روایت آزادی؛ وقتی طلبکار میبخشد و بدهکار به آغوش خانواده برمیگردد
در فرهنگ غنی اسلام، هیچ عملی به اندازه نجات جان انسانها ارزش والایی ندارد. قرآن کریم این حقیقت را در آیاتی روشن گره زده است به جایی که نجات یک انسان را نجات تمام بشریت معرفی میکند. از همین دریچه است که کمک به همنوع و دستگیری از گرفتاران نه یک انتخاب اخلاقی، بلکه یک تکلیف دینی و انسانی تلقی میشود.
در میان آسیبپذیرترین اقشار جامعه، زندانیانی هستند که نه به دلیل جرم عمدی و نه به قصد ارتکاب جنایت، پشت میلههای زندان اسیر شدهاند، بلکه صرفاً یک حادثه، یک تصادف یا یک بدهی مالی غیرعمد، زندگی آنها و خانوادههایشان را دگرگون کرده است.
فلسفه تأسیس ستاد دیه در سال ۱۳۶۹ توسط شهید لاجوردی، دقیقاً از همین نگاه نشأت میگیرد؛ نگاهی که نمیتوانست بیتفاوت از کنار افرادی بگذرد که همواره در لیست زندانیان باقی میمانند، نه به خاطر جرمی که مرتکب شدهاند، بلکه به دلیل بدهی مالی ناشی از دیه یا خسارتی که توان پرداخت آن را ندارند. ستاد دیه پلی است میان این زندانیانِ ناخواسته و جامعهای که میتواند با کمکهای خود، طعم آزادی را دوباره به کام آنها بازگرداند.
آزادی این دسته از زندانیان، فراتر از یک اقدام بشردوستانه است. هر زندانی غیرعمد، پیش از ورود به زندان، یک پدر، یک همسر یا یک فرزند بوده است. حبس او به معنای از هم پاشیدگی کانون یک خانواده، محرومیت فرزندان از سرپرست، و گاه سقوط اقتصادی یک خانوار است. از سوی دیگر، حضور یک شهروند عادی و بدون سابقه کیفری در کنار مجرمین حرفهای، خود میتواند زمینهساز آسیبهای اجتماعی جبرانناپذیری باشد. بنابراین، هر قدمی که در جهت آزادی این افراد برداشته شود، در واقع سرمایهای است برای حفظ سلامت جامعه و کاهش آسیبهای فردی، خانوادگی و اجتماعی.
ستاد دیه استان لرستان، از سال ۱۳۷۸ تاکنون، با تکیه بر همین باورها و با استفاده از کمکهای مردمی و خیرین، توانسته است گامهای مؤثری در این مسیر بردارد.
توکل شاکرمی مدیر نمایندگی ستاد دیه استان لرستان در گفتوگو با میزان، با اشاره به سابقه تأسیس ستاد دیه، اظهار کرد: این ستاد در سال ۱۳۶۹ توسط شهید لاجوردی تأسیس شد. ایشان مشاهده کردند که تعدادی زندانی همواره در لیست زندانیان باقی میمانند و آزاد نمیشوند؛ این افراد به دلیل بدهکاری مالی در زمینه دیه تصادفات یا جرایم غیرعمد (غیر از کلاهبرداری) در زندان به سر میبردند و تا زمان تادیه بدهی، امکان آزادی نداشتند.
وی افزود: شهید لاجوردی در همان سال در بازار تهران و در ماه مبارک رمضان، جشن گلریزانی برگزار کرد و با جمعآوری کمک از خیرین، تعدادی از این زندانیان را آزاد نمود. این اقدام جرقهای برای شکلگیری ستاد دیه شد.
شاکرمی با بیان اینکه ستاد دیه در سال ۱۳۷۶ ساختار رسمی پیدا کرد، تصریح کرد: نمایندگی ستاد دیه در استان لرستان سال ۱۳۷۸ شکل گرفته است.
مدیر نمایندگی ستاد دیه لرستان گفت: زندانیانی که به دلیل بدهی دیه ناشی از تصادفات، حوادث کارگاهی، ورزشی و حوادث شبهعمد، همچنین بدهکاران مالی در جرایم غیرعمد (به استثنای کلاهبرداری) و نیز بدهکاران مهریه و نفقه، مشمول کمکهای این ستاد قرار میگیرند.