معاون پیشگیری از وقوع جرم دادگستری سمنان: مشارکت واقعی مردم زمینهساز پیشگیری مؤثر از آسیبهای اجتماعی است
زینالعابدین حسام، معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان سمنان در گفتوگو با میزان اظهار کرد: پیشگیری از وقوع جرم از مأموریتهای اساسی قوه قضاییه است، اما تحقق پیشگیری مؤثر و پایدار، نیازمند حضور و همراهی همه ظرفیتهای اجتماعی است چرا که بسیاری از زمینههای شکلگیری آسیب و جرم، پیش از ورود به فرآیند قضایی و در بسترهای اجتماعی شکل میگیرند. در این میان تشکلهای اجتماعی و ظرفیتهای مردمی میتوانند با شناسایی بهموقع مسائل و آسیبها، نقش مؤثری در تقویت اقدامات پیشگیرانه ایفا کنند.
وی تصریح کرد: جامعه زمانی میتواند در برابر آسیبهای اجتماعی و عوامل شکلگیری جرم ایستادگی کند که مردم از جایگاه «مخاطب» برنامههای پیشگیری خارج شده و به «کنشگر» و شریک واقعی در حل مسائل اجتماعی تبدیل شوند؛ در این میان تشکلهای اجتماعی، سازمانهای مردمنهاد، گروههای داوطلبانه و ظرفیتهای محلی میتوانند نقش مؤثری داشته باشند.
معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان سمنان ادامه داد: مشارکت اجتماعی زمانی اثربخش خواهد بود که میان مردم، تشکلها و دستگاههای مسئول یک ارتباط واقعی و هدفمند شکل بگیرد. تشکلها نباید صرفاً در زمان اجرای برنامهها مورد توجه قرار گیرند، بلکه باید در فرآیند شناسایی مسئله، ارائه راهکار، اجرای برنامه و ارزیابی نتایج نیز نقش داشته باشند.
وی تصریح کرد: یکی از رویکردهای مهم در حوزه پیشگیری، استفاده از ظرفیتهای مردمی برای شناسایی و کاهش زمینههای بروز آسیب و جرم است. هر اندازه جامعه نسبت به مسائل پیرامون خود حساستر، مسئولانهتر و مطالبهگرتر باشد، امکان مداخله زودهنگام و پیشگیری مؤثر نیز افزایش پیدا میکند.
حسام با اشاره به اهمیت مسئلهمحوری در فعالیت تشکلها گفت: فعالیت اجتماعی زمانی میتواند اثرگذار باشد که از اقدامات مقطعی و صرفاً مناسبتی فاصله بگیرد و بر اساس نیاز واقعی جامعه، اولویتهای محلی و آسیبهای شناساییشده برنامهریزی شود. تشکل موفق تشکلی است که بتواند یک مسئله مشخص را شناسایی و برای کاهش یا حل آن، با دستگاههای مسئول و مردم همکاری کند.
معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان سمنان خاطرنشان کرد: محله یکی از مهمترین عرصههای مشارکت اجتماعی است؛ چرا که بسیاری از مسائل اجتماعی ابتدا در سطح خانواده، محله و محیطهای پیرامونی افراد شکل میگیرد و اگر در همین سطوح بهموقع شناسایی و مدیریت شود، میتوان از تبدیل آن به آسیبهای گستردهتر جلوگیری کرد.
وی ادامه داد: در این مسیر، معتمدان، نخبگان، فعالان اجتماعی، گروههای جهادی، سمنها، انجمنهای تخصصی، فرهنگی و خیریهها و سایر ظرفیتهای مردمی هر کدام میتوانند بخشی از فرآیند پیشگیری را تکمیل کنند. مهم این است که این ظرفیتها به صورت هماهنگ و در چارچوب یک برنامه مشخص به کار گرفته شوند.
حسام با تأکید بر اینکه پیشگیری مؤثر نیازمند شناخت صحیح آسیبهاست، گفت: نباید برای همه مسائل اجتماعی نسخه واحد پیچید. هر منطقه، محله و گروه اجتماعی ممکن است با مسائل متفاوتی مواجه باشد و بنابراین برنامههای پیشگیری نیز باید متناسب با واقعیتهای همان جامعه طراحی و اجرا شود.
وی بیان کرد: نگاه دستگاههای مسئول به تشکلهای اجتماعی باید مبتنی بر اعتماد، تعامل و استفاده از ظرفیتهای تخصصی آنها باشد. البته مشارکت اجتماعی نیز نیازمند مسئولیتپذیری، قانونمداری، شفافیت و حرکت در چارچوب ضوابط است؛ بنابراین هم دستگاههای اجرایی باید زمینه مشارکت را فراهم کنند و هم تشکلها باید نسبت به مسئولیت اجتماعی خود متعهد باشند.
معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان سمنان افزود: یکی از آسیبهایی که میتواند مشارکت اجتماعی را تضعیف کند، نگاه تشریفاتی به حضور مردم است. اگر از مردم نظرخواهی شود، اما در تصمیمسازی و اجرای برنامهها از ظرفیت آنها استفاده نشود، بهتدریج اعتماد اجتماعی آسیب میبیند. مشارکت واقعی زمانی شکل میگیرد که نظر و توان مردم در فرآیند حل مسئله اثرگذار باشد.
حسام در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اهمیت رویکرد اجتماعی در پیشگیری از وقوع جرم گفت: در کنار اقدامات قانونی و قضایی، توجه به ریشهها و زمینههای اجتماعی شکلگیری آسیبها و جرائم، ضرورتی انکارناپذیر است و در این مسیر، تشکلهای اجتماعی و ظرفیتهای مردمی میتوانند نقش مؤثری در شناسایی و کاهش آسیبها ایفا کنند.
وی گفت: اگر خانواده، مدرسه، دانشگاه، رسانه، مسجد، تشکلهای اجتماعی، نهادهای فرهنگی و سایر بخشهای جامعه هر کدام سهم خود را در پیشگیری ایفا کنند، میتوان امیدوار بود که بسیاری از آسیبها پیش از آنکه به پرونده قضایی تبدیل شوند، شناسایی و مدیریت شوند.
حسام تأکید کرد: نگاه پیشگیرانه یعنی قبل از آنکه اختلاف به نزاع، آسیب به جرم و مسئله اجتماعی به بحران تبدیل شود، برای آن چارهاندیشی کنیم و این مهم بدون حضور مردم و استفاده از ظرفیت تشکلهای اجتماعی امکانپذیر نیست.
معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان سمنان در پایان گفت: مشارکت اجتماعی فقط به معنای انجام یک فعالیت داوطلبانه نیست؛ بلکه مشارکت واقعی میتواند به افزایش اعتماد، مسئولیتپذیری، همبستگی اجتماعی و سرمایه اجتماعی منجر شود. جامعهای که مردم آن نسبت به سرنوشت یکدیگر احساس مسئولیت میکنند، ظرفیت بیشتری برای حل اختلافات، کاهش آسیبها و پیشگیری از وقوع جرم دارد.
وی خاطرنشان کرد: هدف ما باید حرکت از «جامعه دریافتکننده خدمات» به سمت «جامعه مشارکتکننده در حل مسائل» باشد. هرجا مردم احساس کنند حضور و نظر آنها مؤثر است، مشارکت پایدارتر خواهد شد و در نهایت همین مشارکت میتواند به یکی از مهمترین سرمایههای استان در مسیر پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و ارتقای امنیت و سلامت اجتماعی تبدیل شود.