قرارداد یکسان چیست؟ آموزش تصویری ثبت قرارداد یکسان در سامانه کاتب - پایگاه خبری اختبار

با اجرای»، شیوه ثبت و انجام بسیاری از معاملات ملکی وارد مرحله جدیدی شده است. یکی از مهم‌ترین ابزارهایی که برای اجرای این قانون ایجاد شده، قرارداد یکسان است.

طبق قراردادهای یکسان قراردادهای متحدالشکلی هستند که مفاد و محتوای آن از پیش تعیین شده و همانند قرارداهای عادی قابل ویرایش و تغییر نیست. مفاد این قراردادها به تایید معاونت حقوقی قوه قضائیه رسیده است.

ثبت این قراردادها از طریق که وابسته به سازمان ثبت اسناد و املاک کشور است، انجام می‌شود. این قراردادها با هدف کاهش فرآیندهای دستی، کاهش اختلافات حقوقی، انجام استعلام‌های ثبتی پیش از معامله و فراهم کردن ارتباط مستقیم‌تر میان معاملات ملکی و سامانه ثبت رسمی اسناد طراحی شده است.

لازم به ذکر است قرارداد یکسان برای هر معامله‌ای قابل استفاده نیست. طبق تصریح آیین‌نامه مذکور یکی از مهم‌ترین شرایط استفاده از  این نوع قرارداد این است که ملک دارای سند رسمی مالکیت باشد.

ثبت قرارداد یکسان محدود به گروه خاصی نیست و بسته به نوع معامله و شرایط آن، افراد و مجموعه‌های مختلفی می‌توانند از این امکان استفاده کنند. این گروه‌ها عبارت‌اند از:

بر اساس اعلام سازمان ثبت، دسترسی سراسری مشاوران املاک دارای پروانه صنفی به تنظیم قراردادهای یکسان از ۶ اردیبهشت ۱۴۰۴ فراهم شده است. پیش از آن نیز این قابلیت به صورت آزمایشی در اختیار تعدادی از مشاوران املاک قرار گرفته بود.

برخی معاملات به دلیل شرایط خاص خود، امکان ثبت در قالب قرارداد یکسان را ندارند و باید مستقیماً در دفتر اسناد رسمی انجام شوند. برای مثال استفاده از قراردادهای زیر در ممنوع است:

همچنین اگر ملک در رهن بانک باشد، فقط با رضایت بانک امکان ثبت قرارداد وجود دارد.

بر اساس اعلام سازمان ثبت در حال حاضر امکان ثبت ۱۴ نوع قرارداد یکسان در فراهم است. از جمله آن قراردادها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

این قراردادها بدون امکان افزایش یا کاهش شروط تنظیم می‌شوند و صرفاً در چارچوب تعیین‌شده قابلیت ثبت دارند.

در آینده ممکن است تعداد و عناوین قراردادهای موجود در سامانه کاتب، با توسعه خدمات و زیرساخت‌ها یا اصلاح قوانین، کم و زیاد شود و یا تغییر کند.

ثبت قرارداد یکسان از طریق و به صورت الکترونیکی و آنلاین انجام می‌شود. در این فرایند، ابتدا امکان انجام معامله و اطلاعات مربوط به ملک و طرفین احراز می‌شود و پس از تأیید، امکان ثبت قرارداد در سامانه فراهم می‌شود. مراحل کلی کار به این صورت است:

ابتدا باید وارد شوید و از بخش مربوط به ثبت قراردادهای یکسان، فرایند ثبت معامله را آغاز کنید.

سامانه اطلاعات مربوط به طرفین و ملک را بررسی می‌کند تا مشخص شود معامله از نظر قانونی و ثبتی امکان ثبت دارد یا خیر. وضعیت سند و وجود محدودیت‌هایی مانند بازداشت ملک نیز در این مرحله بررسی می‌شود.

پس از تأیید اولیه، باید نوع قرارداد موردنظر را از میان قراردادهای یکسان موجود در سامانه انتخاب کنید؛ برای مثال، قرارداد فروش یا اجاره.

در این مرحله، اطلاعات موردنیاز مربوط به ملک، خریدار و فروشنده یا موجر و مستأجر و سایر اطلاعات معامله در سامانه وارد می‌شود.

پس از تکمیل اطلاعات، طرفین باید قرارداد را تأیید و مراحل احراز هویت و امضای الکترونیکی را انجام دهند. در مواردی که حضور شاهد در فرایند پیش‌بینی شده باشد، تأیید شاهدان نیز انجام می‌شود.

پس از تکمیل اطلاعات و تأیید طرفین و شاهدان، سامانه نتیجه ثبت قرارداد را اعلام می‌کند و در صورت نبود مانع، قرارداد ثبت می‌شود.

با نهایی شدن فرایند، اطلاعات قرارداد در سامانه ثبت شده و سابقه آن در فرایند رسمی ثبت معاملات ملک قرار می‌گیرد.

ثبت قرارداد یکسان پایان فرایند قرارداد نیست. طرفین باید حداکثر ظرف ۳ ماه به یکی دفاتر اسناد رسمی مراجعه کنند تا اقدامات قانونی لازم برای نهایی شدن معامله و تنظیم سند رسمی را انجام دهند.

عدم مراجعه در مهلت مقرر ممکن است موجب توقف فرآیند یا بروز مشکلات ثبتی در معامله شود.

در ویدئو زیر می‌توانید فرآیند ثبت را بصورت تصویری مشاهده نمایید:

قرارداد یکسان روند ثبت معامله را ساده‌تر می‌کند، اما برای همه نوع معامله‌ای مناسب نیست. مهم‌ترین محدودیت آن این است که طرفین نمی‌توانند هر شرط یا توافقی را که مدنظر دارند، به متن قرارداد اضافه کنند. به همین دلیل، اگر معامله شرایط خاص یا پیچیده‌ای داشته باشد، قرارداد یکسان گزینه مناسبی نیست.

از طرف دیگر، ثبت قرارداد یکسان پایان کار نیست و طرفین باید برای تکمیل فرایند معامله به دفتر اسناد رسمی مراجعه کنند. تا زمانی که این مرحله انجام نشده باشد، محدودیت‌های قانونی مربوط به ملک همچنان برقرار است و امکان انجام معامله مجدد طبق مقررات وجود ندارد.

بنابراین، اگر خریدار و فروشنده از ابتدا قصد دارند شروط خاصی را در قرارداد خود بگنجانند، بهتر است مستقیماً به دفتر اسناد رسمی مراجعه کنند و معامله را از این طریق انجام دهند.

بعد از ثبت قرارداد یکسان، دفترخانه وظیفه دارد مراحل قانونی نهایی معامله را انجام دهد. سردفتر در این مرحله، وضعیت ملک و استعلام‌های لازم را بررسی می‌کند و پس از انجام بررسی‌های قانونی و پرداخت هزینه‌های ثبتی، معامله را به صورت رسمی نهایی می‌کند.

اگر در بررسی‌های دفترخانه مشکلی وجود داشته باشد، برای مثال مانعی قانونی برای انتقال ملک وجود داشته باشد، سند نهایی تنظیم نمی‌شود و علت آن به طرفین اعلام خواهد شد. با نهایی شدن معامله در دفترخانه، محدودیت‌های مربوط به قرارداد یکسان نیز مطابق مقررات برطرف می‌شود.