بحران جنایت میناب برای کاخ سفید: ناتوانی آمریکا در فرار از فشار برای پاسخگویی

در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴)، نخستین روز از تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، مدرسه ابتدایی شجره طیبه در شهر میناب استان هرمزگان هدف حمله موشکی قرار گرفت؛ براساس گزارش‌های متعدد شامل تصاویر ماهواره‌ای، ویدیو‌های geocoded، شهادت شاهدان و گزارش‌های حقوق بشری، چندین موشک به محوطه مدرسه اصابت کرد؛ سقف مدرسه فرو ریخت و دانش‌آموزان زیر آوار ماندند.

بیش از ۱۵۶ نفر ازجمله ۱۲۰ کودک بر اثر این حمله به شهادت رسیده و حدود ۹۵ نفر مجروح شدند؛ این حمله به‌عنوان مرگ‌بارترین حمله‌ به غیرنظامیان در مراحل اولیه جنگ آمریکا-رژیم صهیونیستی علیه ایران ثبت شد.

مدرسه شجره طیبه در زمان حمله جنایت‌کارانه آمریکا پر از دانش‌آموز بود، زیرا روز کاری و تحصیلی معمولی بود؛ ویدیو‌های منتشرشده و تحلیل‌های مستقل ازجمله توسط سی‌ان‌ان و آسوشیتدپرس حمله موشکی آمریکا به این مدرسه را تایید می‌کنند.

کارشناسان مهمات مانند نیک جنزن جونز تایید کردند که الگوی آسیب با موشک‌های کروز آمریکایی مانند تاماهاوک سازگار است؛ ایران بلافاصله ضمن توصیف این حمله به‌عنوان جنایت جنگی، آمریکا و رژیم صهیونیستی را مسئول دانست و موضوع را در شورای امنیت سازمان ملل مطرح کرد؛ سازمان‌هایی مانند یونسکو، عفو بین‌الملل و دفتر حقوق بشر سازمان ملل این حمله را محکوم کردند و آن را نقض قوانین بشردوستانه بین‌المللی دانستند.

حمله به مدرسه میناب موجی از محکومیت‌های بین‌المللی را به دنبال داشت و به سرعت به یکی از نماد‌های برجسته نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه تبدیل شد.

دفتر حقوق بشر سازمان ملل حمله را «به‌طور مطلق وحشتناک» توصیف و تاکید کرد که مدرسه‌ها و غیرنظامیان تحت حفاظت ویژه قوانین جنگی قرار دارند؛ آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، خواستار تحقیق مستقل بین‌المللی شد.

یونسکو به‌عنوان سازمان مسئول حفاظت از آموزش، حمله به مدرسه میناب را به‌شدت محکوم کرد و آن را نقض کنوانسیون‌های مربوط به حقوق کودک و آموزش دانست؛ یونسکو این رویداد را «نمادی از هزینه وحشتناک جنگ بر نسل آینده» نامید.

عفو بین‌الملل در گزارش رسمی اعلام کرد که شواهد حاکی از مسئولیت آمریکا است و خواستار پاسخگویی کامل برای برنامه‌ریزان و مجریان حمله شد؛ این سازمان حمله یادشده را «غیرقانونی» خواند، زیرا حتی با در نظر داشتن ادعا‌های آمریکایی‌ها درباره دلیل حمله، اصل تفکیک (distinction) بین اهداف نظامی و غیرنظامی نقض شده است.

چندین کشور اروپایی ازجمله فرانسه، آلمان و اسپانیا بیانیه‌های جداگانه‌ای صادر کردند و حمله آمریکا به مدرسه میناب را «غیرقابل قبول» دانستند؛ پارلمان اروپا نیز قطعنامه‌ای در محکومیت تلفات گسترده غیرنظامی به‌ویژه کودکان تصویب کرد.

بسیاری از کشور‌ها مانند ترکیه، قطر، عراق، پاکستان و عربستان هم این حمله را محکوم کردند و برخی آن را «جنایت علیه بشریت» نامیدند؛ روسیه و چین ضمن محکوم کردن این جنایت، آن را نمونه‌ای از «یک‌جانبه‌گرایی خطرناک آمریکا» خواندند؛ روسیه همچنین خواستار جلسه اضطراری شورای امنیت شد.

سازمان‌هایی مانند دیده‌بان حقوق بشر، پزشکان بدون مرز و کمیته بین‌المللی صلیب سرخ نیز نگرانی عمیق خود را ابراز کردند؛ صلیب سرخ بر لزوم رعایت پروتکل‌های الحاقی ژنو در درگیری‌های مسلحانه تاکید کرد.

این محکومیت‌ها فشار دیپلماتیک قابل توجهی بر آمریکا وارد آورد و جنایت مدرسه میناب در مجامع بین‌المللی به‌عنوان چالشی برای ادعای اعتبار اخلاقی و حقوقی آمریکا مطرح شد؛ بسیاری از ناظران این حادثه را با موارد تاریخی مانند بمباران مدرسه‌ها در دیگر درگیری‌ها مقایسه کردند که منجر به تحقیقات بین‌المللی شده بود.

پاسخ اولیه آمریکا درباره این موضوع انکارمحور بود؛ در اول مارس (دهم اسفند ۱۴۰۴)، تیم هاوکینز از فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) ادعا کرد که گزارش‌های آسیب غیرنظامی را جدی می‌گیرد و در حال بررسی است؛ در ۴ مارس (۱۳ اسفند)، مارکو روبیو، وزیر خارجه و پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا مدعی شدند که پنتاگون در حال تحقیق است و آمریکا هرگز عامدانه اهداف غیرنظامی را هدف قرار نمی‌دهد!

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در ۷ مارس (۱۶ اسفند) با فرافکنی تلاش کرد شانه از زیر بار مسئولیت خالی کند؛ با وجود این، شواهد به سرعت به مسئولیت آمریکا اشاره کردند.

در ادامه سنتکام نقشه‌ای منتشر کرد که حمله‌ها به جنوب ایران ازجمله منطقه میناب را نشان می‌داد؛ ویدیو‌های geolocated موشک تاماهاوک آمریکایی را در لحظه حمله نشان دادند؛ منابع داخلی نظامی آمریکا به رسانه‌هایی مانند رویترز و ان‌بی‌سی تایید کردند که یافته‌های اولیه حاکی از مسئولیت آمریکا است، هرچند «عمد نبودن» آن با توجیه قدیمی بودن اطلاعات برجسته شد.

در مراحل بعدی، مقام‌های آمریکایی زیر فشار‌ها به جای انکار کامل، به ادعا‌های «تحقیقات در جریان» و «اشتباه‌های احتمالی در جنگ» روی آوردند؛ ترامپ بعدا ادعا کرد که اشتباه‌ها رخ می‌دهند و کسی عامدانه این کار را نکرده است.

ترامپ در ۱۴ جولای (۲۳ تیر) در مصاحبه با فاکس‌نیوز، در پاسخ به این پرسش آیا متعهد به انتشار یافته‌ها درباره مدرسه میناب خواهد شد؟ ادعا کرد: فکر نمی‌کنم کسی بتواند بگوید آنجا چه اتفاقی افتاده است؛ چنین اتفاق‌هایی در جنگ رخ می‌دهد، موشک‌هایی در همه جا پرواز می‌کردند و نمی‌دانم چطور کسی می‌تواند بگوید که ما آن را شلیک کردیم.

این تغییر لحن از انکار مستقیم به «شاید ما نبوده‌ایم یا هرگز معلوم نشود» تفسیر شد.

پنتاگون بلافاصله پس از حادثه تحقیق داخلی (معروف به ۱۵-۶) را آغاز کرد؛ یافته‌های اولیه بر این توجیه استوار بودند که اطلاعات قدیمی نقش کلیدی داشته‌اند و فرماندهان ارشد با وجود هشدار‌های داخلی در پایگاه داده‌های هدف‌گیری برای آنچه سرعت عمل در ابتدای جنگ خوانده شد، حمله را تایید کردند.

سی‌ان‌ان در جولای ۲۰۲۶ گزارش داد که این هشدار‌ها نادیده گرفته شد تا فهرست اهداف سریع آماده شود.

پنتاگون تا اواسط جولای ۲۰۲۶ گزارش نهایی را عمومی نکرد؛ نگرانی‌هایی وجود دارد که دولت ترامپ یافته‌ها را طبقه‌بندی‌شده اعلام کند تا از مسئولیت سیاسی فرار کند؛ منابع ان‌بی‌سی و رویترز تایید کردند که شواهد داخلی قویا به مسئولیت آمریکا اشاره داردند.

گزارش‌های رسانه‌ها نقش کلیدی در شفاف کردن موضوع داشتند:

سی‌ان‌ان چندین گزارش تحلیلی منتشر کرد؛ این رسانه در مارس ۲۰۲۶، با تحلیل تصاویر ماهواره‌ای، ویدیو‌های geolocated و نظر کارشناسان، مسئولیت احتمالی آمریکا را نتیجه گرفت؛ گزارش جولای سی‌ان‌ان عمیق‌تر شد و نشان داد فرماندهان ارشد آمریکا هشدار‌های اطلاعاتی را نادیده گرفتند؛ این گزارش براساس منابع متعدد داخلی پنتاگون بود.

آسوشیتدپرس هم بازسازی کاملی از حادثه با استفاده از اطلاعات منبع باز، مصاحبه با شاهدان و محققان و شواهد فوری پنتاگون درباره حمله آمریکا ارائه کرد.

رویترز در مارس گزارش داد که محققان نظامی آمریکا معتقدند حمله توسط آمریکا انجام شد.

نیویورک‌تایمز و ان‌بی‌سی گزارش دادند که یافته‌های اولیه افشا کردند که اطلاعات منسوخ‌شده علت اصلی حمله‌ها بودند.

عفو بین‌الملل این حمله را غیرقانونی خواند و خواستار پاسخگویی آمریکا شد.

گروهی از قانونگذاران آمریکایی در مارس و جولای نامه‌ای به وزارت جنگ نوشتند و خواستار انتشار فوری گزارش پنتاگون شدند.

سناتور‌های دموکرات به هدایت کریستن گیلیبرند دوشنبه گذشته از دولت ترامپ، خواستند تا ظرف هفته آینده یافته‌های تحقیقات ارتش آمریکا در مورد حمله ۲۸ فوریه به یک مدرسه در ایران را منتشر کند.

این گروه متشکل از بیش از ۲۰ سناتور آمریکایی، ازجمله جک رید، دموکرات ارشد کمیته نیرو‌های مسلح سنا، در نامه‌ای از ارتش آمریکا خواستند تا تحقیقات خود را نهایی کند، کنگره را در جریان قرار دهد و طرحی را برای اطمینان از عدم تکرار چنین اشتباهی ارائه دهد.

در نامه آن‌ها آمده است: هیچ توجیهی برای خودداری از ارائه گزارش غیرمحرمانه از آنچه اتفاق افتاده، چه اشتباهی رخ داده و وزارت دفاع برای جلوگیری از تکرار آن چه می‌کند، وجود ندارد؛ وقتی یک حمله هوایی آمریکا منجر به کشته شدن غیرنظامیان می‌شود، این وزارتخانه به کنگره، مردم آمریکا و خانواده‌های قربانیان، توضیح شفافی از آنچه اتفاق افتاده و یک برنامه معتبر برای جلوگیری از شکست‌های آینده بدهکار است.

یک مقام پنتاگون در پاسخ به رویترز ادعا کرد: تحقیقات در حال انجام است؛ ما در حال حاضر هیچ به‌روزرسانی برای اعلام نداریم.

این درخواست‌ها فشار سیاسی داخلی بر دولت ترامپ به‌ویژه در شرایطی که تجاوز نظامی ادامه دارد و افکار عمومی نسبت به تلفات غیرنظامی حساس است، وارد کرده است.

جنایت مدرسه میناب نمادی از هزینه‌های انسانی جنگ‌های مدرن شد؛ برای دولت آمریکا، این موضوع ترکیبی از بحران رسانه‌ای، فشار کنگره، محکومیت بین‌المللی و ریسک قانونی مانند شکایت از جنایت جنگی ایجاد کرد؛ ترامپ با انکار، سعی در مدیریت روایت داشت، اما گزارش‌های تحقیقی و درخواست قانونگذاران، شفافیت را اجباری می‌کنند.

تا زمان انتشار گزارش نهایی پنتاگون، این پرونده همچنان «دردسر» عمده برای کاخ سفید باقی خواهد ماند و می‌تواند توجیه‌های ادعایی آمریکا در مورد تجاوز نظامی به ایران را بیش از پیش از هم فروپاشد.