مستندات یک جنایت جنگی در غزه؛ الگوی هدفگیری خبرنگاران و کادر درمان در بیمارستان ناصر
ارتش رژیم صهیونیستی حدود یک سال قبل در یک عملیات سنگین نظامی، مجتمع پزشکی ناصر را در شهر خانیونس هدف حمله هوایی و توپخانهای قرار داد. این رویداد با استفاده از تاکتیک موسوم به «حمله دو مرحلهای» (Double-tap) رخ داد؛ شیوهای که در آن ابتدا یک نقطه هدف حمله اولیه قرار میگیرد و پس از تجمع مردم، امدادگران و خبرنگاران برای کمکرسانی و ثبت خبر، حمله دوم به همان نقطه انجام میشود.
گزارشهای منتشرشده نشان میدهند که در جریان این حادثه دستکم ۵ خبرنگار فلسطینی، ازجمله عکاسان و فیلمبرداران خبری، به همراه چند نفر از کارکنان بخش درمان و غیرنظامیان حاضر در محل به شهادت رسیدند و دهها نفر دیگر به شدت مجروح شدند.
براساس گزارش ایندیپندنت، جزئیات منتشرشده از وقایع نشان میدهد که نخستین حمله، یکی از بخشهای بیرونی بیمارستان ناصر را هدف قرار داد و باعث ایجاد انفجار، تخریب ساختمانی و ایجاد رعب و وحشت شدید میان بیماران و آوارگان پناهگرفته در بیمارستان شد. بهدنبال این انفجار، خبرنگارانی که در نزدیک بیمارستان مستقر بودند بههمراه نیروهای دفاع شهری و امدادگران، فورا با تجهیزات خبری و پزشکی به سمت محل حادثه شتافتند تا مجروحان را نجات داده و تصاویر آن را ثبت کنند.
دقیقا در زمانی که این افراد مشغول امدادرسانی و پوشش خبری بودند، فرود آمدن پرتابه دوم موجی از ویرانی جدید ایجاد کرد که به شهادت مستقیم خبرنگاران و امدادگران در صحنه منجر شد.
این حمله با واکنشهای شدید بینالمللی و نهادهای دفاع از حقوق رسانهها مواجه شده است. فدراسیون بینالمللی خبرنگاران (IFJ) و نهادهای حقوق بشری محلی، این اقدام را حملهای مستقیم به آزادی رسانهها و تلاش برای خفه کردن صدای اطلاعرسانی از بحران غزه توصیف کردند.
آمار تلفات خبرنگاران در این حادثه، بار دیگر خطرهای بیسابقهای را که اهالی رسانه در نوار غزه با آن روبهرو هستند برجسته ساخت. کارکنان بخش پزشکی بیمارستان ناصر نیز اعلام کردند که از دست دادن همکاران و شهادت نیروهای امدادی در برابر چشمانشان، توان عملیاتی این بیمارستان را که یکی از آخرین مراکز درمانی نیمهفعال در جنوب غزه بود، به شدت کاهش داده است.
از سوی دیگر، بررسیهای تخصصی و گزارشهای تحقیقی منتشرشده درباره این حادثه، ابعاد حقوقی سنگینی را در سطح بینالمللی مطرح کرده است.
براساس یک گزارش تحقیقی مفصل، تحلیل دقیق ویدیوهای ضبطشده از لحظه وقوع حمله، دادههای زمانی، زاویه اصابت پرتابهها و اظهارات شاهدان حاضر در محل نشان میدهد که ارتش رژیم صهیونیستی به احتمال بسیار بالا مرتکب جنایت جنگی شده است.
براساس گزارش میدلایستآی، حقوقدانان و کارشناسان بینالمللی در این تحقیق تاکید کردهاند که زمانبندی دقیق حمله دوم و هدف قرار گرفتن منطقهای که حضور نیروهای امدادی و خبرنگاران در آن قطعی بوده، احتمال تصادفی بودن این اقدام را رد میکند.
در چارچوب حقوق بینالملل بشردوستانه (IHL) و طبق کنوانسیونهای چهارگانه ژنو، بیمارستانها، مراکز درمانی، کارکنان بخش پزشکی و وسایل نقلیه امدادی از مصونیت مطلق در زمان جنگ برخوردارند و هرگونه حمله به آنها منهای اثبات استفاده نظامی مستقیم، بهطور مطلق ممنوع است.
گزارش تحقیقی یادشده نشان میدهد که در این حادثه هیچ سند یا مدرکی مبنی بر استفاده نظامی از محوطه هدف قرارگرفته ارائه نشده است. علاوه بر این، طبق اساسنامه رم متعلق به دیوان کیفری بینالمللی (ICC)، هدف قرار دادن عمدی غیرنظامیان و افرادی که نقش مستقیمی در درگیریها ندارند، ازجمله خبرنگاران فعال در مناطق جنگی، جرم کیفری محسوب شده و مستلزم پیگرد دادستانهای بینالمللی است.
تحلیلگران حقوقی در این گزارش اشاره میکنند که استفاده از تاکتیک «حمله دو مرحلهای» علیه زیرساختهای غیرنظامی و مراکز پزشکی، مصداق بارز عدم رعایت اصل تفکیک و اصل تناسب در حقوق جنگ است.
این تحقیق با استناد به دیدگاههای کارشناسان سازمان ملل و سازمانهای بینالمللی و حقوق بشری، تاکید میکند که فرماندهان نظامی تصمیمگیرنده در این عملیات، با آگاهی از حضور غیرنظامیان و امدادگران دست به حمله دوم زدهاند. از این رو، پرونده حمله به بیمارستان ناصر میتواند بهعنوان یکی از اسناد اصلی در بررسیهای مربوط به پرونده جنایتهای جنگی در مراجع دادگستری بینالمللی علیه مقامهای رژیم صهیونیستی مورد استفاده قرار گیرد.