قوه قضاییه در جنگ ۱۲ روزه چه کرد؟/ از پیگیری جنایات صهیونیستها تا حمایت از آسیبدیدگان
همزمان با تهاجم نظامی دشمن، برخی جریانها با بهرهگیری از فضای روانی ناشی از جنگ، اقدام به تحریک افکار عمومی و تضعیف روحیه ملی کردند. این اقدامات که در چارچوب جنگ شناختی و عملیات روانی علیه ملت ایران ارزیابی میشود، ضرورت نقشآفرینی نهادهای مسئول در حفظ امنیت اجتماعی و تقویت اقتدار ملی را دوچندان کرد.
در همین راستا، رهبر شهید انقلاب اسلامی با تأکید بر لزوم پیگیری حقوقی جنایات صورتگرفته از سوی رژیم صهیونیستی، فرمودند: «قوه قضاییه باید جنایات اخیر را از طریق دادگاههای داخلی و بینالمللی به صورت جدی با دقت و هوشیاری کامل و ملاحظه همه جوانب پیگیری کند».
مواجهه حقوقی و قضایی با اقدامات رژیم صهیونیستی و حامیان آن، زمینه فعالسازی ظرفیتهای نوین حقوقی در دستگاه قضایی را فراهم کرد. بهرهگیری از دانش و توانمندیهای تخصصی در حوزه حقوق بینالملل و استفاده از سازوکارهای قضایی داخلی و بینالمللی، از جمله اقداماتی بوده است که در راستای احقاق حقوق ملت ایران و پاسخگو کردن عاملان و آمران این جنایات دنبال شده است.
در راستای پیگیری حقوقی و قضایی جنایات رژیم صهیونیستی و دولت آمریکا و حمایت از آسیبدیدگان جنگ ۱۲ روزه، مجموعهای از اقدامات تخصصی در مراجع داخلی و بینالمللی انجام شده است.
مستندسازی خسارات مادی و معنوی واردشده به شهروندان و نهادهای مختلف با بهرهگیری از قواعد جبران خسارت بینالمللی در دستور کار قرار گرفته است. همچنین مرکز وکلای قوه قضاییه با اخذ وکالت از خانوادههای آسیبدیده، زمینه طرح شکایت در مراجع داخلی و بینالمللی علیه سران رژیم صهیونیستی و مسئولان آمریکایی را فراهم کرده است.
دادخواستها و دعاوی حقوقی متعددی از سوی خانوادههای آسیبدیده به شعبه رسیدگی به دعاوی بینالمللی ارائه شده و مستندسازی خسارات وارده به واحدهای تولیدی و صنعتی نیز با هدف حمایت از کارگران و طرح دعاوی حقوقی در مراجع ذیصلاح داخلی و بینالمللی انجام شده است.
بیش از ۴۵۰۰ گزارش درباره ابعاد جنگ ۱۲ روزه توسط وکلای مرکز وکلای قوه قضاییه به سازمان ملل متحد ارسال شده است. همچنین کارشناسان رسمی مرکز وکلای قوه قضاییه در ۹ رشته تخصصی، بیش از ۸۵۰۰ پرونده مرتبط با این جنگ را بررسی و گزارش جامعی در حدود ۴۰۰۰ صفحه تدوین کردهاند. شعبه ویژهای برای رسیدگی به جرایم مرتبط با عناصر رژیم صهیونیستی با هدف تسریع و تخصصیسازی فرآیند رسیدگی تشکیل شده است.
قوه قضاییه در پی جنگ ۱۲ روزه و با هدف صیانت از امنیت ملی، مقابله با عوامل مرتبط با اقدامات خصمانه و پیگیری حقوقی جنایات ارتکابی در مراجع داخلی و بینالمللی، مجموعهای از اقدامات قضایی، امنیتی و حقوقی را در دستور کار قرار داد.
شناسایی و تعقیب عوامل اغتشاش و نفوذ، صدور دستورات قضایی فوری برای توقف فعالیتهای مخل امنیت و حمایت از نهادهای امنیتی و انتظامی در اجرای مأموریتهای قانونی از جمله مهمترین اقدامات انجامشده بوده است.
همچنین کارگروه تخصصی ویژهای برای نظارت بر دستگیری و تعقیب قانونی عوامل مرتبط با جنگ تحمیلی ۱۲ روزه تشکیل شد. در همین راستا، تعدادی از افراد مرتبط با حمله رژیم صهیونیستی شناسایی و بازداشت شده و پروندههای قضایی مربوطه با قید فوریت مورد رسیدگی قرار گرفته است.
در حوزه بینالمللی نیز مکاتباتی با دبیرکل سازمان ملل متحد و دادستانهای کل کشورهای اسلامی با هدف ایجاد اجماع حقوقی جهانی علیه جنایات جنگی انجام شده است. علاوه بر این، مکاتبات متعددی با مراجع حقوق بشری بینالمللی و مقامات سایر کشورها صورت گرفته و مواضع و بیانیههای ستاد حقوق بشر در ارتباط با جنگ ۱۲ روزه منتشر شده است.
در همین چارچوب، از رئیس سازمان «وکلای بدون مرز» برای اخذ بیش از چهار هزار صفحه سند علیه رژیم صهیونیستی دعوت به عمل آمد که این اقدامات حقوقی در مجامع بینالمللی به صدور حکم بازداشت بنیامین نتانیاهو و یوآو گالانت کمک کرده است.
همچنین دهها مورد مذاکره و مکاتبه با شخصیتها و نمایندگان نهادهای حقوقی بینالمللی انجام شده و قوه قضاییه از ۵۹ سازمان مردمنهاد داخلی و خارجی برای طرح دعاوی حقوقی علیه رژیم صهیونیستی در مجامع بینالمللی حمایت و پشتیبانی کرده است.
همچنین با همکاری ۱۴۰ گروه مردمنهاد داخلی و خارجی، بیانیهای حقوقی برای محکومیت اقدامات رژیم صهیونیستی تهیه و تنظیم شده است.
دستگاه قضایی در راستای رسیدگی فوری به جرایم علیه امنیت ملی، اقداماتی از جمله تشکیل پروندههای قضایی برای عناصر داخلی همکار با دشمن در چارچوب قوانین مربوط به جرایم علیه امنیت ملی و همکاری با دولتهای متخاصم را در دستور کار قرار داده است.
همچنین تسریع در فرآیند رسیدگی و اتخاذ تصمیمات قاطع قضایی از مرحله صدور حکم تا اجرای آن، از دیگر اقدامات انجامشده در این حوزه بوده است. پایش مستمر پروندههای جاسوسی از تمامی حوزههای قضایی و پروندههای مهم بهصورت روزانه نیز در این چارچوب دنبال شده است.
همکاری با مراجع ذیربط برای کارشناسی و برآورد خسارات مراکز آسیبدیده و پیگیری حقوقی آنها نیز از جمله برنامههای اجرایی دستگاه قضایی در این حوزه اعلام شده است.
نظارت بر روند جبران خسارات وارده به شهروندان، رفع موانع موجود و بهبود خدماترسانی به آسیبدیدگان از مهمترین اقدامات انجامشده بوده است. همچنین مساعدتهای مالی بلاعوض به خانوادههای شهدا و جانبازان حمله به زندان اوین پرداخت شده است.
در حوزه خدمات حقوقی نیز مرکز وکلای قوه قضاییه با ارائه بیش از ۸۰۰ مورد وکالت رایگان به آسیبدیدگان، مجروحان و خانوادههای شهدا، نقش مؤثری در حمایت حقوقی از قربانیان ایفا کرده است.
خسارات بیش از ۸ هزار واحد مسکونی آسیبدیده در سراسر کشور بهصورت رایگان توسط کارشناسان رسمی قوه قضاییه انجام شد. همچنین خسارات ۶۳ واحد صنعتی و تولیدی نیز مورد ارزیابی فنی و کارشناسی رسمی قرار گرفته تا اسناد لازم برای استفاده در فرآیندهای قضایی، بیمهای و تخصیص اعتبارات فراهم شود.
در ادامه، کارشناسان رسمی قوه قضاییه با انجام بازدیدهای میدانی از ۲۸ سایت و پایگاه نظامی و تدوین بیش از ۱۰۰ گزارش تفصیلی، زمینه بهرهبرداری تخصصی از این گزارشها در کمیسیونهای جبران خسارت و تخصیص بودجه دفاعی را فراهم کردهاند.
در راستای مستندسازی جنایات رژیم صهیونیستی و پیگیری حقوقی حمله به زندان اوین، قوه قضاییه طی سالهای اخیر مجموعهای از اقدامات حقوقی، رسانهای و بینالمللی را در دستور کار قرار داده است. این اقدامات با هدف دفاع از حقوق قربانیان، اثبات ابعاد جنایت و پیگیری موضوع در مجامع بینالمللی انجام شده است.
دادستانی کل کشور با هدف مقابله با جنگ روانی دشمن، «دستورالعمل طرح جامع عملیات روانی مرتبط با اقدامات رژیم صهیونیستی» را تدوین و ابلاغ کرد. همچنین دستورالعمل مقابله با راهبردهای رژیم صهیونیستی و حامیان آن برای ایجاد التهاب و ناآرامی داخلی و نیز دستورالعمل نکات راهبردی مرتبط با جنگ تحمیلی ۱۲ روزه به مراجع ذیربط ابلاغ شد.
به منظور تأمین نیازهای اساسی مردم و حفظ ثبات بازار در شرایط جنگی سازمان تعزیرات حکومتی ۶ هزار و ۱۶۸ فقره بازرسی انجام داد و هزار و ۴۴۴ واحد صنفی متخلف را شناسایی و به ۲۰ هزار و ۸۳۸ پرونده رسیدگی کرده است.
همچنین سازمان بازرسی کل کشور با انجام ۱۷۷ بازرسی سرزده از دستگاههای ذیربط، ۳۶۳ گزارش هشداری به مسئولان عالیرتبه ملی و استانی ارسال کرده است.
در جریان جنگ ۱۲ روزه تحمیلی و به منظور حفظ ثبات بازار، تأمین نیازهای عمومی و جلوگیری از سوءاستفادههای اقتصادی، قوه قضاییه مجموعهای از اقدامات نظارتی و قضایی را برای مقابله با متخلفان حوزه کالا و ارز به اجرا گذاشت.
برخورد با طلافروشانی که در شرایط فقدان قیمتگذاری رسمی اقدام به خرید و فروش طلا با نرخهای نامتعارف کرده بودند، در دستور کار قرار گرفت. همچنین مقابله مستمر با احتکار، قاچاق و خروج کالاهای اساسی، کالاهای یارانهای، دارو و ارز از کشور تشدید شد و کمیتههای اطلاعات و عملیات با همکاری دستگاههای مسئول، نظارتهای گستردهتری را اعمال کردند. گشتهای مشترک با حضور بازرسی اصناف، سازمان جهاد کشاورزی و سازمان تعزیرات حکومتی بهصورت مستمر در سطح کشور فعال شدند تا با موارد گرانفروشی، احتکار کالاهای اساسی و اخلال در تأمین مایحتاج عمومی برخورد شود.