شصتوسومین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل؛ اهداف و محورها
شصتوسومین نشست عادی شورای حقوق بشر سازمان ملل (HRC۶۳) از روز دوشنبه، ۷ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۶ شهریور ۱۴۰۵)، در مقر اروپایی سازمان ملل در کاخ ملتهای ژنو سوئیس آغاز به کار کرد.
وولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل در افتتاحیه این نشست سخنرانی کرد.
تورک با بیان اینکه جنگهای شدید، قطببندی دردناک، هرجومرج اقلیمی و تغییرهای تکنولوژیکی گیجکننده باعث میشود مردم احساس سردرگمی و حتی ناتوانی کنند، گفت: سالهای گذشته با افزایش تعداد درگیریهای مسلحانه و کاهش احترام به حقوق بشر بینالمللی و قوانین بشردوستانه و خود منشور سازمان ملل مشخص شده است. اکنون بیش از ۶۰ جنگ با دستکم یک کشور در جریان است، یعنی بالاترین تعداد از زمان پایان جنگ جهانی دوم. افزایش درگیری بین کشورها ما را به قلمرویی بسیار خطرناک میبرد.
او اظهار کرد: من از ازسرگیری حملهها بین آمریکا و ایران که کل منطقه خلیج فارس را تحت تاثیر قرار میدهد، نگران هستم.
تورک گفت: گزارشهای اخیر از کشته و زخمیشدن غیرنظامیان، از جمله در یک عروسی در استان هرمزگان، به ویژه نگرانکننده است. تأثیرات ژئوپلیتیکی و اقتصادی این بحران کاملاً قابل اجتناب، دوباره در سراسر جهان طنینانداز شده است و من خواستار بازگشت فوری به مذاکرات هستم.
این مقام سازمان ملل با بیان اینکه جنگ در سودان در چهارمین سال خود در حال گسترش است، تصریح کرد: طرفین درگیر همچنان به حملههای خود به بازارها، بیمارستانها، پمپ بنزینها و سایر زیرساختهای غیرنظامی ادامه میدهند. من از شورا میخواهم که بر وضعیت رو به وخامت در کردفان، نیل آبی و دارفور شمالی و غربی، جایی که غیرنظامیان در معرض خطر قریبالوقوع هستند، تمرکز کند. مجددا، باید آتشبس فوری برقرار شود، به دخالت خارجی پایان داده شود و به حکومت فراگیر غیرنظامی بازگردد.
تورک همچنین در ادامه به موضوع جنایتهای رژیم صهیونیستی علیه فلسطینیان اشاره کرد و گفت: طبق آمار وزارت بهداشت فلسطین، اسرائیل در غزه، با وجود آتشبس اعلام شده حدود یک سال پیش، بیش از هزار و ۳۰۰ فلسطینی را در حملههای روزانه خود به قتل رسانده است. اسرائیل همچنان ورود کمکهای بشردوستانه را محدود میکند. من از طرحهای اسرائیل برای اخراج اجباری همه فلسطینیها از نوار غزه و جریان مداوم لفاظیهای غیرانسانی برخی از مقامهای ارشد، وحشتزده هستم.
او اضافه کرد: در کرانه باختری، الحاق توسط اسرائیل، باوجود حکم صریح دیوان بینالمللی دادگستری، بدون مانع در حال انجام است. چه اقدامهای بیشتری لازم است تا کشورها برای جلوگیری از گسترش اشغال در سرزمینهایی که برای فلسطینیها در نظر گرفته شده است، اقدام کنند؟ کشورها باید به انتقال سلاح به اسرائیل که خطر استفاده از آن برای نقض قوانین بینالمللی وجود دارد، پایان دهند. شرکتها همچنین باید به رویههای تجاری که از شهرکسازیهای غیرقانونی حمایت میکنند، پایان دهند.
وولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل همچنین درباره وضعیت لبنان، گفت: در لبنان، نظامیان اسرائیلی باید به حملهها به غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی پایان دهند. تیم ارزیابی دفتر من در حال بررسی تخلفاتی است که از دوم مارس توسط اسرائیل انجام شده است؛ این امر برای حقیقتگویی و پاسخگویی بسیار مهم است.
جزئیات برگزاری شصتوسومین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل
این دوره از اجلاس که به مدت یک ماه و تا ۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۵ مهر) ادامه خواهد داشت، دیپلماتها، نمایندگان ۱۹۳ کشور عضو، کارشناسان مستقل بینالمللی و صدها سازمان غیردولتی و نهاد حقوق بشری را گرد هم آورده است تا یکی از فشردهترین برنامههای سالانه بررسی وضعیت حقوق بشر در جهان را دنبال کنند.
شورا بهعنوان اصلیترین نهاد بینالمللی مسئول ارتقا و حمایت از حقوق بشر، در حالی این نشست را آغاز میکند که بحرانهای مختلف ازجمله درگیریهای مسلحانه جدید و تضعیف موازین حقوقی بینالمللی، ساختارهای صلح و امنیت جهانی را تحت فشارهای بیسابقهای قرار دادهاند.
هدف اصلی و زیربنایی این نشست، برقراری نظارت مستمر بر حسن اجرای تعهدهای بینالمللی دولتها در زمینه منشور ملل متحد و اعلامیه جهانی حقوق بشر است.
طبق اطلاعات رسمی منتشرشده ازسوی دفتر کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل (OHCHR)، اهداف کلیدی شصتوسومین نشست شورای حقوق بشر بر ارزیابی نقضهای نظاممند حقوق بشر، ارتقای شفافیت و پاسخگویی، ایجاد نهادهای حقیقتیاب مستقل و تدوین راهکارهای اجرایی برای حمایت از گروههای آسیبپذیر از جمله زنان، کودکان، آوارگان و اقلیتها تمرکز دارد.
این نشست تلاشی است تا فراتر از توصیههای سیاسی صرف، ابزارهای حقوقی و نظارتی بینالمللی را برای مواجهه با معافیت از مجازات در ابعاد بینالمللی تقویت کند.
در طول این دوره یکماهه، سلسله جلسههایی متنوع و متعدد در ۳ قالب اصلی سازماندهی شده است؛ بخش نخست به گفتوگوهای تعاملی عمومی و اختصاصی با گزارشگران ویژه و نهادهای کارشناسی سازمان ملل اختصاص دارد که طی آن وضعیت حقوق بشر در کشورهای دچار بحران به تفصیل مورد بررسی قرار میگیرد. در این چارچوب، گزارشهای کمیسیونهای تحقیق و هیئتهای حقیقتیاب مستقل درباره وضعیت کشورهایی مانند سودان، میانمار، سوریه، اوکراین و سرزمینهای اشغالی فلسطین ارائه خواهد شد و دولتها به ارائه توضیحات و مواضع خود میپردازند.
بخش دوم شامل نشستها و پنلهای تخصصی موضوعی است که به مسائل حیاتی مانند حقوق اقتصادی و اجتماعی، مبارزه با نژادپرستی ساختاری، پیامدهای فناوریهای نوین بر حریم خصوصی و ابعاد حقوق بشری تغییرهای اقلیمی اختصاص یافته است.
بخش سوم نیز به بررسی دورهای جهانی (UPR) و ارائه گزارشهای نهادهای معاهدهای پرداخته و زمینه را برای اتخاذ تصمیمهای نهایی هموار میکند.
انتظار میرود در روزهای پایانی نشست و همزمان با رایگیری درباره پیشنویس قطعنامهها، دیپلماتها ماموریتهای نهادهای نظارتی و هیئتهای حقیقتیاب مستقل در برخی از کشورها را تمدید کنند و سازوکارهای جدیدی را برای ثبت و ضبط اسناد نقض حقوق بشر با هدف بهرهبرداری در دادگاههای بینالمللی ایجاد کنند.
هدف عمده دیگر این اجلاس، تقویت دیپلماسی چندجانبه و الزام شرکتها و دولتها به رعایت استانداردهای حقوق بشری در سیاستگذاریهای کلان اقتصادی و امنیتی است.
در نهایت، شورای حقوق بشر از طریق این نشست تلاش میکند صدا و مطالبههای قربانیان نقض حقوق بشر را به گوش جامعه جهانی رسانده و بستری حقوقی برای پیشگیری از وقوع بحرانهای انسانی آتی فراهم آورد.