جام جهانی ۲۰۲۶ و پدیده شرطبندی
پایگاه خبری اختبار- با آغاز مسابقات جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶، همزمان با هیجان مسابقات، تب پیشبینی نتایج و فعالیت سایتهای شرطبندی در بسیاری از کشورها بالا گرفته است. در این گزارش، رویکرد کشورهای مختلف نسبت به پدیده شرطبندی ورزشی و چارچوبهای قانونی حاکم بر آن را بررسی میکنیم.
جام جهانی ۲۰۲۶ بزرگترین دوره در تاریخ رقابتهای جام جهانی است. جام جهانی امسال با حضور ۴۸ تیم در ۱۲ گروه برگزار میشود. افزایش تعداد تیمها و ساختار جدید حذفی، علاوه بر اینکه هیجان تماشای این بازیها را افزایش داده، باعث ایجاد نوسانات قابل توجهی در پلتفرمهای پیشبینی بازیها شده است.
افزایش شرطبندی همزمان با رویدادهای بزرگ ورزشی مانند جام جهانی، پدیده تازهای نیست. در دورههای گذشته نیز همواره گزارشهایی از رشد فعالیت سایتهای شرطبندی منتشر شده بود. اما جام جهانی امسال کمی متفاوتتر است. برخی گزارشها حاکی از آن است که جام جهانی ۲۰۲۶ یکی از بزرگترین رویدادهای ورزشی جهان از حیث حجم شرطبندی و پیشبینی نتایج محسوب میشود و بیش از ۵ میلیارد دلار گردش مالی در پلتفرمهای شرطبندی ایجاد کرده است.
گزارشهای منتشر شده نشان میدهد اسپانیا و فرانسه در حال حاضر اصلیترین مدعیان قهرمانی به شمار میروند. احتمال قهرمانی اسپانیا حدود ۱۶.۵ درصد و فرانسه ۱۶.۱ درصد پیشبینی شده است. پس از این دو تیم، انگلستان و پرتغال با ۱۱ درصد شانس در رتبههای بعدی قرار دارند. درحالی که آرژانتین، مدافع عنوان قهرمانی جهان، با وجود سابقه درخشانش تنها حدود ۹ درصد شانس کسب عنوان قهرمانی را دارد.
از نظر حقوقی، کشورها رویکرد یکسانی نسبت به شرطبندی ورزشی ندارند.
در برخی کشورها، شرطبندی و قمار به طور کلی ممنوع و جرم محسوب میشود. در این کشورها نه تنها شرکت در شرطبندی، بلکه راهاندازی یا تبلیغ سایتهای مرتبط با آن نیز میتواند با مجازات کیفری همراه باشد. امارات متحده عربی، عربستان سعودی، کویت، قطر، عراق و برخی دیگر از کشورهای اسلامی در این دسته قرار میگیرند.
در مقابل، برخی از کشورهای جهان شرطبندی ورزشی را به طور کامل ممنوع نکردهاند. در این کشورها فعالیت شرکتهای شرطبندی تحت نظارت دولت و بر اساس مجوزهای قانونی انجام میشود.
حتی دولتها از این فعالیت مالیات هم میگیرند و مقرراتی برای جلوگیری از پولشویی، کلاهبرداری و حمایت از کاربران وضع کردهاند.
بریتانیا، آلمان، فرانسه، اسپانیا، ایتالیا، استرالیا، کانادا و بخش زیادی از ایالات متحده آمریکا از جمله کشورهایی هستند که شرطبندی ورزشی را در چهارچوب قوانین مشخص مجاز میدانند.
البته حتی در کشورهایی که شرطبندی قانونی است نیز محدودیتهای مختلفی وجود دارد و شرکتهای فعال در این حوزه تحت نظارت نهادهای دولتی و تنظیمگر فعالیت میکنند.
شرطبندی در مسابقات فوتبال به طور کلی از سوی فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) ممنوع نیست، و مقررات محدودکننده شرطبندی فیفا اساسا معطوف به مقابله با تقلب و دستکاری در نتایج و روند بازی های برای کسب منفعت در شرطبندی است.
به همین جهت، طبق مقررات فیفا، مشارکت افراد ذینفع در هر نوع شرطبندی و قمار راجع به مسابقات فوتبال ممنوع اعلام شده است.
طبق مشارکت مستقیم یا غیرمستقیم افراد ذینفع در هرگونه شرطبندی و قمار و فعالیت های مشابه میتواند موجب جریمه سنگین مالی و محرومیت از فعالیت های ورزشی تا سه سال بشود.
آییننامه مشارکت در شرطبندی، قمار یا فعالیتهای مشابه فیفا
اشخاص مشمول «آییننامه اخلاق فیفا» از جمله تمامی مقامات و مسئولان فوتبال، داوران، بازیکنان، کارگزاران مسابقه و واسطهها، به شرح زیر تابع مقررات این آییننامه هستند:
مطابق ماده ۲۷ آییننامه اخلاق فیفا، رفتارهای زیر میتواند موضوع رسیدگی در خصوص نقض اصل سلامت و تمامیت (Integrity) قرار گیرد که در صورت اثبات، ممکن است به جریمهای حداقل به مبلغ ۱۰۰٬۰۰۰ فرانک سوئیس و محرومیت از هرگونه فعالیت مرتبط با فوتبال تا حداکثر سه سال منجر شود:
در نظام حقوقی ایران، شرطبندی و قمار بهصورت صریح در زمره رفتارهای مجرمانه قرار گرفته است. مطابق مواد ۷۰۵ تا ۷۱۱ ، هرگونه قماربازی و شرطبندی چه در فضای حقیقی چه در فضای مجازی اگر متضمن برد و باخت مالی باشد، جرم محسوب شده و برای آن مجازات حبس و جزای نقدی تعیین شده است.
علاوه بر این، قانونگذار در مواد بعدی ، فعالیتهایی نظیر تأسیس مراکز قمار، تولید و نگهداری وسایل قمار و تسهیل برگزاری اینگونه اقدامات را از جمله مواردی دانسته شده که میتواند موجب تشدید مجازات شود.
همچنین در بیان شده است که اگر شخصی در ارتکاب این جرائم از رمز ارزها مانند بیتکوین (BTC)، تتر (USDT)، اتریوم (Ethereum) استفاده کند، مجازات آن شخص یک درجه تشدید میشود.
جرمانگاری قمار و شرطبندی ریشه در مبانی شرعی، اقتصادی و اجتماعی دارد و برای آن دلایل متعددی بیان شده است که بطور خلاصه عبارتند از:
همزمان با بازیهای جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶، کلاهبرداران نیز از فضای هیجانی این مسابقات سوءاستفاده کرده و با ترفندهایی پول مردم را بالا میکشند. کلاهبرداران با ایجاد سایتهای شرطبندی که دامنههای موقت و متغیر دارند یا با استفاده از ارزهای دیجیتال یا حسابهای اجارهای از مردم کلاهبرداری میکنند.
به گزارش پلیس فتا از تشکیل ۳۴ کارگروه ویژه عملیاتی، رصد و مبارزه با پدیده شرطبندی و قمار مرتبط با مسابقات جام جهانی فوتبال خبر داده است.
سرهنگ پاشایی با بررسی و تحلیل پروندههای قضایی مرتبط با شرطبندی، احتمال کلاهبرداری از فعالان و متقاضیان این حوزه را در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶ را بالا دانست. وی بیان داشت: «در سالهای گذشته نیز پروندههای متعددی در این زمینه به پلیس فتا در سراسر کشور ارجاع شده است و شمار زیادی از افراد، به دلیل بیتوجهی به هشدارهای سایبری پلیس فتا و اعتماد به وعدههای کذب و فریبنده گردانندگان سایتهای شرطبندی و قمار، متحمل خسارت شده و بخشی از داراییهای خود را از دست دادهاند.»
شرطبندی در پلتفرم های برخط اینترنتی، مخصوصا در کشور ایران که این نوع فعالیت ها اساسا غیرقانونی هستند و توسط افراد مجرم سازمان دهی می شوند، در پیوند با سایر جرایم رایانه ای از جمله کلاهبرداری و پولشویی قرار دارند.
برنامه های رایانه ای از جمله برنامههایی که برای مدیریت سایت های شرطبندی استفاده می شوند، به راحتی توسط افرادی که برنامه را مدیریت می کنند قابل دستکاری هستند.
روشهای مختلف تقلب برای بردن پول طعمه های شرکت کننده در سامانه های شرطبندی مورد استفاده قرار میگیرند، از جمله طراحی مدلهایی برای ایجاد طمع در قربانی از طریق اعطای اعتبار زیاد و جایزه به او برای ادامه شرطبندی و باقی ماندن در سامانه یا ایجاد تاخیر و دستکاری در اعمال نتایج واقعی روی سامانه یا وارد کردن اعضای غیرواقعی و ربات برای فریب دادن قربانیان در تحلیل رفتار سایر شرکت کنندگان و …