نقض کنوانسیونهای ژنو؛ نگاهی به هدف قرار دادن کارکنان بخش درمان ایران در جنگ ۴۰ روزه
گزارش مجموعه مستند «۴۰ روز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران» که از سوی وزارت امور خارجه منتشر شده، و همچنین گزارش نهادها و رسانههای بینالمللی نشان میدهند که در جریان تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) آغاز شد، زیرساختهای درمانی، مراکز اورژانس و کارکنان بخش پزشکی بهصورت هدفمند و گسترده مورد حمله قرار گرفتهاند.
این رفتارهای نظامی که در مغایرت صریح با اصول حقوق بینالملل بشردوستانه و کنوانسیونهای ژنو قرار دارد، موجی از محکومیتها را به دنبال داشته است.
طبق دادههای ثبتشده تا ۶ آوریل ۲۰۲۶ (۱۷ فروردین ۱۴۰۵)، ۲۴ نفر از کارکنان بخش مراقبتهای بهداشتی و درمان به شهادت رسیده و ۱۱۳ نفر از اعضای تیم ملی سلامت مجروح شدهاند. علاوه بر این، ۵۶ نفر از کارکنان اورژانس زخمی شدهاند.
در یکی از حملهها به خطوط مقدم امدادرسانی در غرب تهران، یکی از کارکنان اورژانس در حالی که مشغول ارائه کمکهای حیاتی به مجروحان و قربانیان جنگ بود، در جریان موج دوم حمله (حمله مجدد به محل حادثه) به شهادت رسید.
یکی از مرگبارترین حادثهها در جریان این تجاوز نظامی در شهر شیراز رخ داد. بر اثر حمله مستقیم نظامی به یک مرکز اورژانس واقع در پارک زیباشهر، ۲۰ نفر از کارکنان بخش امدادی و کارکنان بخش پزشکی به شهادت رسیدند.
تصاویر و مستندات ماهوارهای نشان میدهند که متجاوزان در این حمله از «موشکهای هدایتشونده دقیق» استفاده کردهاند که نشاندهنده هدفگیری عمدی و دقیق یک واحد امدادی شناسنامهدار بوده است.
تنها در یک روز، یعنی چهارشنبه، ۴ مارس ۲۰۲۶ (۱۵ اسفند ۱۴۰۴) ۳ نفر از نیروهای متخصص بخش درمانی بر اثر اصابت موشکهای آمریکایی-صهیونیستی به شهادت رسیدند.
حمله به مراکز درمانی و امدادی در شهرهای مختلف ایران بازتاب گستردهای در نهادها و رسانههای معتبر جهانی داشته است.
سازمان جهانی بهداشت (WHO): تدروس آدهانوم، مدیرکل سازمان بهداشت جهانی با ابراز نگرانی شدید از حملههای انجامشده به بیمارستانها و مراکز اورژانس در ایران، ازجمله خسارتهای وارد شده به بیمارستان گاندی تهران و مراکز درمانی دیگر، تاکید کرد که براساس حقوق بینالملل بشردوستانه، کارکنان و مراکز بهداشتی تحت هیچ شرایطی نباید هدف قرار گیرند و باید کاملا مصون باشند.
دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل (UN OCHA): این دفتر در گزارشهای رسمی خود، ازجمله گزارش وضعیت بشردوستانه شماره ۲، به آسیب دیدن بیش از ۳۰۰ مرکز درمانی، داروخانه و پایگاههای جمعیت هلال احمر ایران اشاره کرده و نسبت به خطرهای جانی واردشده به نیروهای امدادی هشدار داد.
نشریه پزشکی انگلیس (BMJ): نشریه British Medical Journal در گزارشی ویژه به بررسی حملهها به زیرساختهای درمانی ایران پرداخته و تاکید کرد که هدف قرار دادن امدادگران و پزشکان در حین خدمت، توان مقابله بحرانهای انسانی را بهشدت تضعیف میکند.
گزارشهای حقوق بشری و حقوقدانان: نهادهای حقوقی بینالمللی و گروههای پژوهشی حقوق بشر یادآور شدهاند که طبق منشور ملل متحد و مقررات کنوانسیونهای چهارگانه ژنو، هدف قرار دادن آگاهانه وسایل نقلیه امدادی مانند آمبولانسها و کارکنان بخش پزشکی، بدون توجه به معیارهای ادعایی متجاوزان، مصداق بارز و فاحش جنایت جنگی محسوب میشود.