محدود کردن دسترسی کودکان به رسانه‌های اجتماعی؛ یک جنبش جهانی

استرالیا در ماه دسامبر سال گذشته نخستین کشور جهان بود که رسانه‌های اجتماعی را برای کودکان زیر ۱۶ سال ممنوع کرد و دسترسی آن‌ها را از پلتفرم‌هایی ازجمله تیک‌تاک، آلفابت (GOOGL.O)، یوتیوب و متا (META.O)، اینستاگرام و فیس‌بوک مسدود کرد.

رویترز در گزارشی خلاصه‌ای از اقدام‌هایی که کشور‌ها و شرکت‌ها برای تنظیم دسترسی به رسانه‌های اجتماعی در بحبوحه نگرانی‌های فزاینده در مورد تاثیر رسانه‌های اجتماعی بر سلامت و ایمنی کودکان انجام می‌دهند، تهیه کرده است:

یک قانون مهم، پلتفرم‌های بزرگ رسانه‌های اجتماعی را مجبور کرد از ۱۰ دسامبر ۲۰۲۵ (۱۹ آذر ۱۴۰۴) دسترسی افراد زیر ۱۶ سال را مسدود کنند که یکی از سخت‌ترین مقررات جهان است که پلتفرم‌های بزرگ فناوری را هدف قرار می‌دهد.

شرکت‌هایی که از این قانون پیروی نکنند، ممکن است با جریمه‌هایی تا سقف ۴۹.۵ میلیون دلار استرالیا (۳۴.۹ میلیون دلار آمریکا) مواجه شوند.

کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر انگلیس، در ۱۵ ژوئن (۲۵ خرداد) اعلام کرد که این کشور قصد دارد تا کریسمس ممنوعیت رسانه‌های اجتماعی برای افراد زیر ۱۶ سال را تصویب کند و این اقدام قرار است از بهار ۲۰۲۷ اجرایی شود.

نخست‌وزیر انگلیس، در ۸ ژوئن (۱۸ خرداد) گفت که شرکت‌های بزرگ فناوری فعال در انگلیس باید مانع از انتشار تصاویر برهنه توسط کودکان در تلفن‌هایشان شوند، در غیر این‌صورت با قانون مواجه خواهند شد که آن‌ها را مجبور به انجام این کار می‌کند.

طبق برنامه‌های جدید، شرکت‌هایی مانند اپل و گوگل باید راه‌حل‌های فنی را در تلفن‌های هوشمند و تبلت‌ها برای شناسایی و مسدود کردن تصاویر برهنه برای کودکان بسازند یا فعال کنند.

سازمان تنظیم مقررات فضای مجازی چین برنامه‌ای به نام «حالت خردسالان» را اجرا کرده است که مستلزم محدودیت‌های سطح دستگاه و قوانین خاص برنامه برای محدود کردن زمان استفاده از صفحه نمایش بسته به سن است.

دانمارک در ماه نوامبر اعلام کرد که رسانه‌های اجتماعی را برای کودکان زیر ۱۵ سال ممنوع می‌کند، در حالی که والدین می‌توانند دسترسی به برخی پلتفرم‌ها را برای کودکان زیر ۱۳ سال فراهم کنند.

مجلس ملی فرانسه در ماه ژانویه قانونی را برای ممنوعیت دسترسی کودکان زیر ۱۵ سال به رسانه‌های اجتماعی تصویب کرد، زیرا نگرانی‌ها در مورد قلدری آنلاین و خطرات سلامت روان رو به افزایش است؛ این لایحه پیش از رأی‌گیری نهایی در مجلس عوام باید به تصویب سنا برسد.

افراد زیر سن قانونی ۱۳ تا ۱۶ سال فقط در صورت رضایت والدینشان می‌توانند از رسانه‌های اجتماعی استفاده کنند؛ مدافعان حفاظت از کودکان می‌گویند که کنترل‌ها کافی نیست.

یک منبع ارشد دولتی در ۳ فوریه (۱۴ بهمن) گفت که یونان به اعلام ممنوعیت رسانه‌های اجتماعی برای کودکان زیر ۱۵ سال بسیار نزدیک است.

مشاور ارشد اقتصادی هند در ماه ژانویه خواستار اعمال محدودیت‌های سنی بر روی پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی شد و آن‌ها را در نحوه تعامل کاربران آنلاین «غارتگرانه» توصیف کرد.

کودکان زیر ۱۴ سال برای ثبت نام در حساب‌های رسانه‌های اجتماعی به رضایت والدین نیاز دارند، در حالی که برای افراد بالاتر از این سن نیازی به رضایت نیست.

سازمان تنظیم مقررات ارتباطات مالزی در اول ژوئن (۱۱ خرداد) اعلام کرد که این کشور ممنوعیت ثبت حساب کاربری افراد زیر ۱۶ سال در پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی را آغاز کرده است.

دولت نروژ در سال ۲۰۲۴ پیشنهاد داد که سن رضایت کودکان برای استفاده از رسانه‌های اجتماعی از ۱۳ سال به ۱۵ سال افزایش یابد، اگرچه اگر کودکان زیر این سن باشند، والدین همچنان مجاز به امضای آن‌ها خواهند بود.

دولت همچنین کار بر روی قانونی را آغاز کرده است که حداقل سن مطلق ۱۵ سال را برای استفاده از رسانه‌های اجتماعی تعیین می‌کند.

حزب حاکم لهستان در ۲۷ فوریه (۸ اسفند ۱۴۰۴) اعلام کرد که در حال آماده‌سازی قانون جدیدی برای ممنوعیت رسانه‌های اجتماعی برای کودکان زیر ۱۵ سال و مسئول دانستن پلتفرم‌ها برای تایید سن است.

ماتی آرکون، معاون نخست‌وزیر اسلوونی، در ۶ فوریه (۱۷ بهمن ۱۴۰۴) گفت که اسلوونی در حال تهیه پیش‌نویس قانونی است که دسترسی کودکان زیر ۱۵ سال به رسانه‌های اجتماعی را ممنوع می‌کند.

اسکار لوپز، وزیر تحول دیجیتال اسپانیا، در ماه مه گفت که اسپانیا با وجود لابی‌های شدید از سوی صنعت فناوری، قوانین جدیدی را برای ایمن‌تر کردن شبکه‌های اجتماعی و هوش مصنوعی پیش خواهد برد.

پدرو سانچز، نخست‌وزیر این کشور، در ماه فوریه گفته بود که اسپانیا دسترسی به رسانه‌های اجتماعی را برای افراد زیر ۱۶ سال ممنوع خواهد کرد و پلتفرم‌ها ملزم به پیاده‌سازی سیستم‌های تایید سن هستند.

یک کمیسیون منصوب دولت در ۲ ژوئن (۱۲ خرداد) توصیه کرد که سوئد باید حداقل سن ۱۵ سال را برای استفاده از رسانه‌های اجتماعی تعیین کند.

در یک کنفرانس خبری اعلام شد: ممنوعیت می‌تواند به گونه‌ای تدوین شود که پلتفرم‌ها مسئول تایید سن باشند.

پارلمان ترکیه در ۲۴ آوریل (۴ اردیبهشت) قانونی را تصویب کرد که استفاده از رسانه‌های اجتماعی توسط کودکان زیر ۱۵ سال را ممنوع می‌کند و قوانین جدیدی را برای پلتفرم‌های دیجیتال، ازجمله شرکت‌های نرم‌افزار بازی، وضع می‌کند.

دفتر رسانه‌ای دولت امارات اعلام کرد که این کشور در ۱۸ ژوئن (۲۷ خرداد) قطعنامه‌ای را تصویب کرد که حداقل سن استفاده از رسانه‌های اجتماعی را ۱۵ سال تعیین می‌کند و این کشور را به نخستین کشور عربی تبدیل می‌کند که چنین اقدامی را معرفی می‌کند.

این قطعنامه کودکان زیر ۱۵ سال را از ایجاد یا استفاده از حساب‌های شخصی در رسانه‌های اجتماعی منع می‌کند و دسترسی آن‌ها را به ویژگی‌های کامل پلتفرم‌ها محدود می‌کند.

قانون آمریکا با هدف وادار کردن شرکت‌های رسانه‌های اجتماعی به انجام اقدام‌های بیشتر برای محافظت از کودکان و نوجوانان، پس از آن که سناتور جمهوری‌خواه تد کروز در ۱۲ مه (۲۲ اردیبهشت) اعلام کرد که از این لایحه حمایت خواهد کرد، از یک مانع سیاسی کلیدی عبور کرد.

این قانون جدا از قانون دیرینه حفاظت از حریم خصوصی آنلاین کودکان است که شرکت‌ها را از جمع‌آوری داده‌های شخصی کودکان زیر ۱۳ سال بدون رضایت والدین منع می‌کند؛ چندین ایالت قوانینی را تصویب کرده‌اند که نیاز به رضایت والدین برای دسترسی افراد زیر سن قانونی به رسانه‌های اجتماعی را الزامی می‌کند، اما آن‌ها با چالش‌های دادگاهی در زمینه آزادی بیان مواجه شده‌اند.

در ۱۲ مه (۲۲ اردیبهشت)، اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، گفت که اتحادیه اروپا به دنبال حمایت‌های قوی‌تر برای کودکان در برابر ویژگی‌های مضر رسانه‌های اجتماعی خواهد بود.

فون در لاین گفت که کمیسیون در قانون انصاف دیجیتال خود، که قرار است اواخر امسال ارائه شود، «شیوه‌های طراحی اعتیادآور و مضر» را هدف قرار خواهد داد، در حالی که یک هیئت متخصص در حال تهیه توصیه‌هایی در مورد نحوه ادامه کار است.

پارلمان اروپا در ماه نوامبر با قطعنامه‌ای موافقت کرد که خواستار ممنوعیت دسترسی کودکان زیر ۱۶ سال به پلتفرم‌های آنلاین، سایت‌های اشتراک‌گذاری ویدیو و همراهان هوش مصنوعی بدون رضایت والدین در سراسر اتحادیه اروپا و ممنوعیت کامل دسترسی افراد زیر ۱۳ سال به آنها شد.

پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی ازجمله تیک‌تاک، فیس‌بوک و اسنپ‌چت (SNAP.N) که تب جدیدی باز می‌کنند، می‌گویند افراد برای ثبت‌نام باید حداقل ۱۳ سال سن داشته باشند.

طرفداران حمایت از کودکان می‌گویند که کنترل‌ها کافی نیستند و داده‌های رسمی در چندین کشور اروپایی نشان می‌دهد که تعداد زیادی از کودکان زیر ۱۳ سال دارای حساب‌های رسانه‌های اجتماعی هستند.