مجازات تکمیلی چیست؟/ شرایط الزام به یادگیری شغل، تحصیل و ممنوعیت اقامت

بر اساس قانون مجازات اسلامی، دادگاه‌ها این اختیار را دارند که علاوه بر صدور حکم به مجازات اصلی، محکوم را به یک یا چند مجازات تکمیلی نیز محکوم کنند. این مجازات‌ها با هدف اصلاح رفتار مجرم، بازاجتماعی شدن وی و کاهش احتمال ارتکاب مجدد جرم تعیین می‌شوند. از جمله مجازات‌های تکمیلی می‌توان به الزام به یادگیری حرفه یا شغل معین، الزام به تحصیل، اقامت اجباری در محل مشخص، منع از اقامت در برخی مناطق، ممنوعیت اشتغال به مشاغل خاص، منع رانندگی و ممنوعیت خروج از کشور اشاره کرد. همچنین قانون برای عدم رعایت مجازات‌های تکمیلی ضمانت اجرا‌های مشخصی در نظر گرفته و در برخی شرایط امکان کاهش یا لغو این مجازات‌ها را نیز پیش‌بینی کرده است.

دادگاه می‌تواند فردی را که به حد، قصاص یا مجازات تعزیری محکوم کرده است، با رعایت شرایط مقرر در ، متناسب با جرم ارتکابی و خصوصیات وی به یک یا چند مجازات از مجازات‌های تکمیلی بند‌ها و تبصره‌های ماده ۲۳ محکوم نماید:

ث- منع از رانندگی با وسایل نقلیه موتوری و یا تصدی وسایل موتوری

ذ- منع از عضویت در احزاب، گروه‌ها و دستجات سیاسی یا اجتماعی

ر- توقیف وسایل ارتکاب جرم یا رسانه یا موسسه دخیل در ارتکاب جرم

تبصره ۱- مدت مجازات تکمیلی بیش از دوسال نیست مگر در مواردی که قانون به نحو دیگری مقرر نماید.

تبصره ۲- چنانچه مجازات تکمیلی و مجازات اصلی از یک نوع باشد، فقط مجازات اصلی مورد حکم قرار می گیرد.

همچنین مطابق ماده ۲۴ ، چنانچه محکوم طی مدت اجرای مجازات تکمیلی، مفاد حکم را رعایت ننماید، دادگاه صادرکننده حکم به پیشنهاد قاضی اجرای احکام برای بار اول مدت مجازات تکمیلی مندرج در حکم را تا یک سوم افزایش می‌دهد و در صورت تکرار، بقیه مدت محکومیت را به حبس یا جزای نقدی درجه هفت یا هشت تبدیل می‌کند. همچنین بعد از گذشتن نیمی از مدت مجازات تکمیلی، دادگاه می‌تواند با پیشنهاد قاضی اجرای حکم در صورت اطمینان به عدم تکرار جرم و اصلاح مجرم، نسبت به لغو یا کاهش مدت زمان مجازات تکمیلی وی اقدام کند.