خشم جهانی درپی خودداری کشورهای غربی از اجرای حکم بازداشت نتانیاهو
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی در مسیر خود به واشنگتن، از حریم هوایی چندین کشور عضو دیوان کیفری بینالمللی (ICC) عبور کرد و منتقدان را بر آن داشت تا این دولتها را به کمک به یک جنایتکار تحت تعقیب بینالمللی متهم کنند.
نتانیاهو پیش از گفتوگو با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در کاخ سفید با هواپیمای رسمی رژیم صهیونیستی اراضی اشغالی را ترک کرد.
دادههای ردیابی پرواز نشان داد که این هواپیما قبل از عبور از اقیانوس اطلس، از حریم هوایی یونان، ایتالیا و فرانسه عبور کرده است، در حالی که نقشهای که بهطور گسترده به اشتراک گذاشته شده از این سفر نشان میدهد که این هواپیما در مسیر نزدیک شدن به آمریکا، وارد حریم هوایی کانادا نیز شد.
یونان، ایتالیا، فرانسه و کانادا همگی عضو اساسنامه رم، معاهدهای که دیوان کیفری بینالمللی را تاسیس کرد، هستند.
دادگاه مستقر در لاهه در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۴ (اول آذر ۱۴۰۳) حکم بازداشت نتانیاهو را صادر کرد و گفت که دلایل معقولی وجود دارد که باور کنیم او مسئولیت کیفری جنایت جنگی گرسنگی دادن به عنوان روشی از جنگ و جنایتهای علیه بشریت کشتار، آزار و اذیت و سایر اقدامهای غیرانسانی در غزه را برعهده دارد.
این سفر انتقاد خبرنگاران و مدافعان حقوق بشر را برانگیخت که این سوال را مطرح کردند که چرا کشورهای عضو دیوان کیفری بینالمللی به هواپیمای رسمی نتانیاهو اجازه دادهاند بدون مانع از حریم هوایی آنها عبور کند.
مت کنارد، که یک خبرنگار است، گفت که یونان، ایتالیا و فرانسه حریم هوایی خود را به روی یک فراری دیوان کیفری بینالمللی با نقض تعهد خود برای همکاری با دیوان باز کردند.
دیگران این پرواز را نمونه دیگری از اختلاف بین تعهدهای رسمی دولتهای غربی به قوانین بینالمللی و تمایل آنها به اجرای آن علیه یک متحد نزدیک آمریکا توصیف کردند.
گروه حقوق بشر کانادایی «کاناداییها برای عدالت و صلح در خاورمیانه» این پرسش را مطرح کرد: چرا مارک کارنی همچنان به این جنایتکار جنگی اجازه عبور امن میدهد؟
طبق ماده ۸۶ اساسنامه رم، کشورهای عضو ملزم به همکاری کامل با دیوان کیفری بینالمللی در تحقیقات و پیگرد جرایم در حوزه صلاحیت دادگاه هستند.
تعهدهای قانونی پیرامون عبور صرف هواپیما از حریم هوایی یک کشور، کمتر از تعهدهایی است که هنگام فرود یک فرد تحت تعقیب در قلمرو آن کشور اعمال میشود.
میدلایست آی نوشت: با این حال هواپیمای نتانیاهو یک هواپیمای رسمی کابینه اسرائیل است و این نوع هواپیماها عموما از حق خودکار پرواز بر فراز قلمرو کشور دیگری برخوردار نیستند.
ماده ۳ کنوانسیون شیکاگو در مورد هوانوردی غیرنظامی بینالمللی بیان میکند که یک هواپیما از این نوع نمیتواند بدون مجوز از طریق یک توافق ویژه یا به هر نحو دیگری بر فراز قلمرو کشور دیگری پرواز کند.
بنابراین، اعطای آشکار مجوز، ادعاهایی را مبنی بر اینکه دولتهای درگیر، آگاهانه سفر نتانیاهو را تسهیل کردهاند، حتی اگر ملزم به رهگیری هواپیما یا دستور فرود به آن نبوده باشند، دامن زده است.
منتقدان گفتند که این تصمیم به اعضای دیوان کیفری بینالمللی اجازه داده است تا از مواجهه با حکم بازداشت اجتناب کنند و در عین حال خود را بهعنوان مدافعان یک نظم بینالمللی مبتنی بر قوانین معرفی کنند.
این مسیر مشابه مسیری بود که طبق گزارشها در سفرهای قبلی نتانیاهو به آمریکا در دسامبر ۲۰۲۵ و فوریه ۲۰۲۶ طی شده بود، زمانی که هواپیمای او از حریم هوایی یونان، ایتالیا و فرانسه نیز عبور کرده بود.
در سفر سپتامبر ۲۰۲۵ به نیویورک، بنا به گزارشها، هواپیما مسیر طولانیتری را طی کرد که از برخی حوزههای قضایی اروپایی به دلیل نگرانیهای مربوط به حکم دادگاه کیفری بینالمللی اجتناب میکرد.
ورود نتانیاهو همچنین اعتراضهایی را در واشنگتن برانگیخت، جایی که تظاهرکنندگان برای مخالفت با سفر او و محکوم کردن دولت ترامپ به دلیل استقبال از او در کاخ سفید، تجمع کردند.
ویدیوهایی که به صورت آنلاین منتشر شده بود، معترضانی را نشان میداد که هنگام ورود نتانیاهو به پایتخت آمریکا شعار «جنایتکار جنگی» و «شرم» سر میدادند.
سایر تظاهرکنندگان روی پلاکاردهایی نوشتند که فردی که با حکم بازداشت بینالمللی روبهرو است، نباید توسط دولت آمریکا مورد استقبال و حمایت قرار گیرد.
فعالان، واشنگتن را متهم کردند که در حالی که حمله رژیم صهیونیستی به غزه و محدودیتهای کمکرسانی همچنان با بررسی بینالمللی روبهرو است، به نتانیاهو مشروعیت دیپلماتیک و حمایت سیاسی میدهد.