ماده 21.حفاظت از كار و شخص ثالث ، بيمه كار ، مراقبت هاي لازم
الف) پيمانكار از روز تحويل كارگاه تا روز تحويل موقت عمليات موضوع پيمان ، مسئول حفظ و نگه داري كار هاي انجام شده ، مصالح ، ماشين آلات و ابزار ، زمينه ها راه ها ، تاسيسات و بناهايي
مي باشد كه زير نظر و مراقبت او قرار دارد ، و به همين منظور ، اقدامات لازم را براي نگه داري و حفاظت آنها در داخل كارگاه در مقابل عوامل جوي و طغيان آب رودخانه ها و سرقت و حريق و مانند اينها به عمل
مي آورد .
ب) پيمانكار در چارچوب مقررات و دستورالعمل هاي حفاظت فني و بهداشت كار ، مسئول خسارت هاي وارد شده به شخص ثالث در محوطه كارگاه است و در هر حال ، كارفرما در اين مورد هيچ نوع مسئوليتي بر عهده ندارد . كارفرما و مهندس مشاور مي توانند در صورت مشاهده عدم رعايت دستورالعمل هاي حفاظت فني و بهداشت كار ، دستور توقف بخشي از كار را كه داراي ايمني لازم نيست تا برقراري ايمني طبق دستورالعمل اي ياد شده صادر نمايد . در اين حالت ، پيمانكار حق مطالبه خسارت در اثر دستور توقف كار را ندارد .
پيمانكار متعهد است كه تدابير لازم را براي جلوگيري از وارد شدن خسارت و آسيب به املاك مجاور اتخاذ نمايد ، و اگر در اثر سهل انگاري او خسارتي به املاك و تاسيسات مجاور يا محصول آنها وارد آيد ، پيمانكار مسئول جبران آن مي باشد .
ج) پيمانكار مكلف است كه پيش از شروع كار ، تمام يا آن قسمت از كار هاي موضوع پيمان را كه در اسناد و مدارك پيمان تعيين شده است ، در مقابل مواردي از حوادث مذكور در اسناد ياد شده به نفع كارفرما نزد موسسه اي كه مورد قبول كارفرما باشد ، بيمه نموده و بيمه نامه ها را به كارفرما تسليم كند . بيمه نامه ها بايد تا تاريخ تحويل موقت اعتبار داشته باشد ، تا زماني كه تحويل موقت انجام نشده است ، پيمانكار مكلف است كه بيمه نامه ها را تمديد كند . كارفرما هزينه هاي مربوط به بيمه به شرح پيشگفته را در مقابل ارائه اسناد صادر شده از سوي بيمه گر ، عيناً به بيمه گر پرداخت مي كند .
آن قسمت از هزينه بيمه كه مربوط به مدت تاخير غير مجاز پيمانكار باشد ، به حساب بدهي پيمانكار منظور مي شود .
در صورت بروز حادثه اي كه باعث از بين رفتن تمام يا قسمتي از كار هاي انجام شده و مصالح و تجهيزات پاي كار شود ، پيمانكار موظف است كه اولاً : مراتب را فراً به كارفرما و مهندس مشاور و طبق مقررات بيمه به بيمه گر اطلاع دهد و ثانياً طبق دستور كارفرما يا مهندس مشاور ، كارها را به حالت اوليه بازگرداند . برنامه زماني كار هاي پيش گفته توسط پيمانكار تهيه مي گردد و پس از تائيد مهندس مشاور و كارفرما به اجرا در مي آيد . كارفرما خسارت هاي وارد شده بر آنچه را كه بيمه شده است از بيمه گر وصل مي نمايد و مبلغ وصل شده از بيمه گر را براي تجديد عمليات به تناسب پيشرفت كار و طبق هزينه تمام شده ، اعم از هزينه مستقيم يا غير مستقيم ( بالاسري ) ، با تائيد مهندس مشاور به تدريج تا اعاده ي كار به حالت اوليه به پيمانكار پرداخت مي كند . كارفرما بايد موضوع پيمان كار را به نحوي بيمه كند كه در صورت بروز حادثه ، خسارت دريافتي از بيمه گر براي اعاده كارها به حالت اوليه كافي باشد ، در صورتي كه تكليف بيمه كار در اسناد و مدارك پيمان تعيين نشده باشد ، پيش از شروع كار ، پيمانكار چگونگي بيمه كار را از كارفرما استعلام مي نمايد و كارفرما در مدت 10 روز كارها و حوادث مشمول بيمه را تعيين و به پيمانكار ابلاغ مي نمايد تا پيمانكار طبق مفاد اين بند ، در مورد بيمه كار اقدام نمايد .
اگر كارفرما عمليات موضوع پيمان را بيمه نكند ، در صورت وقوع حادثه ، جبران خسارت هاي وارده شده به عهده او مي باشد .
د) پيمانكار مكلف است كه تمام ساختمانها و تاسيسات موقت ، ماشين آلات و ابزار و وسايل كارگاه را ، كه متعلق به اوست و يا در اختيار اوست و براي انجام عمليات موضوع پيمان به كار گرفته ، به هزينه خود بيمه كند و رونوشت بيمه ها را به كارفرما تسليم نمايد . ماشين آلات و ابزاري كه كارفرما در اختيار پيمانكار قرار مي دهد ، كارفرما بيمه مي كند .
ه) پيمانكار موظف است كه روشنايي قسمتهايي از داخل كارگاه را كه بايد روشن باشد تامين كند
و همچنين تمام علائم راهنمايي و خطر و وسايل حفاظتي ، و در صورت لزوم ، حصاركشي را فراهم نمايد و تعداد كافي نگهبان و مراقب در هر جا كه لازم باشد ، بگمارد .
و) پيمانكار متعهد است كه عمليات اجرايي خود را طوري انجام دهد كه راه عبور مناسبي در پياده رو و سواره رو براي عبور و مرور رهگذران و وسائط نقليه همواره باز بماند و مصالح خود را در محل هايي انبار كند كه موجب ناراحتي يا زحمت ساكنان اطراف ، يا رهگذران نشود . استفاده از ماشين آلات و ابزار در ساعات عادي كار ، و در نتيجه ، صداي آنها و همچنين استفاده از راه هاي معين به منظور انجام عمليات ، مزاحمت تلقي نمي شود .
در مواردي كه اجراي كار ايجاب كند كه قسمتي از سواره رو و يا پياده رو براي مدت موقت و با اطلاع مهندس مشاور يا مهندس ناظر به كلي مسدود شود ، پيمانكار با كسب مجوز لازم از مقامات محلي ، عبور و مرور را با راه هاي انحرافي كه مسير آنها بايد به تائيد مهندس مشاور برسد تامين كند . كارفرما نيز مساعدت لازم را براي تحصيل مجوز هاي مورد نياز به عمل مي آورد .
اگر ترتيب احتساب و پرداخت هزينه ايجاد و نگه داري راه هاي انحرافي در اسناد و مدارك پيمان معين نشده باشد اين هزينه ها به عهده پيمانكار است . همچنين پيمانكار متعهد است كه در حمل مصالح و ماشين آلات و عبور آنها از راهها ، پلها و تونلها ، رعايت قوانين ، مقررات و استانداردها را بكند و اگر عبور ماشين يا مصالحي ترتيب خاصي را ايجاد كند ، با نظر كارفرما يا مهندس مشاور اقدام نمايد . هر گاه پيمانكار بر خلاف مفاد اين بند ، رفتار نمايد مسئول جبران خسارت هاي وارد شده مي باشد .
ز) پيمانكار متعهد است كه انتظامات كارگاه را تامين نمايد و از ورود اشخاص غير مجاز و كساني كه باعث اختلال نظم كارگاه مي شود خود يا توسط مقامات انتظامي جلوگيري كند .
ح) هرگاه پيمانكار در اجراي تمام يا قسمتي از موارد درج شده در اين ماده سهل انگاري يا كوتاهي كند و از انجام تعهداتي كه طبق آن به عهده گرفته است خودداري نمايد ، كارفرما حق دارد آن تعهدات را به جاي پيمانكار انجام دهد و هزينه هاي انجام شده و خسارت وارده را به اضافه 15 درصد به حساب بدهي پيمانكار منظور كرده و از مطالبات وي كسر نمايد . در اين صورت ، هر گونه ادعاي پيمانكار نسبت به اين قبيل پرداخت ها و همچنين نسبت به تشخيص كارفرما ، خواه از نظر اساس تخلف و خواه از نظر مبلغ پرداختي ، بي اثر مي باشد .