واقعیتی بزرگتر از آمارهای رسمی؛ غیرنظامیان قربانیان بزرگ جنگ افروزیهای ترامپ
دونالد ترامپ در دوره اول (ژانویه ۲۰۱۷ تا ژانویه ۲۰۲۱) و دوره دوم (از ژانویه ۲۰۲۵) ریاستجمهوری آمریکا را بر عهده داشته است؛ وی بارها وعده پایان «جنگهای بیپایان» را داد، اما واقعیت عملیاتی پیچیدهتر بود.
آمریکا در ایام حضور ترامپ در اتاق بیضی شکل کاخ سفید جنگ تمامعیار جدیدی مانند جنگ علیه عراق در سال ۲۰۰۳ را آغاز نکرد، اما درگیریهای نظامی موجود را تشدید کرد، محدودیتهای هدفگیری را کاهش داد، حمایت از جنگافروزیهای متحدان آمریکا را افزایش داد و در دوره دوم جنگ علیه ایران را آغاز کرد.
به گزارش اندیشکده شورای روابط خارجی، آمریکا در دورههای ریاست جمهوری ترامپ عملیات نظامی مستقیم شامل حملههای هوایی، پهپادی، عملیات ویژه و حضور نیروها تحت فرماندهی رئیسجمهور و عملیات غیرمستقیم شامل حمایت لجستیکی، اطلاعاتی، تسلیحاتی و سیاسی از متحدان یا تشدید تنشهایی که به درگیریهای منطقهای دامن زد، رخ دادند.
در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، تمرکز اصلی بر ادامه جنگ ادعایی علیه داعش، افغانستان، حملههای پهپادی در یمن، سومالی و پاکستان و حمایت از ائتلاف علیه یمن بود؛ ترامپ قوانین درگیری و جنگ را تضعیف کرد و تعداد حملههای هوایی را در برخی مناطق افزایش داد؛ در دوره دوم ریاست جمهوری وی نیز عملیاتهای گستردهتری در یمن، سومالی، سوریه و بهویژه جنگ علیه ایران رخ دادند.
قربانیان غیرنظامی بزرگترین و آسیبپذیرترین گروه در درگیریهای نظامی و جنگهایی بودند که ترامپ آنها را رقم زد.
پروژه هزینه جنگ Costs of War دانشگاه براون برآورد میکند که جنگهای آمریکا پس از ۱۱ سپتامبر تا سال ۲۰۲۳، مستقیما بیش از ۴۳۲ هزار غیرنظامی را کشتهاند و مرگهای غیرمستقیم ناشی از این جنگها به ۳ میلیون و ۶۰۰ تا ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر میرسد؛ بخش قابل توجهی از این تلفات در سالهای پس از ۲۰۱۴، ازجمله دوران ترامپ، رخ دادند.
آمریکا به بهانه مبارزه با گروه تروریستی داعش در عراق و سوریه دست به کشتاری گسترده زد، تا جایی که سال ۲۰۱۷ یکی از مرگبارترین سالها برای غیرنظامیان نام گرفت.
پنتاگون آمار ۴۹۹ غیرنظامی کشتهشده در سال ۲۰۱۷ را پذیرفت، اما تحقیقات متعدد ازجمله بررسی نیویورک تایمز ارقام بسیار بالاتری (هزاران نفر) را مستند کردند؛ حمله به باغوز در سوریه در سال ۲۰۱۹ که عمدتا زنان و کودکان را هدف قرار داد، یکی از بدترین حادثهها با دهها کشته غیرنظامی بود که ابتدا پنهان نگه داشته شد.
سیانان گزارش داد که بسیاری از حملهها براساس اطلاعات ناقص انجام میشد و غیرنظامیان در خانهها، بازارها و پناهگاهها کشته میشدند.
یمن یکی از بدترین نمونههای آسیب به غیرنظامیان در جریان تجاوزهای نظامی ترامپ است؛ در دوره نخست ریاست جمهوری ترامپ، حملههای مستقیم آمریکا دهها غیرنظامی ازجمله کودکان را کشت؛ در دوره دوم، هم حملههای مشابه تقریبا تعداد غیرنظامیان کشتهشده توسط آمریکا در یمن را ۲ برابر کرد؛ حملههای آمریکا به بندر راس عیسی و زندان صعده دهها غیرنظامی را کشت و توسط دیدهبان حقوق بشر و عفو بینالملل مورد انتقاد جدی قرار گرفت؛ حمایت آمریکا از ائتلاف نظامی علیه یمن نیز به کشته شدن هزاران غیرنظامی یمنی از طریق بمباران و محاصره کمک کرد.
حملههای هوایی افزایشیافته در دوران نخست ریاست جمهوری ترامپ در افغانستان دهها غیرنظامی را کشت؛ در سومالی، تشدید حملههای پهپادی به بهانه مقابله با گروه تروریستی الشباب منجر به کشته شدن غیرنظامیان زیادی شد.
در تجاوز نظامی آمریکا به ایران که از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴) آغاز شد، بیش از ۳ هزار و ۵۰۰ نفر به شهادت رسیدند؛ حمله به مدرسه شجره طیبه میناب در استان هرمزگان ایران در روز نخست این تجاوز نظامی به شهادت ۱۶۸ نفر عمدتا کودکان دانشآموز منجر شد؛ عفو بینالملل این حمله را بهعنوان نقض حقوق بشردوستانه بینالمللی توصیف کرد.
در عین حال، غیرنظامیان بر اثر حملههای آمریکا به شهرها، مدرسهها و مناطق مسکونی ایران آسیب دیدند.
در مجموع، غیرنظامیان بهویژه زنان، کودکان و سالمندان قربانی اصلی تجاوزهای نظامی آمریکا در دورههای ریاست جمهوری ترامپ بودهاند؛ بسیاری از غیرنظامیان در خانههای خود، هنگام خرید یا در پناهگاهها هدف قرار گرفتند و در برخی از مناطق، مرگهای غیرمستقیم ناشی از گرسنگی، بیماری و نبود خدمات درمانی اغلب از مرگهای مستقیم بیشتر بوده است.
تجاوزهای نظامی دوران ترامپ پیامدهای گسترده حقوق بشری و بشردوستانه داشته که فراتر از آمار کشتهشدگان مستقیم است و هنوز ادامه دارد.
نقض احتمالی حقوق بشردوستانه بینالمللی: سازمانهایی مانند دیدهبان حقوق بشر و عفو بینالملل، موارد خاصی از حملههای آمریکا ازجمله حمله به مدرسه میناب در ایران یا حملهها به زیرساختهای غیرنظامی در یمن) را بهعنوان شکست در رعایت اصول تمایز، تناسب و احتیاط توصیف کردهاند؛ کاهش محدودیتهای هدفگیری در دوره ترامپ و لغو برخی الزامات گزارشدهی شفاف، خطر آسیب به غیرنظامیان را افزایش داد؛ بسیاری از تحقیقات پنتاگون به نتیجهگیری «هیچ تخلفی» منجر شد، در حالی که ناظران مستقل شواهدی از قصور در حفاظت از غیرنظامیان یافتند.
بحرانهای بشردوستانه و آوارگی: در یمن، حمایت غیرمستقیم آمریکا از اتئلاف به یکی از بدترین بحرانهای انسانی جهان کمک کرد و میلیونها نفر با گرسنگی حاد، کمبود آب و شیوع بیماریها روبهرو شدند.
براساس گزارش پروژه هزینههای جنگ، بیش از ۷ میلیون و ۶۰۰ هزار کودک زیر ۵ سال در مناطق جنگی پس از ۱۱ سپتامبر از سوءتغذیه حاد رنج میبرند.
در عین حال، بیش از ۳۸ میلیون نفر در جنگهای پس از ۱۱ سپتامبر بهویژه در افغانستان، عراق، سوریه و یمن رخ داد؛ در جنگ علیه ایران نیز تخریب زیرساختها گزارش شده است.
تاثیر بر زنان و کودکان: کودکان بخش بزرگی از قربانیان غیرنظامی را تشکیل میدهند؛ حمله به مدرسهها، بیمارستانها و مناطق مسکونی آسیب روانی بلندمدت ایجاد کرده است؛ زنان نیز بهعنوان بخش قابل توجه قربانیان رنج زیادی را متحمل شدهاند.
آسیب سیستمهای بهداشتی و اقتصادی: هدف قرار دادن بیمارستانها، جادهها و سیستمهای آب و برق درپی حملههای آمریکا منجر به مرگهای غیرمستقیم گستردهای شده است؛ بیماریهای قابل پیشگیری و کمبود دارو جان هزاران نفر را گرفته و هزینههای بلندمدت مراقبت از مجروحان و بازماندگان بر سیستمهای بهداشتی محلی سنگینی میکند.
محدودیت دسترسی بشردوستانه و پاسخگویی: در بسیاری از مناطق مورد حمله آمریکا، دسترسی سازمانهای امدادی محدود شده است؛ نبود شفافیت کامل در گزارشدهی تلفات غیرنظامی توسط مقامهای آمریکایی، پیگیری حقوقی و جبران خسارت را دشوار کرده است.
سازمانهای حقوق بشری خواستار تحقیقات مستقل و پاسخگویی بیشتر شدهاند.
این پیامدها نشان میدهد که آسیب به غیرنظامیان فقط به لحظه حمله محدود نمیشود، بلکه نسلها را تحت تاثیر قرار میدهد.
قربانیان غیرنظامی عملیاتهای نظامی مرتبط با دوران ترامپ اعم از مستقیم و غیرمستقیم، عمدهترین هزینه انسانی این سیاستها را پرداختهاند؛ از کودکان قتلعامشده در مدرسههای ایران و یمن گرفته تا میلیونها آواره و قربانی گرسنگی در یمن و افغانستان، این تلفات نشاندهنده شکاف عمیق بین ادعاهای کاخ سفید و واقعیت میدانی است.
پیامدهای حقوق بشری و بشردوستانه همچنان ادامه دارد و نیازمند توجه بینالمللی، شفافیت بیشتر و تلاش برای جبران خسارت است؛ آمار دقیق قربانیان غیرنظامیان حملههای نظامی آمریکا هرگز کامل نخواهد بود، اما شواهد موجود از منابع مستقل تصویری روشن از رنج غیرنظامیان ارائه میدهد.