طلاق از زوج مجنون چگونه است؟/ شرایط طرح دعوا و اعتبار اعمال حقوقی مجنون ادواری
جنون و حجر زوج میتواند بر نحوه طرح دعوای طلاق، اعتبار عقد نکاح و سایر اعمال حقوقی وی تأثیر مستقیم داشته باشد. در مواردی که زوج مجنون شناخته شده یا برای او قیم تعیین شده است، طرح دعوا باید با رعایت مقررات مربوط به اشخاص محجور انجام شود. از سوی دیگر، در خصوص مجنون ادواری، تشخیص اینکه عمل حقوقی در زمان جنون یا افاقه انجام شده، اهمیت اساسی دارد و صرف ادعای افاقه یا اظهارات افراد غیرمتخصص برای اثبات آن کافی نیست.
اصل بر بطلان کلیه اعمال حقوقی مجنون ادواری، از جمله عقد نکاح وی، میباشد؛ مگر آنکه به دلایل متقن اثبات شود که اعمال حقوقی او به طور مسلّم در زمان افاقه صورت گرفته است.
طرح دعوی به طرفیت مجنون فاقد وجاهت قانونی است؛ بنابراین در صورتی که زوج بابت بیماری اعصاب و روان در بیمارستان بستری بوده و طبق نظریه پزشکی قانونی مبتلا به جنون باشد، اقامه دعوی طلاق علیه وی، محکوم به رد است.
پیام: در دعوی مطالبه وجه چک به طرفیت شخصی که به علت جنون ادواری، محجور شناخته شده و برای او قیم منصوب شده باشد، صرف نظر از اینکه در زمان صدور چک، در حال افاقه بوده است یا خیر، به جهت رعایت غبطه احتمالی او، طرح دعوی به طرفیت قیم او ضرورت دارد.
تشخیص جنون یا افاقه مجنون ادواری امر فنّی و تخصّصی است که با اکتفاء به ظاهر مسلّم نمیشود؛ بنابراین صرف اظهارات اشخاص غیرمتخصص (مانند سردفتر رسمی ازدواج) درخصوص اینکه زوج ظاهراً در زمان انعقاد عقد نکاح، مشکل روحی و روانی خاصی نداشته، برای اثبات مسلّم بودن افاقه زوج و صحت عقد نکاح کافی نیست.
در صورت اثباتِ تحققِ اعمال حقوقی مجنون ادواری (عقد نکاح) در حالت افاقه، این اعمال نافذ و صحیح است.
با وجود یقین بر جنون ادواری فرد، استصحاب سلامت و اهلیت استیفای وی و حمل بر صحت نمودن معاملاتش فاقد وجاهت قانونی است، زیرا پس از تحقق جنون ادواری، وضعیت حجر وی استصحاب گردیده و مدعی افاقه میبایست حالت افاقه حین عقد را اثبات کند.
در فرض صدور حکم حجر ادواری، افاقه محجور در زمان معامله، ادعا تلقی میگردد و باید اثبات شود.