آیا مهریه بخشیدهشده قابل بازگشت است؟/ بررسی آثار حقوقی بذل مهریه، اکراه و طلاق
مهریه یکی از مهمترین حقوق مالی زوجه در نظام حقوقی ایران است و موضوعاتی مانند بذل مهریه، تقسیط مهریه، طلاق توافقی، طلاق به درخواست زوج و عسر و حرج زوجه همواره از پرتکرارترین پروندههای خانوادگی محسوب میشوند. هرچند بخشش مهریه در بسیاری از موارد قطعی و غیرقابل رجوع است، اما اگر دادگاه احراز کند که زوجه تحت فشار، اکراه یا اجبار اقدام به امضای اسناد بذل مهریه کرده است، امکان بیاعتباری این اسناد و مطالبه مجدد مهریه وجود خواهد داشت.
حتی با وجود سند رسمی مبنی بر بذل مهریه اگر دادگاه علم حاصل نماید که زوجه این اسناد را تحت فشار زوج و اطرافیان زوجین و از روی اکراه و اجبار امضا نموده است مهریه زوجه به قوت خود باقی و قابل مطالبه است.
موکول نمودن اجرای صیغه طلاق به پرداخت تمام اقساط مهریه متضمن عدم اجرای صیغه طلاق برای سالها و مخالف تقسیط انجام شده میباشد، زیرا هدف از تقسیط، اجرای صیغه طلاق، با رعایت حقوق مالی زوجه میباشد.
حتی با وجود سند رسمی مبنی بر بذل مهریه اگر دادگاه علم حاصل نماید که زوجه این اسناد را تحت فشار زوج و اطرافیان زوجین و از روی اکراه و اجبار امضا نموده است مهریه زوجه به قوت خود باقی و قابل مطالبه است.
مهریه دین است و هرگاه داین طلب خود را به مدیون ببخشد حق رجوع ندارد.
بذل کلیه مهریه و سایر حقوق مالی ناشی از زوجیت از سوی زوجه در قبال طلاق مبین کراهت شدید و عسر و حرج زوجه میباشد.
اگر زوج در دادخواست صرفا صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق را خواستار گردد و در موقعیت قانونی نیز نسبت به افزایش خواسته دعوی اقدامی به عمل نیاورد درخواست وی در جلسه دادرسی مبنی بر پرداخت مهریه بنحو اقساط قابلیت توجه و ترتیب اثر را نداشته و در نتیجه صدور حکم بر پرداخت مهریه به نحو اقساط توجیه قانونی ندارد.
با ابرا ذمه زوج نسبت به مهریه و اجرت المثل از سوی زوجه و احراز نشدن استحقاق زوجه در تنصیف اموال دادگاه گواهی عدم امکان سازش و طلاق را صادر مینماید.
صرف اعلام تنفر و کراهت از شوهر در صورت مخالفت زوج با طلاق نافذ و قابل ترتیب اثر نخواهد بود، اگرچه بذل تمام و یا بخش اعظم از مهریه حکایت از دخالت اوضاع و سختی و مشقت زوجه در زندگی مشترک نماید.
اگر زوج، طلاق زوجه را منوط به بذل کلیه مهریه نماید و این موضوع را نه از باب علاقه و دلبستگی وی به زندگی مشترک بلکه صرفاً برای نپرداختن مهریه مطرح نماید نوعی سوء استفاده از حق خود محسوب میگردد.