تسهیل امور حضانت و سرپرستی در دادسرای ناحیه ۲۵ تهران؛ از صدور یکروزه ولایتنامه تا نصب فوری قیم
خانوادههای شهدا، بهعنوان یکی از مهمترین گروههای برخوردار از حمایتهای قانونی و اجتماعی، همواره جایگاه ویژهای در نظام حقوقی و سیاستهای حمایتی جمهوری اسلامی ایران داشتهاند. شهادت سرپرست یا یکی از اعضای اصلی خانواده، افزون بر آثار عاطفی و اجتماعی، میتواند پیامدهای حقوقی و اقتصادی متعددی برای بازماندگان به همراه داشته باشد؛ پیامدهایی که در مورد خانوادههای دارای فرزند صغیر، زنان سرپرست خانوار و اشخاص فاقد پشتوانه حقوقی کافی، پیچیدگی بیشتری پیدا میکند. ازاینرو، حمایت از خانواده شهدا صرفاً به پرداخت مستمری یا ارائه خدمات رفاهی محدود نمیشود، بلکه باید حمایت مؤثر حقوقی و قضایی را نیز دربرگیرد.
اهمیت این موضوع در شرایط ناشی از جنگهای اخیر، از جمله جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، بیش از گذشته آشکار شده است. در چنین شرایطی، شهادت والد یا سرپرست خانواده ممکن است وضعیت حقوقی و معیشتی فرزندان و سایر اعضای خانواده را بهطور ناگهانی تغییر دهد و آنان را با مسائلی همچون تعیین حضانت، ولایت و سرپرستی، اداره اموال و حقوق مالی کودکان، نحوه تصمیمگیری درباره امور تربیتی و درمانی و نیز اختلافات احتمالی میان بستگان مواجه سازد. در این میان، کودکان و نوجوانان بازمانده از شهدا به دلیل شرایط سنی و وابستگی حقوقی، نیازمند حمایت مضاعف و سازوکارهای روشن و سریع قضایی هستند.
مسئله حضانت و سرپرستی از جمله حوزههایی است که میتواند بیشترین چالش را برای خانوادههای شهدا ایجاد کند؛ زیرا در کنار ضرورت رعایت مصلحت طفل، حقوق والد یا سرپرست باقیمانده، جایگاه خویشاوندان و الزامات قانونی مربوط به ولایت و قیمومت نیز باید همزمان مورد توجه قرار گیرد. بنابراین، بررسی میزان کفایت قوانین موجود، عملکرد نهادهای قضایی و حمایتی، خلأهای قانونی و مشکلات عملی خانوادههای شهدا در دسترسی به حمایت حقوقی، میتواند زمینه را برای ارائه راهکارهایی بهمنظور تقویت حمایت قضایی و تضمین حقوق بازماندگان شهدا فراهم سازد.
المیرا نقیزاده معاون دادستان و سرپرست دادسرای ناحیه ۲۵ تهران (ویژه امور حسبی و سرپرستی) در گفتوگو با میزان، با تشریح اقدامات انجامشده برای حمایت حقوقی و قضایی از خانوادههای معظم شهدا، از اختصاص سه شعبه برای رسیدگی به امور این خانوادهها در دادسرای ناحیه ۲۵ تهران خبر داد و گفت: در مواردی که فرزندان شهدا فاقد جد پدری یا وصی باشند، فرآیند نصب قیم با همکاری دادگاه امور حسبی و با قید فوریت انجام میشود.
وی با اشاره به ضرورت حمایت ویژه از فرزندان شهدایی که فاقد ولی قهری یا وصی هستند، اظهار کرد: در خصوص فرزندان شهدا که فاقد جد پدری یا وصی از طرف پدر یا جد پدری باشند، باید قیم تعیین شود؛ به همین منظور و با هدف تکریم خانوادههای محترم شهدا، پروندههای آنان را در این دادسرا با دقت و سرعت بیشتری مورد رسیدگی قرار میدهیم تا فرآیند نصب قیم برای آنان با سرعت بیشتری انجام شود.
وی افزود: در مواردی که فرزند شهید دارای جد پدری باشد، تلاش میشود فرآیند صدور ولایتنامه در کوتاهترین زمان ممکن انجام شود تا خانواده برای انجام امور قانونی فرزند با وقفه مواجه نشود.
نقیزاده ادامه داد: امروز ما برای فرزندان شهدا که دارای جد پدر هستند ظرف یک روز کاری، ولایتنامه به نام جد پدری صادر میکنیم و بر اساس مواد ۴۳ و ۴۴ قانون حمایت خانواده، موضوع حضانت مادر را نیز در برگ ولایتنامه قید میکنیم تا مادر بتواند امور مربوط به صغار خود را با همراهی جد پدری که ولی قهری است، انجام دهد.
معاون دادستان و سرپرست دادسرای ناحیه ۲۵ تهران درباره وضعیت فرزندانی که فاقد جد پدری و وصی هستند نیز گفت: نصب قیم در خصوص صغاری که فاقد جد پدری و وصی هستند، در اسرع وقت صورت میگیرد. در این زمینه همکاریهای لازم با دادگاه امورحسبی صورت گرفته و انجام امورقانونی آن را در دستور کار قرار میدهیم تا به محض اینکه حکم قیمومت قطعی شد، بلافاصله بتوانیم برای این خانوادهها گواهی قیمومت صادر کنیم.