تا ۲۳ حمله منجر به کشته شدن ۱۸۸ تا ۲۷۶ نفر شد.
در سال ۲۰۱۱، آمریکا و ناتو با ادعای مجوز سازمان ملل برای حفاظت از غیرنظامیان لیبی، یک عملیات هوایی را هدایت کردند؛ به گزارش عفو بینالملل، طی ۷ ماه نزدیک به ۹ هزار و ۷۰۰ حمله علیه این کشور انجام شد.
در سال ۲۰۱۴، عملیات ادعایی مبارزه با گروه تروریستی داعش در عراق و سوریه تحت هدایت آمریکا شامل یک کارزار گسترده هوایی و زمینی بود که در آن دهها هزار بمب بهکار گرفته شد.
تا سال ۲۰۱۸، میزان ویرانی و تلفات انسانی قابلتوجه بود؛ در حالی که مقامهای رسمی به کشته شدن هزار و ۴۱۷ غیرنظامی اذعان کردند، سازمان ایروارز Airwars، نهاد غیرانتفاعی مستقر در لندن که آسیبهای وارده به غیرنظامیان در عملیاتهای نظامی را رصد میکند، برآورد کرد که آمار واقعی تلفات بین ۸ هزار و ۲۶۴ تا ۱۳ هزار و ۳۶۰ نفر بوده است.
براساس برآوردهای پروژه هزینههای جنگ، بیش از ۳۸ میلیون نفر در سراسر افغانستان، عراق، پاکستان، یمن، سومالی، فیلیپین، لیبی و سوریه بر اثر جنگهای پس از ۱۱ سپتامبر آمریکا، چه در خارج از کشور و چه در داخل مرزهای خود، آواره شدهاند.
با گذشت بیش از ۲ دهه، مردم همچنان مجبور به ترک خانههای خود میشوند.
سال گذشته، حدود ۲.۹ میلیون افغانستانی به کشورهای بازگردانده شدند؛ در عراق نیز، با گذشت ۲ دهه از تهاجم نظامی، همچنان بیش از یک میلیون نفر آواره هستند.
بیش از ۸۰۰ هزار نیروی نظامی آمریکا در افغانستان خدمت کردند؛ جایی که پیش از خروج آخرین نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۲۱، حدود ۲ هزار و ۵۰۰ نفر کشته و ۲۰ هزار نفر مجروح شدند؛ در مجموع، نزدیک به ۳ هزار و ۵۰۰ نفر از نیروهای ائتلاف (شامل نیروهای آمریکا، انگلیس و متحدان) کشته و بیش از ۲۳ هزار و ۵۰۰ نفر زخمی شدند.
براساس سامانه تحلیل تلفات نظامی (Defense Casualty Analysis System)، ۳ هزار و ۴۸۱ نیروی نظامی آمریکا در جنگ عراق کشته شدند و بیش از ۳۱ هزار نفر مجروح شدند.
هزینههای بلندمدت نیز بسیار سنگین بوده است؛ پروژه هزینههای جنگ برآورد میکند که هزینه رسیدگی به کهنهسربازانِ دوران پس از ۱۱ سپتامبر در آمریکا تا سال ۲۰۵۰ ممکن است به ۲.۲ تا ۲.۵ تریلیون دلار برسد؛ رقمی که بخش عمده آن هنوز پرداخت نشده است؛ بسیاری از کهنهسربازان همچنان با بحران سلامت روان دستبهگریبان هستند.
استفانی ساول، مدیر پروژه هزینههای جنگ، گفت: تعداد نیروهای نظامی و کهنهسربازان آمریکایی که در جریان جنگهای پس از ۱۱ سپتامبر بر اثر خودکشی جان باختند، ۴ برابرِ کسانی است که در میدان نبرد کشته شدند.
وی گفت: افرادی بازمیگردند که نرخ بالاتری از اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و آسیبهای تروماتیک دارند و سپس بیش از آنچه در دورههای تاریخی گذشته مرسوم بود، دوباره به مناطق جنگی اعزام میشوند؛ بنابراین، در واقع شاهد آن هستیم که هزینههای جنگ، حتی در میان کهنهسربازان و نیروهای نظامی، نه بر دوش کل جامعه، بلکه بر دوش بخشهای خاصی از جمعیت سنگینی میکند.
آمریکا طی ۲ دهه جنگ، رقمی معادل ۵.۸ تریلیون دلار هزینه کرده و ۲.۲ تریلیون دلار دیگر نیز برای مراقبت از کهنهسربازان در دهههای پیش رو اختصاص داده است که مجموع هزینهها را به دستکم ۸ تریلیون دلار میرساند.
آمریکا تا سال ۲۰۳۰، همانقدر که صرف خودِ عملیات جنگی کرده، بابت بهره بدهیها نیز هزینه خواهد کرد؛ بدهیای که نسل زیر ۲۵ سالِ امروز در بازپرداخت آن سهیم خواهد بود.
نظرسنجیها نشان میدهد که آمریکاییها تمایل چندانی به جنگهای تهاجمی در خارج از مرزها ندارند و جنگ کنونی علیه ایران بهشدت در بین آمریکاییها نامحبوب است.
ساول گفت: برخی از کسانی که به ترامپ رأی دادند، تا حدودی به این دلیل بود که او قول داده بود به جنگهای ابدی پایان دهد و درباره صلح صحبت کند، اما از زمان روی کار آمدن او، این موضوع با تشدید حملههای هوایی در سومالی و یمن، کاهش قوانین درگیری و کاهش حمایت از غیرنظامیان برعکس شده است؛ صرفنظر از به راه انداختن جنگ علیه ایران و حملهها به قایقها در کارائیب، ترامپ در مجموع، در حال تشدید خشونت آمریکا است.