(فقه) درمقابل رشد مدنی بکار می رود و ماخذ آن تشخیص حسن و قبح اعمال است و چون انسان اول بد و خوبی را تمیز میدهد و بعد نفع وضرر را بنابراین حجر مدنی ملازمه ای با حجر جزائی ندارد ولی حجر جزائی حتمأ مستلزم حجر مدنی است زیرا هرکس بد وخوبی را تمیز نمیدهد نفع وضرر را هم تمیز نمی دهد چه بد بمعنی عام شامل ضرر هم می باشد وخوب بمعنی عام شامل نفع.