نگاهی بر زندگینامه محمد سنگلجی حقوقدان، مجتهد، استاد دانشگاه تهران و نویسنده ایرانی | وکلاپرس

وکلاپرس- محمد سنگلجی (۱۲۷۶–۱۳۵۹ خورشیدی) در تهران به‌دنیا آمد و در محله‌ سنگلج بزرگ شد. او از چهره‌های برجسته‌ حوزه و دانشگاه در دوران رضا شاه بود که توانست سنت‌های فقهی و حقوقی را با تفکری عمیق و گسترده همراه سازد.

محمد سنگلجی (۱۲۷۶–۱۳۵۹ خورشیدی) از چهره‌های اثرگذار در تاریخ آموزش حقوق و فقه قضایی در ایران معاصر بود؛ اندیشمندی که با تکیه بر سنت عمیق حوزوی و حضور مؤثر در دانشگاه، نقشی ماندگار در پیوند میان فقه اسلامی و نظام آموزش حقوق مدرن ایفا کرد.

او در تهران و در محله سنگلج چشم به جهان گشود و از همان سال‌های نخست، مسیر علمی خود را در بستر آموزش دینی آغاز کرد؛ مسیری که در نهایت به جایگاهی ممتاز در حوزه و دانشگاه انجامید.

محمد سنگلجی تحصیلات مقدماتی خود را در مدرسه مروی تهران گذراند و در ۲۷ سالگی برای تکمیل دانش فقهی راهی دارالعلم نجف اشرف شد. حضور در حوزه نجف و بهره‌مندی از محضر استادان برجسته‌ای چون میرزا حسین نائینی، سید ابوالحسن اصفهانی و آقا ضیاءالدین عراقی، او را به درجه اجتهاد رساند.

این دوره از تحصیل، افزون بر تعمیق دانش فقه و اصول، نگاه فلسفی و منطقی او را نیز شکل داد؛ نگاهی که بعدها در شیوه تدریس و آثار علمی‌اش به‌روشنی بازتاب یافت.

در اواسط دهه ۱۳۱۰ خورشیدی، سنگلجی به‌عنوان استاد فقه، اصول فقه، قواعد فقه و «قضا در اسلام» وارد مدرسه عالی حقوق شد؛ نهادی که بعدها در قالب دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران به فعالیت خود ادامه داد. او از سال ۱۳۲۶ نیز تدریس همین دروس را در سطوح عالی و تکمیلی حقوق بر عهده گرفت.

سنگلجی در فضای دانشگاهی، چهره‌ای شناخته‌شده و مرجع در آموزش حقوق اسلامی بود و تلاش می‌کرد مبانی فقهی را با نیازهای حقوقی و قضایی جامعه معاصر منطبق سازد.

سنگلجی یکی از نویسندگان در حوزه‌ فقه و حقوق اسلامی بود و آثار متعددی در دو زبان فارسی و عربی از او به‌جا مانده است.

و بسیاری دیگر از آثار که نشان‌دهنده‌ وسعت اندیشه‌ او در فقه، حقوق، منطق و فلسفه است.

سنگلجی نه‌فقط به دلیل آثارش، که به سبب شاگردان برجسته‌ای که تربیت کرد، در تاریخ علم فقه و حقوق ایران قابل توجه است. از میان شاگردان مشهور او می‌توان به حقوقدانان و روشنفکران برجسته اشاره کرد که هر یک در عرصه‌های حقوق، سیاست و فرهنگ نقش‌آفرینی کرده‌اند.

محمد سنگلجی در چهاردهم شهریورماه ۱۳۵۹، در تهران درگذشت و پس از حدود ۸۴ سال زندگی علمی و فرهنگی از دنیا رفت.