عزل قیم در چه شرایطی امکانپذیر است؟/ ۸ دلیل قانونی برکناری قیم
اگر قیم دیگر صلاحیت اداره امور مولیعلیه را نداشته باشد، قانون برای حفظ حقوق فرد تحت قیمومت، امکان عزل او را پیشبینی کرده است. در این گزارش تمام موارد قانونی عزل قیم براساس مواد ۱۲۴۸ تا ۱۲۵۲ قانون مدنی بررسی میشود.
اگر معلوم شود که قیّم فاقد صفت امانت بوده و یا این صفت از او سَلب شود، از قیمومت عزل می شود.
۱ - اگر معلوم شود که قیّم فاقد صفت امانت بوده و یا این صفت از او سَلب شود.
۲- اگر قیّم مرتکب جنایت و یا مرتکب یکی از جنحههای ذیل شده و بموجب حکم قطعی محکوم گردد:
سرقت - خیانت در امانت - کلاه برداری - اختلاس - هتک ناموس - منافیات عفت - جنحه نسبت باطفال - ورشکستگی بتقصیر یا تقلب.
۳ - اگر قیّم بعلّتی غیر از عِلَل فوق محکوم به حبس شود و بدین جهت نتواند امور مالی مولّی علیه را اداره کند.
۵- اگر عدم لیاقت یا توانائی قیّم در اداره اموال مولّی علیه معلوم شود.
۶- در مورد مواد ۱۲۳۹ و ۱۲۴۳ و ۱۲۴۴ با تقاضای مُدعی العموم.
مطابق ماده ۱۲۴۹ ، اگر قیّم مجنون یا فاقد رشد گردد منعزل می شود.
مطابق ماده ۱۲۵۰ ، هرگاه قیّم در امور مربوطه باموال مولّی علیه یا جنحه یا جنایت نسبت به شخص او مورد تعقیب مُدعی العموم واقع شود محکمه به تقاضای مُدعیالعموم موقتاً قیّم دیگری برای اداره اموال مولّیعلیه معین خواهد کرد.
ماده ۱۲۵۱ (اصلاحی ۰۸ˏ۱۰ˏ۱۳۶۱) قانون مذکور، هر گاه زن بی شوهری ولو مادر مولّی علیه که به سمت قیمومت معین شده است اختیار شوهر کند باید مراتب را در ظرف یکماه از تاریخ انعقاد نکاح به مُدعی العموم بدایت حوزه اقامت خود یا نماینده او اطلاع دهد.
در این صورت مُدعی العموم یا نماینده او میتواند با رعایت وضعیت جدید آن زن تقاضای تعیین قیّم جدید و یا ضَمّ ناظر کند.
ماده ۱۲۵۲ نیز بیان می دارد، در مورد ماده قبل اگر قیّم ازدواج خود را در مدت مقرر بمُدعی العموم یا نماینده او اطلاع ندهد مُدعی العموم میتواند تقاضای عزل او را بکند.