رئیسکل دادگستری ایلام: بازرسی باید به اصلاح فرآیندها و ارتقای کیفیت آرا منجر شود
در راستای اجرای سند تحول و تعالی قوه قضاییه، تحقق برنامههای عملیاتی و در ادامه تأکیدات ریاست قوه قضاییه بر ارتقای سلامت اداری، افزایش کیفیت رسیدگیهای قضایی و تحقق عدالت ملموس برای مردم، نشست تخصصی جبار سپهری، رئیسکل دادگستری استان ایلام با کیانوش برخی، معاون قضایی رئیسکل دادگستری استان و دبیر هیأت نظارت و بازرسی دادگستری استان برگزار شد.
در این نشست، آخرین وضعیت فرآیندهای نظارت و بازرسی از واحدهای قضایی استان، نحوه ارزیابی عملکرد شعب و قضات، کیفیت رسیدگیهای قضایی، اتقان آراء و راهکارهای کاهش اطاله دادرسی مورد بررسی قرار گرفت و بر ضرورت تقویت نظارتهای تخصصی، مستمر، هدفمند و نتیجهمحور تأکید شد.
رئیسکل دادگستری استان ایلام با اشاره به اهمیت نظارت مستمر در صیانت از جایگاه رفیع قضا و افزایش اعتماد عمومی، اظهار داشت: بازرسی باید از یک فرآیند صرفاً اداری و شکلی فاصله گرفته و به ابزاری مؤثر برای کشف گلوگاهها، شناسایی ایرادات فرآیندی، ارتقای کیفیت رسیدگیها و اصلاح رویههای قضایی تبدیل شود.
بر اساس ابلاغ رئیسکل دادگستری استان، کیانوش برخی، معاون قضایی رئیسکل دادگستری استان، به عنوان دبیر هیأت نظارت و بازرسی دادگستری استان ایلام منصوب و مسئولیت برنامهریزی، هماهنگی و راهبری فرآیندهای بازرسی از واحدهای قضایی استان را عهدهدار شد.
در این ابلاغ، بر تنظیم برنامه زمانبندیشده برای بازرسیهای دورهای و موردی از شعب دادسراها و محاکم استان تأکید شده و مقرر گردیده است امور بازرسی متناسب با تخصص، دانش حقوقی، سوابق تجربی و میزان اشراف بازرسان بر شعب مربوطه به آنان ارجاع شود.
همچنین دبیر هیأت موظف است روند فعالیت گروههای بازرسی را بهطور مستمر پایش کرده و اطمینان حاصل کند که بازرسیها از حالت صوری خارج شده و به ابزاری برای کشف واقعی گلوگاهها و ایرادات ساختاری و رویهای تبدیل شدهاند.
یکی از محورهای اصلی این نشست، تأکید بر کیفیتمحوری بازرسیها و بررسی محتوای پروندهها بود.
بر اساس دستور رئیسکل دادگستری استان، در جریان بازرسی از شعب، پروندههای منتخب بهصورت دقیق بررسی و ضمن شناسایی نقاط قوت و محاسن عملکردی قضات، ایرادات و نقاط قابل بهبود نیز بهصورت مستند استخراج و برای رفع آنها راهکار ارائه خواهد شد.
در ارزیابی عملکرد قضات، شاخصهایی از جمله انصاف و بیطرفی قضایی، نحوه مطالعه و پژوهش در پروندهها، صحت و استحکام استدلالهای حقوقی، رعایت حقوق طرفین، کیفیت آراء و سرعت و دقت در رسیدگی مورد توجه قرار میگیرد.
در بخش دیگری از این ابلاغ، کیانوش برخی به عنوان عضو هیأت بازرسی از شعب عمومی حقوقی، خانواده و محاکم صلح دادگستری استان ایلام تعیین شد.
هدف از این مأموریت، بررسی تخصصی فرآیندهای دادرسی در این شعب به عنوان مراجع مهم تظلمخواهی مردم و پالایش مستمر و بهینهسازی رویههای دادرسی با هدف دستیابی به راهکارهای نوین برای تسریع در رسیدگیها، کاهش اطاله دادرسی و افزایش رضایتمندی مراجعان عنوان شده است.
در این بخش، تأکید شده است که فرآیندهای دادرسی، کاهش قرارهای اعدادی و شکلی که به فصل واقعی خصومت منجر نمیشوند و همچنین رعایت دستورالعمل اتقان آراء و قواعد حقوقی الزامآور، با دقت مورد بررسی قرار گیرد.
بر اساس این ابلاغ، گزارشهای بازرسی باید بهصورت مشروح، مستند و آسیبشناسانه تهیه و در چهار محور اساسی ارائه شود:
نخست، بررسی توانمندیهای علمی و نحوه تبیین استدلالهای حقوقی.
و چهارم، ارائه پیشنهادهای راهبردی و عملیاتی برای بهبود عملکرد.
همچنین گزارشهای واصله از گروههای بازرسی باید توسط دبیر هیأت تجمیع و طبقهبندی شده و به تحلیلهای مدیریتی قابل استفاده برای تصمیمگیری تبدیل شود تا وضعیت شعب، میزان اطاله دادرسی، کیفیت آراء و نقاط قوت و ضعف عملکردی بهصورت روشن مشخص شود.
در این نشست تأکید شد که فرآیند نظارت نباید با ارائه گزارش بازرسی پایان یابد، بلکه پس از شناسایی ایرادات و ارائه تذکرات یا راهکارهای اصلاحی، در صورت ضرورت بازرسی مجدد انجام شود تا اطمینان حاصل شود نواقص شناساییشده بهطور کامل برطرف شده است.
همچنین نتایج کلیه بازرسیها باید در قالب گزارشهای جامع و تحلیلی به رئیسکل دادگستری استان ارائه و نقاط آسیبپذیر و راهکارهای اصلاحی در جلسات شورای معاونین مطرح شود.
از دیگر محورهای مورد تأکید رئیسکل دادگستری استان، بررسی دقیق درخواستها و گزارشهای مردمی ارجاعی است.
بر اساس ابلاغ صادرشده، درخواستهای مردمی، اعم از پروندههای در حال رسیدگی یا مختومه، باید شخصاً یا با ارجاع به اعضای هیأت بازرسی بررسی و ارزیابی شده و نتیجه بررسیها بهصورت مستقیم به رئیسکل دادگستری استان گزارش شود.
در این نشست همچنین بر اجرای دقیق تکالیف مقرر در ماده ۲۸ آییننامه نحوه بازرسی، نظارت و ارزشیابی رفتار و عملکرد قضات تأکید شد.
بر این اساس، پس از انجام بازرسی از عملکرد قضات، فرمهای مربوط به ارزیابی آنان با رعایت تشریفات قانونی تکمیل و به مراجع ذیربط ارسال خواهد شد.
همچنین مقرر شده است اطلاعات آماری و عملکردی قضات بهصورت متمرکز توسط معاونت فناوری اطلاعات و برنامهریزی دادگستری استان و بر اساس دادههای سامانهای استخراج شود تا بازرسیها بیش از گذشته بر محتوا، کیفیت و ماهیت عملکرد قضایی متمرکز باشد.
رئیسکل دادگستری استان ایلام در پایان این نشست بر ضرورت استمرار، دقت، بیطرفی و کیفیتمحوری در فرآیندهای نظارتی تأکید کرد و گفت: هدف از بازرسی صرفاً شناسایی ایرادات نیست؛ بلکه باید نتایج آن به اصلاح فرآیندها، ارتقای سلامت قضایی، افزایش اتقان آراء، کاهش اطاله دادرسی و ارتقای رضایتمندی مردم منجر شود.
وی افزود: هیأت نظارت و بازرسی باید به بازوی نظارتی مقتدر، تخصصی و اثرگذار دادگستری استان تبدیل شود؛ بهگونهای که هم نقاط قوت و عملکردهای مطلوب شناسایی و تقویت شود و هم نواقص و آسیبها پیش از تبدیل شدن به مشکل، شناسایی و اصلاح شوند.
در پایان تأکید شد برنامهریزی بازرسیها باید بهگونهای انجام شود که ضمن جلوگیری از ایجاد اختلال در روند رسیدگی شعب، نظارت مؤثر، صیانت از سلامت قضایی، ارتقای کیفیت آراء و تحقق عدالت ملموس برای مردم بهصورت همزمان دنبال شود.