حق حیات زیر سایه جنگ؛ بازخوانی نقض ماده ۳ حقوق بشر توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی

حق حیات پایه و اساس تمام حقوق بشر است؛ حقی که بدون آن، سخن گفتن از آزادی، عدالت، حق تحصیل یا رفاه به‌طور کامل بی‌معنا می‌شود. 

این حق بنیادین در ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر (UDHR) به صراحت بیان شده است: هر فردی سزاوار و محق به زندگی، آزادی و امنیت شخصی است. 

با این حال، نگاهی به وضعیت جهان نشان می‌دهد که این ماده قانونی، بار‌ها در میانه آتش جنگ‌ها و بلندپروازی‌های نظامی قدرت‌ها قربانی شده است.

شورای حقوق بشر سازمان ملل بار‌ها تاکید کرده است که حق حیات، یک حق مطلق و غیرقابل سلب است که حتی در زمان جنگ و وضعیت‌های اضطراری نیز نباید نادیده گرفته شود. با وجود این بستر‌های قانونی، اصول حقوق بشر در مواجهه با واقعیت‌های ژئوپلیتیک، مدام با چالش‌های مرگباری رو‌به‌رو می‌شوند.

در تجاوز نظامی که از تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴) با حملات مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی به خاک ایران آغاز شد، ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر و بند‌های مرتبط با حفاظت از غیرنظامیان در کنوانسیون ژنو، به‌طور آشکار و گسترده نقض شد.

آمار‌ها و گزارش‌های منابع معتبر بین‌المللی از جمله سازمان‌های ناظر و گزارش‌های مستند، ابعاد هولناکی از آسیب به حق حیات غیرنظامیان را نشان می‌دهند.

یکی از فاجعه‌بارترین نمونه‌های نقض حق حیات در همان روز نخست تجاوز نظامی رخ داد. در جریان حمله‌های موشکی به بهانه هدف قرار دادن پایگاه‌های نظامی، موشک‌های شلیک‌شده به مدرسه دخترانه شجره طیبه در شهر میناب (شرق بندرعباس) اصابت کردند. 

در این حمله، حدود ۱۷۰ دختر دانش‌آموز به شهادت رسیدند؛ فاجعه‌ای که حتی تحقیقات اولیه ارتش آمریکا نیز اصابت موشک به این مرکز آموزشی را تایید کرد.

در حادثه‌ای دیگر، حمله به یک سالن ورزشی در شهر لامرد، به شهادت دست‌کم ۲۱ نفر از جمله کودکان و دختران نوجوانی منجر شد که در حال تمرین والیبال بودند. 

علاوه بر این، حملات متعدد به مناطق پرجمعیت شهری به‌طور مستقیم امنیت جانی شهروندان عادی را از بین برده است.

براساس آخرین داده‌های مستند، این جنگ تا کنون به قیمت جان بیش از ۳ هزار و ۴۰۰ نفر از مردم در ایران تمام شده و بیش از ۲۶ هزار مجروح برجای گذاشته است که بخش قابل‌توجهی از آنان را شهروندان غیرنظامی، زنان و کودکان تشکیل می‌دهند.

محاصره دریایی ایران توسط نیروی دریایی آمریکا و آسیب به زیرساخت‌های حیاتی انرژی و حمل‌ونقل، دسترسی مردم به نیاز‌های اولیه، تجهیزات پزشکی و مبادلات تجاری را به شدت مختل کرده و سلامت و حیات میلیون‌ها انسان را با تهدیدی تدریجی، اما جدی رو‌به‌رو کرده است.

این تجاوز نظامی در شرایطی آغاز شد که طرفین در حال انجام گفت‌و‌گو‌هایی در موضوع هسته‌ای بودند. به راه انداختن جنگ و ترور در میانه دیپلماسی، ازسوی بسیاری از نهاد‌های بین‌المللی و شخص دبیرکل سازمان ملل محکوم شده است؛ چرا که این اقدام در عمل حاکمیت قانون را قربانی کرده و حق زندگی و امنیت شخصی مردم ایران را که در ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر بر آن تاکید شده، به جدی‌ترین شکل ممکن پایمال کرده است.