تقابل واشنگتن با نهادهای حقوق بشری؛ چرا آمریکا از دیوان کیفری بینالمللی هراس دارد؟
پایگاه تحلیلی نوتوس در گزارشی نوشت که دولت دونالد ترامپ با اتخاذ مواضع سرسختانه نظامی علیه کشورهای دیگر و همزمان تشدید فشارهای سیاسی و حقوقی بر دیوان کیفری بینالمللی (ICC)، در حال فاصله گرفتن از قوانین و هنجارهای بینالمللی است؛ رویکردی که ناظران را نگران کرده که مبادا آمریکا بهسرعت در حال رها کردن اصولی باشد که برای حفاظت از حقوق بشر و حقوق بینالملل بشردوستانه طراحی شدهاند.
منابع آگاه از گفتوگوهای درونسازمانی کاخ سفید اعلام کردهاند که دونالد ترامپ مایل است قدرتنمایی شدیدی در برابر ایران نشان دهد؛ اقدامی که بهدلیل احتمال هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی، ممکن است پای نیروهای نظامی آمریکا را به اتهام ارتکاب جنایتهای جنگی باز کند. به گفته این منابع، ترامپ در جلسههای داخلی بههیچوجه حاضر به عقبنشینی از این موضع نبوده است.
ترامپ بهتازگی تهدیدهای همیشگی خود را علیه ایران تکرار کرده و مدعی شده بود که زیرساختهای غیرنظامی و پلها را در ایران هدف قرار خواهد داد.
برایان فینوکن، حقوقدان سابق وزارت خارجه آمریکا، در این مورد میگوید: خودِ این تهدید میتواند نقض حقوق بینالملل باشد و اگر نیروهای آمریکایی واقعا آن را عملی کنند، قطعا قوانین بینالمللی را نقض کردهاند.
او یادآور شد که قوانین جنگ، حملههای غیرتفکیکشده (حملههایی که اهداف مشخص نظامی ندارند) و همچنین تهدید زیرساختهای غیرنظامی به قصد ایجاد رعب و وحشت در میان مردم را اکیدا ممنوع کرده است.
در بخش دیگری از گزارش، به تلاشهای دولت آمریکا برای تضعیف نهادهای بینالمللی اشاره شده است.
ربکا همیلتون، وکیل سابق دیوان کیفری بینالمللی و استاد فعلی دانشگاه، میگوید: این اولینبار نیست که آمریکا برای نابودی دیوان کیفری بینالمللی به آب و آتش میزند. آنها در زمان جنگهای عراق و افغانستان هم تلاش کردند اختیارات این دادگاه را محدود کنند. وقتی اینگونه به دادگاه حمله میکنند، این سوال پیش میآید که اصلا چرا اینقدر از این دادگاه میترسید؟
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، کارزار شدیدی را علیه دیوان کیفری بینالمللی آغاز کرده و این نهاد را تهدیدی غیرقابل تحمل برای حاکمیت آمریکا خوانده است.
دیوان کیفری بینالمللی که براساس اساسنامه رم در سال ۲۰۰۲ تاسیس شد، مرجع نهایی رسیدگی به شدیدترین جنایتهای بینالمللی است. اگرچه آمریکا در تدوین اساسنامه آن نقش داشت، اما هرگز به آن نپیوست.
با این حال، ترامپ حتی پای خود را فراتر گذاشته و گزارش شده که با برخی مقامهای خارجی درباره تضعیف این نهاد گفتوگو کرده است.
همچنین ترامپ از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی دفاع کرده است؛ فردی که قاضیهای دیوان کیفری بینالملل برای او و یوآو گالانت (وزیر جنگ سابق رژیم صهیونیستی) به اتهام جنایتهای جنگی و جنایتهای علیه بشریت در غزه، حکم بازداشت بینالمللی صادر کردهاند. ترامپ تاکید کرده که در صورت سفر نتانیاهو به آمریکا، اجازه بازداشت او را نخواهد داد.
اگرچه آمریکا و ایران عضو دیوان کیفری بینالمللی نیستند و این موضوع صلاحیت دادگاه را محدود میکند، اما ۱۲۵ کشور جهان عضو آن هستند.
مارک کرستن، استاد دانشگاه فرزر ولی در کانادا، درباره این رفتارهای آمریکا میگوید: مساله اصلی و واقعی در اینجا این است که آمریکا تا چه حد نسبت به احتمال مطرحشدن نامش در هرگونه تحقیقات بینالمللی همزمان با گسترش جنگهایش حساس و نگران است.