سیاهه جنایتهای حقوق بشری رژیم صهیونیستی علیه لبنان؛ از فسفر سفید تا تخریب خانهها
تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی به لبنان که از اکتبر ۲۰۲۳ (مهر ۱۴۰۲) آغاز و در دورههای مختلف بهویژه سپتامبر/نوامبر ۲۰۲۴ (شهریور/ آبان ۱۴۰۳) و سپس از مارس ۲۰۲۶ (اسفند ۱۴۰۴) تشدید شد، به تلفات غیرنظامی گسترده، آوارگی صدها هزار نفر و تخریب زیرساختهای غیرنظامی منجر شده است.
سازمانهای حقوق بشری و نهادهای سازمان ملل، ازجمله عفو بینالملل، دیدهبان حقوق بشر و کارشناسان مستقل حقوق بشر سازمان ملل (OHCHR)، این اقدامها را مورد بررسی قرار داده و موارد متعددی از نقض اصول حقوق بینالملل بشردوستانه (IHL) شامل تمایز، تناسب و احتیاط در حمله و همچنین نقض حقوق بشر را مستند کردهاند؛ بسیاری از این موارد بهعنوان جنایتهای جنگی احتمالی توصیف شدهاند.
تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی به لبنان از اکتبر ۲۰۲۳، به شهادت هزاران نفر در این کشور منجر شده است؛ براساس آمار وزارت بهداشت لبنان و گزارشهای سازمان ملل، از زمان تشدید تجاوزهای رژیم صهیونیستی در ۲ مارس ۲۰۲۶ (۱۱ اسفند ۱۴۰۴) تا اواسط جولای (۲۴ تیر ۱۴۰۵)، بیش از ۴ هزار و ۳۰۰ نفر ازجمله دستکم ۳۹۲ زن و ۲۵۳ کودک شهید و بیش از ۱۲ هزار نفر مجروح شدهاند.
حجم آوارگی نیز گسترده بوده؛ حدود یک میلیون نفر معادل حدود یکپنجم جمعیت لبنان آواره شدهاند که این رقم شامل صدها هزار زن و دختر است.
کارشناسان سازمان ملل بهتازگی هشدار دادند که غیرنظامیان لبنانی بار سنگینی از این حملههای رژیم صهیونیستی را متحمل شدهاند و اقدامهای این رژیم نقض نظاممند و گسترده حقوق بشردوستانه و حقوق بشر بینالمللی را تشکیل میدهد.
حتی پس از اعلام آتشبسهای موقت مانند نوامبر ۲۰۲۴ و آوریل/ژوئن ۲۰۲۶، حملههای هوایی و عملیات زمینی ادامه یافته و تلفات غیرنظامی ثبت شده است؛ دیدهبان حقوق بشر در ژوئن ۲۰۲۶ گزارش داد که از زمان آتشبس آوریل، بیش از یکسوم کل قربانیان حملههای رژیم صهیونیستی از مارس به بعد رخ داده و بهطور میانگین روزانه بیش از یک کودک شهید شده است.
اصول بنیادین حقوق بشردوستانه بینالمللی ایجاب میکند که طرفهای درگیر میان غیرنظامیان و اهداف نظامی تمایز قائل شوند، حملهها متناسب باشند و تمام احتیاطهای ممکن برای به حداقل رساندن آسیب به غیرنظامیان انجام شود؛ این در حالی است که دیدهبان حقوق بشر و عفو بینالملل موارد متعددی از حملههای هوایی رژیم صهیونیستی به ساختمانهای مسکونی را مستند کردهاند که کل خانوادهها را نابود کرده و برخلاف ادعاهای رژیم صهیونیستی در توجیه این حملهها، شواهدی از حضور اهداف نظامی در زمان حمله پیدا نشد.
عفو بینالملل در جولای ۲۰۲۶ ضمن بررسی۳ حمله هوایی رژیم صهیونیستی در مارس ۲۰۲۶ در مناطق صور، صیدا و نبطیه در جنوب لبنان اعلام کرد ۲۴ غیرنظامی ازجمله ۱۲ کودک به شهادت رسیدند؛ این سازمان نتیجه گرفت که نظامیان صهیونیست در این حملهها اصل تمایز را نقض کرده، یا بهصورت مستقیم به غیرنظامیان/اشیاء غیرنظامی حمله کردهاند یا احتیاطهای لازم را رعایت نکردهاند و این موارد باید بهعنوان جنایتهای جنگی تحقیق شوند.
گزارشهای مشابهی درباره حملههای رژیم صهیونیستی به ساختمانهای چندطبقه مسکونی که خانوادههای کامل را قتلعام کردهاند، توسط دفتر حقوق بشر سازمان ملل ارائه شده است.
کارشناسان سازمان ملل در آوریل و جولای ۲۰۲۶ اعلام کردند که بسیاری از حملههای رژیم صهیونیستی اصول تمایز، تناسب و احتیاط را نقض کرده و ممکن است مصداق جنایتهای جنگی و جنایتهای علیه بشریت باشد.
آنها بهویژه به حملههای بدون هشدار موثر یا با هشدارهای مبهم اشاره کردند که مانع تخلیه ایمن غیرنظامیان شده است.
حقوق بشردوستانه بینالمللی حفاظت ویژهای برای خبرنگاران، کارکنان پزشکی و امدادگران قائل است؛ دیدهبان حقوق بشر بهتازگی حمله ۲۲ آوریل به شهر الصیری را که منجر به شهادت امل خلیل، خبرنگار لبنانی و جراحت شدید زینب فرج شد، بررسی کرد و نتیجه گرفت که این حمله عمدی به غیرنظامیان بوده و میتواند جنایت جنگی باشد.
پیشتر نیز حمله اکتبر ۲۰۲۳ که عصام عبدالله، عکاس خبری رویترز را به شهادت رساند، توسط تحقیقات متعدد ازجمله دیدهبان حقوق بشر و عفو بینالملل، بهعنوان حمله هدفمند توصیف شده بود.
عفو بینالملل حملههای مکرر رژیم صهیونیستی به مراکز بهداشتی، آمبولانسها و کارکنان پزشکی در بیروت و جنوب لبنان را مستند کرده و آنها را نقض جدی حقوق بشردوستانه بینالمللی و احتمالا جنایت جنگی دانسته است.
کارشناسان سازمان ملل نیز از هدف قرار گرفتن کارکنان بهداشتی و خبرنگاران ابراز نگرانی کردهاند.
عفو بینالملل بهتازگی گزارش داد که از اکتبر ۲۰۲۴ (مهر ۱۴۰۳) تا ژانویه ۲۰۲۵ (دی ۱۴۰۳) بیش از ۱۰ هزار سازه ازجمله خانهها، مسجدها، گورستانها، جادهها و زمینهای ورزشی بهشدت آسیب دیده یا کاملا تخریب شدهاند.
بخش قابلتوجهی از این تخریبها پس از آتشبس نوامبر ۲۰۲۴ و خارج از عملیات نظامی فعال رخ داده و به نظر نمیرسد ضرورت نظامی فوری داشته باشد؛ چنین تخریبی عمدی یا بیپروا میتواند جنایت جنگی محسوب شود؛ دیدهبان حقوق بشر نیز هدف قرار دادن ماشینآلات بازسازی غیرنظامی را جنایت جنگی توصیف کرد.
دستورهای تخلیه گسترده و مبهم رژیم صهیونیستی که بخشهایی از خاک لبنان (تا ۱۴ درصد) را پوشش داده، توسط دیدهبان حقوق بشر و کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل OHCHR بهعنوان آوارگی اجباری احتمالی توصیف شده که تحت کنوانسیون چهارم ژنو ممنوع و جنایت جنگی است؛ رژیم صهیونیستی در برخی از مناطق جنوب لبنان، مانع بازگشت غیرنظامیان شده است.
کارشناسان سازمان ملل همچنین درباره استفاده رژیم صهیونیستی از مهمات فسفر سفید ممنوعه بر مناطق مسکونی که باعث سوختگی شدید، آسیبهای تنفسی و خطرات بلندمدت برای زنان باردار و کودکان میشود، ابراز نگرانی کردهاند.
عفو بینالملل، دیدهبان حقوق بشر و کارشناسان سازمان ملل خواستار تحقیقات مستقل، تعلیق فوری انتقال تسلیحات به رژیم صهیونیستی و تحریمهای هدفمند علیه مقامهای این رژیم شدهاند؛ آنها تاکید کردهاند که ادامه مصونیت رژیم صهیونیستی، نقضها را عادی میسازد.
یافتههای سازمانهای مستقل حقوق بشری و نهادهای سازمان ملل نشان میدهد که حملههای رژیم صهیونیستی به لبنان در موارد متعدد اصول بنیادین حقوق بشردوستانه بینالمللی و حقوق بشر را نقض کرده و بسیاری از آنها ممکن است جنایتهای جنگی باشند.